10 - 10 - 2017
بخشخصوصی و ابرچالشهای اقتصادی کشور
غلامرضا کیامهر
دکتر مسعود نیلی، مشاور اقتصادی رییسجمهور چندی پیش در جلسهای با گروهی از فعالان اقتصادی بخشخصوصی از وجود شش ابرچالش در اقتصاد ایران سخن به میان آورده است. در صحت ابرچالشهای برشمرده توسط مشاور اقتصادی رییسجمهور تردیدی وجود ندارد اما با توجه به اینکه ایشان سالیان متمادی است در سمتهای کلیدی، خود از طراحان پشت پرده سیاستهای اقتصادی دولت حاضر و دولتهای گذشته بودهاند، این انتظار وجود داشت که به موازات برشمردن ابرچالشهای اقتصادی با صراحت میگفتند چه کسانی و چه عواملی در ایجاد آنها نقش داشتهاند و نقش خود و اقتصاددانان همفکر و همنظر ایشان در این ارتباط تا چه اندازه بوده است. علاوه بر آن، این انتظار از اقتصاددان برجستهای چون ایشان وجود دارد که برای رفع و درمان هر یک از ابرچالشهای ششگانه مورد نظرشان نسخه شفابخش و راهحلهایی هم ارائه میدادند والا برشمردن ابرچالشهای اقتصادی ایران بدون ورود به محدوده عوامل بهوجودآورنده و ارائه راهحلهای لازم آن هم خطاب به جمعی از فعالان اقتصادی بخشخصوصی که هیچ نقشی در ایجاد چالشها و ابرچالشهای اقتصادی امروز کشور نداشته و در واقع خود قربانیان این ابرچالشها بودهاند صرفا به مثابه نوعی ذکر مصیبت است که دست یازیدن به آن از عهده هر اقتصاددان باسابقهای ساخته است. متاسفانه پرهیز از معرفی بانیان مشکلات اقتصادی بیشمار امروز کشور و ارائه راهحل برای آنها به یک سنت و رویه جاری در میان مقامات و مسوولان عالیرتبه دولت و مشاوران اقتصادی آنها تبدیل شده به نحوی که انسان با شنیدن صحبتهای یک مقام دولتی، یک نماینده مجلس یا یک مشاور عالی اقتصادی دولت نظیر همین آقای دکتر نیلی ناخودآگاه تصور میکند مخاطبان این سخنرانیها نه برنامهریزان و سیاستگذاران اقتصادی و مدیران اجرایی که تودههای مردم و فعالان اقتصادی بخشخصوصی هستند و مسوولیت حل این مشکلات هم برعهده همین دو گروه است. این یکی از عجایب حیرتانگیز در ارتباط با مشکلات یا به قول مشاور اقتصادی دولت ابرچالشهای اقتصادی، مسوولان امور، مردم و فعالان اقتصادی بخشخصوصی است که مشابه چنین وضعیتی را در هیچ کشور دیگری نمیتوان سراغ گرفت. اینکه چه کسانی و چه عواملی باعث بروز ابرچالشهای ششگانه مورد نظر مشاور اقتصادی دولت شدهاند، سوال بسیار مهمی است که همان فعالان اقتصادی حاضر در جلسه باید با سخنرانان در میان میگذاشتند ولی در کمال تاسف تا آنجا که خبرهای منتشره در رسانهها در ارتباط با دیدار مشاور اقتصادی دولت با جمعی از فعالان اقتصادی بخشخصوصی نشان میدهد، هیچیک از حاضران در آن جلسه چنین سوالی را مطرح نکردند جز آنکه بعد از صحبتهای مشاور اقتصادی رییسجمهور، رییس پارلمان بخشخصوصی یا همان اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران رشته سخن را به دست میگیرد و بیآنکه دست به پرسشگریهای مرتبط با ابرچالشهای ششگانه موردنظر مشاور اقتصادی رییسجمهور بزند و در این ارتباط وی را به چالش بکشد، مطابق معمول همیشگی به ذکر گلایههایی تکراری از عدم اعتماد دولت به بخشخصوصی، عدم اجرای صحیح برنامه خصوصیسازی، مشکلات تولیدکنندگان و صادرکنندگان و در نهایت بحران بیکاری در کشور میپردازد. به عبارت دیگر سخنان مشاور اقتصادی رییسجمهور و رییس پارلمان بخشخصوصی در آن جلسه همچون دو خط موازی که هرگز یکدیگر را قطع نمیکنند، سخنرانیهای خود را انجام دادند و جلسه را به خوبی و خوشی پشت سر نهادند، نه مشاور اقتصادی رییسجمهور راهحلی برای ابرچالش اقتصادی کشور ارائه داد و نه رییس پارلمان بخشخصوصی جز بیان مقداری شکوه و شکایتهای همیشگی از بیمهریهای دولت کلامی درخصوص چگونگی حل مشکلات این بخش از اقتصاد کشور بر زبان جاری ساخت و نه فعالان اقتصادی حاضر در جلسه حاضر شدند با طرح سوالهایی چالشی از مشاور اقتصادی رییسجمهور موجبات آزردگی خاطر ایشان را فراهم سازند و چنین است که جلسات و نشستهای دولتیان و فعالان اقتصادی بخشخصوصی یکی از پس از دیگری در محل پارلمان بخشخصوصی برگزار میشود بیآنکه خروجی این جلسات بتواند دردی از دردهای بیشمار اقتصاد کشور درمان کند. نکته دیگر در ارتباط با سخنان مشاور اقتصادی رییسجمهور در جمع فعالان اقتصاد کشور، از قلم افتادن بسیاری از دیگر ابرچالشهای اقتصادی بود که برخی از آنها حتی از شش ابرچالش برشمردهشده از سوی مشاور اقتصادی رییسجمهور، در به زانو درآوردن اقتصاد، تولید و فعالان اقتصادی بخشخصوصی ما تاثیر داشته و دارند که یکی از مهمترین آنها نامساعد بودن فضای کسبوکار در کشور و دیگری ناسازگاری فرساینده نظام مالیاتی و بیمهای کشور با تمام کسانی است که بدون دریافت دیناری کمک و یارانه از دولت در این کشور کسب و کارهای مولد و اشتغالزا به راه انداختهاند اما نظام مالیاتی و بیمهای آسایش و آرامش خاطر را از آنها سلب کردهاند. مفاسد بزرگ اقتصادی ابرچالش دیگری است که مشاور اقتصادی محترم رییسجمهور از پرداختن به آن و پیامدهای ویرانگری که برای اقتصاد کشور دارد، غفلت ورزیده است. رانتخواری و بیثباتی قوانین و مقررات مرتبط با فعالیتهای اقتصادی و تجاری را هم که امکان برنامهریزیهای بلندمدت را از تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی سلب کرده است، باید به فهرست ابرچالشهای ششگانه مشاور اقتصادی رییسجمهور افزود و ابرچالش اقتصادی، تزلزل و بلاتکلیفی نرخ ارز است که در کنار سایر چالشها نقشی حیاتی در اقتصاد به شدت ارزمحور ما دارد و از جهاتی شیشه عمر صنعت و تولید ما محسوب میشود اما متاسفانه هیچ سیاست و راهکار ثابتی درباره آینده آن از سوی متولیان بازار پول و ارز ما تعیین و مشخص نمیشود و همین امر به عامل بلاتکلیفی و سرگردانی فعالان اقتصادی بخشخصوصی ما تبدیل شده است.
کلام آخر اینکه برخلاف نظر مشاور اقتصادی محترم رییسجمهور سیاهه ابرچالشهای اقتصادی ما که بزرگ و پیچیده و پرهزینه بودن دولت و دیوانسالاری دولتی هم یکی دیگر از مهمترین آنهاست که حد و مرز ندارد و ایشان واقعیت مربوط به آن را بهعنوان یک ابرچالش نادیده انگاشتهاند و ابرچالش اقتصادی دیگری به نام بحران شدید کمآبی که صنعت و کشاورزی ما را مورد تهدید قرار داده و توجه لازم به آن نشان داده نمیشود. تا زمانی که عزمی جزم برای غلبه بر این ابرچالشها در دولت و در حاکمیت وجود نداشته باشد، هر روز بر فهرست این ابرچالشها افزوده خواهد شد و بخشخصوصی ما همچون گذشتهها در سایه و در حاشیه اقتصاد کشور باقی خواهد ماند.
Kiamehr_gh@yahoo.com
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد