17 - 12 - 2019
ترسیم چالش عرضه
گروه بورس- تحمیل قیمت پایه بر عرضهکنندگان فولاد در بورس کالا موضوعی است که این روزها تولیدکنندگان فولاد با سردرگمی مواجه شدهاند. ستاد تنظیم بازار آبان سال گذشته چگونگی قیمتگذاری پایه و عرضه محصولات فلزی را در بورس کالا تعیین کرد که براساس آن قیمت پایه تطبیقی ملاک محاسبه و تعیین نرخ پایه قرار میگیرد. اما هنوز مشکل قیمتگذاریهای پایه دستوری در بورس ادامه دارد. تحمیل قیمت پایه بر عرضهکنندگان فولاد موضوعی است که داد فولادیها را درآورده و با قانون قیمتگذاری مغایرت دارد چراکه باید مطابق قانون، قیمت پایه پیشنهادی عرضهکنندگان فولاد ملاک عمل قرار گیرد و در صورت عدم پذیرش قیمت پایه پیشنهادی توسط بورس کالا، دلایل آن به صورت مستند و مکتوب به عرضهکنندگان اعلام شود. ضمن آنکه چنانچه رویه کاری فعلی بورس کالا، عرضه شمش و محصولات فولادی با قیمت پایه دستوری و از قبل تعیین شده و متفاوت از قیمت پایه پیشنهادی عرضهکننده است، مبنای تعیین قیمت پایه پیشنهادی بورس کالا به صورت رسمی به عرضهکنندگان فولاد اعلام شود. در این رابطه رییس انجمن فولاد معتقد است بر اساس آییننامه و مقررات بورس کالا باید عرضهکننده شمش فولاد قیمت پایه را ارائه و خریداران با توجه به این قیمت رقابت مثبت یا منفی انجام داده و کشف قیمت صورت گیرد این در حالی است که بورس کالا به تبعیت دستورالعمل وزارت صمت قیمت پایه را تعیین میکند که در نهایت مشکلات زیادی را در عرضه و تقاضا برای تولیدکنندگان و صنایع پاییندستی به همراه خواهد داشت.
بهرام سبحانی رییس انجمن فولاد در رابطه با نحوه قیمتگذاری میگوید: چرا اجازه تعیین قیمت پایه به عرضهکنندگان شمش فولاد داده نمیشود. وی با بیان اینکه این قیمت پایه دستوری بوده و تفاوت غیرمنطقی بین این قیمت و قیمت پایه پیشنهادی از طرف عرضهکنندگان وجود دارد، تصریح کرد: عرضهکننده با توجه به شرایط بازار و عرضه و تقاضا تشخیص دهد با چه قیمتی وارد بازار شود که بتواند کالا را به فروش برساند. از این رو در نامه اعتراضی دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران به مدیرعامل بورس کالای ایران تحمیل قیمت پایه بر عرضهکنندگان فولاد در بورس کالا، مغایر قانون عنوان شده است. سیدرسول خلیفهسلطانی، دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران دوشنبه طی نامهای به حامد سلطانینژاد مدیرعامل بورس کالای ایران اعتراض این انجمن را نسبت به قیمت پایه اعلام کرد و تحمیل قیمت پایه بر عرضهکنندگان فولاد در بورس کالا را مغایر قانون عنوان کرد. براساس مفاد دستورالعمل معاملات کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا در بورس کالای ایران مصوب شورای عالی بورس، قیمت پایه باید توسط عرضهکننده ارائه و پس از تایید بورس کالا در اطلاعیه عرضه اعلام شود و چنانچه تعیین قیمت پایه براساس فرمول مشخصی صورت میگیرد، فرمول مذکور نیز باید به پیشنهاد عرضهکننده باشد. در این نامه خلیفهسلطانی اشاره کرد که در حال حاضر قیمت پایه محصولات فولادی به ویژه شمش جهت عرضه در بورس کالا به صورت غیرمنطقی بر عرضهکنندگان فولاد تحمیل میشود و چنانچه عرضهکننده قیمتی غیر از قیمت مدنظر بورس کالا را برای عرضه محصولات تولیدی خود اعلام کند، بورس کالای ایران بدون ارائه پاسخ از تایید قیمت مذکور خودداری کرده و قیمتی را جهت پیشنهاد عرضهکننده به بورس کالا اعلام میکند!
تکرار یک موضوع
بحث قیمتگذاریهای پایه در بورس کالا موضوعی است که تولیدکنندگان بر سر آن به توافق نرسیدهاند. نامهنگاری بورس کالا با دادستان برای استعلام از انتشار یا عدم اعلام خریداران که مورد درخواست وزیر صنعت بوده، در حالی صورت میگیرد که برخی نگران انحراف در اعلام اسامی سوءاستفادهکنندگان هستند. سال گذشته توقف عرضه محصولات پتروشیمی در تالار بورس کالا، حاشیههای زیادی را ایجاد کرده بود. واقعیت آن است که در فضایی که مشکلات زیادی با اجرای سیاست یکسانسازی نرخ ارز در فروردینماه سال گذشته ایجاد شد، بسیاری از تولیدکنندگان واقعی برای تامین مواد اولیه مورد نیاز خود، با مشکلات و چالشهای متعددی حتی در بورس کالا مواجه بودند به نحوی که نحوه قیمتگذاری، شفافیت معاملات و مواردی از این دست به خصوص نحوه دریافت کارمزد از سوی برخی از عرضهکنندگان عمده کالا در بورس، چالشهای زیادی را پیش روی تولید قرار داده بود.
موانع واقعی شدن قیمتها
مکانیسم عرضه و تقاضا بدون شک بهترین راه برای تامین نیاز تولیدکننده و مصرفکننده است. به این ترتیب اگر دولت اعلام کند که تمام کالاهای استراتژیک و مواد اولیه باید در بورس کالا معامله شود، شاهد شفافیت مناسب و کشف قیمتهای واقعی در اقتصاد خواهیم بود و دیگر شرایطی برای گرفتن برخی امتیازات ویژه از سوی افرادی خاص مهیا نمیشود. حمیدرضا گرمابی عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس در همین رابطه تاکید دارد: بدون شک فعالان صنایع اعم از تولیدکننده و مصرفکننده نیز از معامله محصول با قیمت واقعی و به دور از فعالیتهای غیرشفاف در بازارهای زیرزمینی استقبال میکنند که در صورت تحقق این موضوع و استفاده از تمام پتانسیلهای بورس کالا، سرمایهگذاری در تولید نیز به دلیل وجود چشمانداز و سیاست مشخص دولت، افزایش مییابد. نباید با هدف حمایت از مصرفکننده به قیمتگذاری کالاها خلاف واقعیت اقتصادی اقدام کنیم. عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس اظهار کرد: هر جا سعی در دخالت در قیمت کالاها و دور شدن از نرخهای واقعی شد، شاهد حضور واسطهها و ایجاد رانت بودهایم. توصیه میشود که به بهانه حمایت از تولید در امر قیمتگذاری دخالت نکنیم تا تولیدکنندگان نیز انگیزه خود را برای تولید بیشتر از دست ندهند. وی معتقد است که نباید بار دیگر با هدف حمایت از مصرفکنندگان اقدام به محدود کردن تولیدکننده و قیمتگذاری کالاها کنیم چراکه تجربه سال گذشته نشان داد قیمتگذاری کالاها، اعتماد میان تولیدکنندگان و دولت را کمرنگ میکند. این عضو کمیسیون صنایع مجلس به باشگاه خبرنگاران جوان گفت: دولت از جایگاه دخالت و تعیین قیمتها به منظور حمایت از مصرفکنندگان باید به مرحله نظارت بر روند کشف قیمتها بر اساس مکانیسم عرضه و تقاضا ارتقا پیدا میکند و اگر نیازی به حمایت مصرفکننده نیز وجود داشت به شکل دیگر از آن حمایت کند. گرمابی اظهار کرد: باید با نگاه به رویدادهای تلخ سال گذشته که همگی از دخالت در اقتصاد نشات میگیرد درس بگیریم تا با مشورت با تولیدکنندگان و انجمنها بهترین مسیر برای تنظیم بازارها در پیش گرفته شود.
بهبود فرآیند معاملات
اگر معامله کالاهای مهم کشور امروز در بورس کالا انجام نمیشد، دولت و نهادهای تصمیمگیر به اطلاعات و آمارهای موثق از بازار کالا دسترسی نداشتند بنابراین علاوه بر تشویق شرکتهای شفاف حاضر در بورس، برای ورود بیشتر شرکتها به بورس کالا مشوقهایی در نظر گرفته شود. سیروان امینی افزود: بورس کالای ایران براساس قانون بازار اوراق بهادار در سال ۸۶ شکل گرفت که تا قبل از آن بورس فلزات در حال فعالیت بود. کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: بحث انسجامبخشی معاملات کالاها، کشف قیمتها براساس عرضه و تقاضا و تامین بدون واسطه مواد اولیه در بورس از جمله اهدافی بود که بورس فلزات و بعد از آن بورس کالا با قانون جدید در دستور کار خود قرار دادند. امینی با اشاره به زمان راهاندازی بورس فلزات به ایرنا گفت: در سال ۷۹ مصوبهای از سوی هیات وزیران وقت برای معاملات مس، آلومینیوم و فولاد در بورس ابلاغ شد که با راهاندازی بورس فلزات در شهریور سال ۸۲، شاهد بهبود در فرآیند معاملات از نظر تخصیص بهینه مواد اولیه برای صنایع بودیم.
توسعه بازار، مزیت ششم قراردادهای آتی
بررسی ادبیات موجود در بازارهای مالی دنیا بیانگر آن است که شش کارکرد بالقوه قراردادهای آتی کالا شناسایی شدند. سه کارکرد نخست را میتوان کارکردهای اصلی نامید که معاملات آتی کالا انجام میدهند؛ کشف قیمت، مدیریت ریسک قیمت (پوشش ریسک یا هجینگ) و مکانی برای سرمایهگذاری. در بخش «توسعه بازار» به عنوان ششمین مزیت بازار آتی، چهار تاثیر توسعهای شناسایی شده است.
آگاهیبخشی، آموزش و ظرفیتسازی
بورسهای کالا از وارد کردن کاربران جدید به بازارها از جمله کشاورزان سود میبرند. با وجود این، ابتدا باید آگاهی از راهحلهایی که بورس ارائه میدهد، افزایش یابد. استفاده اثربخش از ابزارهای مرتبط با کالا نیازمند تفاهم، تخصص و توانایی فنی است که کشاورزان و سایر فعالان بازار ممکن است از آن بیبهره باشند. بنابراین بورسها اکثرا با مشارکت واسطههایی همچون کارگزاران یا نمایندگان صنعت، اغلب برنامههای آگاهیبخشی، آموزش و ظرفیتسازی را به کاربران ارائه میدهند. در مقابل، کشاورزان از درک و استفاده از ابزارهایی که بورسهای کالا فراهم میسازند، منتفع میشوند. خدمات مدیریت ریسک، اطلاعات بازار، تامین مالی و سایر خدمات بورس ابزارهای بالقوهای را برای ارتقای بنیادین عملکردهای بازاریابی و افزایش قدرت خویش در مقایسه با واسطهها و خریداران در اختیار کشاورزان قرار میدهد. بدین ترتیب، برنامههای آموزشی که توسط بورس ارائه یا تسهیل میشوند، میتوانند راهحل برد- برد برای کشاورزان و بورس باشند.
تسهیل تجارت بینالمللی
یک بورس کالا میتواند با ایجاد محفلی که در آن خریداران و فروشندگان متعدد به معامله قراردادهای مرتبط با کالا میپردازند به خلق بازار بپردازد. این مساله هزینههای مرتبط با یافتن خریدار یا فروشنده طرف معامله را کاهش میدهد. این منطق شاید در مورد تسهیل تجارت بینالمللی، خواه در سطح منطقهای یا جهانی، مصداق بیشتری داشته باشد. هزینههای انجام تجارت بینالمللی معمولا بیشتر از تجارت داخلی است. دلیل این مساله عواملی همچون فاصله، نابرابریهای اطلاعاتی عمیقتر، موانع تجارت، تفاوت در عملکردهای تجاری و تفاوتهای فرهنگی و زبانی است. یک بورس کالا به عنوان کانون معاملات در یک منطقه جغرافیایی یا سرزمینی میتواند در ایجاد شیوههایی برای مبادلات فرامرزی و ایجاد پیوندهایی میان فعالان بخش کالا در سرزمینهای مختلف جایگاه مناسبی داشته باشد و بدین ترتیب، یکپارچگی منطقهای و مبادلات جنوب – جنوب را تشویق میکند.
ارتقای فناوریهای اطلاعات و ارتباطات
در ۱۰ سال گذشته شاهد گذار فزاینده از معاملات حراج برمبنای حضور فیزیکی کاربران بازار در تالار معاملاتی بورس به سوی معاملات الکترونیکی از راه دور توسط کاربران هستیم. اتخاذ و ارتقای فناوریهای تامین مالی و معاملاتی اکنون از اولویتهای نخست بورسهای کالای سرتاسر جهان است. فناوریهای اطلاعات و ارتباطات از پتانسیل افزایش سرعت و کارایی عملکرد بازار و کاهش هزینههای افزایش حجم معاملات و توسعه محصولات جدید برخوردار است. علاوه بر این، فناوریهای اطلاعات و ارتباطات امکانهایی را برای یکپارچهسازی خدماتی که قبلا به صورت پراکنده ارائه میشدند، در چارچوب بستههای خدمات ایجاد میکنند. مهم اینکه فناوریهای اطلاعات و ارتباطات به بورسها امکان میدهند تا بر موانع دسترسی به بازار که در برابر کشاورزان خردهپا قرار دارد و ناشی از فاصله جغرافیایی و ضعف زیرساختهای فیزیکی است غلبه کنند. علاوه بر این، با گسترش دسترسی به بازارهایی که قبلا به حاشیه رانده شده بودند و اکنون از فناوری اطلاعات و ارتباطات استفاده میکنند، بورسها میتوانند راه ارائه خدمات الکترونیکی دیگر را نیز بگشایند. از جمله میتوان به خدمات مشورتی بانکی، بیمه، برداشت، آب و هوا و مدلهای تجارت الکترونیکی برای عرضه نهادها و تجهیزات اشاره کرد.
رشد صنعت
رشد صنعت دارای مزیتهای مشروطی است که از بورسهای کالا حمایت میکند. با گسترش کارگزاران و سایر واسطهها، که ممکن است شعبههای جدیدی را در شهرها و روستاها ایجاد کنند، دسترسی کاربران جدید، از جمله کشاورزان به بازارها و خدمات جدید افزایش مییابد. کاربران بازار ممکن است قبلا از طریق مجراهای غیررسمی یا حتی غیر قانونی به خدمات مشابه دسترسی داشته باشند. بنابراین بورس میتواند به چارچوب سازمانیافتهای برای عملیات و قوانین کسبوکار منجر شود. گسترش صنعت ممکن است به ایجاد اشتغال در بورس و نهادهای مرتبط با آن از قبیل دلالان، انبارها، تنظیمگران و مراکز رتبهبندی و صدور گواهی نیز منجر شود. در برخی شرایط خاص، معاملات بورس میتواند برای دولت درآمدهای مالیاتی تولید کند. در نهایت، با توسعه یک بورس، از طریق تعامل با فعالان بازار در گفتوگویی مستمر و نزدیک، به سرعت از موانعی که در برابر توسعه بازار قرار دارد و ریسکهای مهمی که کاربران بازار به کاهش آنها علاقهمندند، آگاه میشود. بازارهای مالی به سرعت نوآوری میکنند و بورس، که با ذینفعان بخش کالا کار میکند، میتواند به عنوان موتوری برای تولید محصولات جدید و پویا عمل کند که برای پاسخگویی به نیازهای فزاینده کاربران بازار سازمان داده شدهاند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد