تصویر کی‌پاپ‌ها روی نوشت‌افزار ایرانی

بازار صنایع فرهنگی نوجوان ایرانی در سایه نبود طرح‌ها و کاراکترهای وطنی امروز با انواع آسیب‌ها مواجه است،‌ در این میان کی‌پاپ‌ها،‌ قهرمانان مانگا بازار نوشت‌افزار نوجوانان ایرانی را احاطه کرده‌اند.
بازارسازی فرهنگی، حوزه‌ای تقریبا جدید در ایران است، آن‌قدر جدید که حتی برخی دستگاه‌های فرهنگی و مسوولان امر نسبت به آن اطلاع و اشراف کافی ندارند؛ این در حالی است که کشورهای مختلف با بهره‌گیری از فرهنگ بومی خود طی سال‌های گذشته تلاش کرده‌اند در این زمینه فعالیت و محصولات مرتبط را تولید کنند. ژاپن و آمریکا از جمله کشورهای موفق در این حوزه محسوب می‌شوند. شرکت‌های انیمیشن‌سازی در این کشورها کاراکترهای محبوبی را تولید می‌کنند؛ همزمان با خلق یک کاراکتر و جا افتادن آن میان کودکان، محصولات مرتبط با این کاراکتر نیز تولید و از طریق فروشگاه‌ها به‌صورت گسترده عرضه می‌شود.
بازارسازی فرهنگی از دو منظر حائز اهمیت است؛ بعد اقتصادی و بعد فرهنگی. کشورهای فعال در این زمینه، هرساله سود سرشاری را راهی کشورهای خود می‌کنند و از سوی دیگر، اذهان مخاطبان دیگر کشورها را نیز در دست می‌گیرند. بنا بر تحقیقات انجام‌شده، وزارتخانه‌ای با عنوان وزارتخانه انیمیشن و کمیک در ژاپن فعال است. سود حاصل از فروش این محصولات به‌صورت سالانه بیش از فروش نفت ایران تخمین زده می‌شود.
از ابتدای دهه ۹۰ حرکتی در کشور به منظور تولید نوشت‌افزار به عنوان یکی از ردیف‌های حوزه صنایع فرهنگی شکل گرفت. در شرایطی که ۹۰ درصد نیاز بازار را اقلام وارداتی با طرح‌های غربی تامین می‌کرد، اجرای ایده تولید نوشت‌افزار ایرانی با طرح‌های ایرانی و اسلامی کمی دور از ذهن به نظر می‌رسید، چراکه از یک سو فعالیت در این حوزه با توجه به تاکید واردات و از سوی دیگر، ناآشنایی خانواده‌ها با اقلام ایرانی با طرح‌های بومی کار را سخت می‌کرد. نوشت‌افزار ایرانی- اسلامی در حالی کار خود را آغاز کرد که حتی برخی فعالان فرهنگی جبهه انقلاب نیز نسبت به نتیجه دادن آن مردد بودند.
حالا پس از گذشت ۱۲ سال از آغاز این حرکت، نوشت‌افزار ایرانی قریب به نیمی از بازار را در دست دارد. کار با فعالیت دو برند آغاز شد، اما پس از مدتی با ارتقای کیفیت محصولات، تنوع‌بخشی در طرح، ورود به عرصه‌هایی که هیچ‌گاه تولید در آنها نشده بود و ارائه محصولات جدید، بیش از ۱۰۰ تولیدکننده و برند در این حوزه فعالیت می‌کنند. با همه این پیشرفت‌ها هنوز در بازار صنایع فرهنگی- ایرانی آسیب‌ها بسیار است؛‌ به ویژه در حوزه نوجوان به نظر می‌رسد‌ در سایه غفلت ایجادشده ناشی از توجه غالب به حوزه کودک،‌ پیشروی کالاها و طرح‌های غیربومی بیشتر شود.
در هفته‌های گذشته و در جریان برگزاری نمایشگاه نوشت‌افزار‌، پس از تجربه بیش از یک دهه فعالیت در این حوزه، از سند چشم‌انداز تولید نوشت‌افزار ایرانی رونمایی شد. اجرای این سند در انتظار تشکیل کارگروه لازم در وزارت صمت است.
در بخشی از این سند مفصلا درباره محتوا و تکمیل سبد نوشت‌افزار و صادرات بحث شده است،‌ بنابراین اجرای این سند به نظر می‌رسد می‌تواند بخشی از نواقص و آسیب‌های حوزه نوشت‌افزار را برطرف کند. یکی از آسیب‌های فعلی حوزه نوشت‌افزار که عمدتا متوجه بازار نوجوان است، تولید دفاتر‌ و نوشت‌افزارهای غیرمتناسب با سبک زندگی ایرانی و اسلامی است که عمدتا متاثر از کمیک‌استریپ‌ها‌، مانگاها،‌ گروه‌های موسیقی کره‌ای و… است. شرکت‌های متعددی در سالا‌های اخیر اقدام به انتشار محصولاتی با تصاویر گروه‌های «بی‌تی اس»،‌ «بلک‌ پینک» و سایر گروه‌های کی پاپ و دیگر سلبریتی‌های دنیای نوجوانان غربی کرده‌اند‌؛ اتفاقی که اگرچه بنا به گفته ابراهیمی مدیرکل دفتر چاپ طبق آیین‌نامه تخلفات چاپ غیر‌قانونی است،‌ اما به وفور انجام شده و در بازار نیز در دسترس است. به نظر می‌رسد،‌ در حوزه صنایع فرهنگی برای مخاطب نوجوان نیازمند ورود دستگاه‌ها و نهادهای مختلفی به موضوع هستیم.‌ اگر قرار است‌ تولیدکننده‌های ایرانی به استفاده از طرح‌ها و کاراکترهای ایرانی تشویق شوند،‌ در مقابل باید استفاده از کاراکترهای غیربومی نیز ممنوع شود‌؛ ممنوعیتی که طبق آیین‌نامه فعالیت چاپخانه‌ها در ایران به صراحت به آن اشاره شده است.
بازارسازی فرهنگی در شرایط فعلی اقتصاد ایران، دریچه‌ای است که هم می‌تواند از منظر اشتغالزایی و صادرات فضای جدیدی را به‌روی تولیدکنندگان باز کند و هم از سوی دیگر، با توجه به تاکید مقام معظم رهبری درخصوص مقابله با تهاجم فرهنگی و لزوم انجام کار فرهنگی با محتوای بومی، به‌نظر می‌رسد برنامه‌ریزی در این حوزه و اهتمام دستگاه‌های مختلف برای شکل‌گیری این زنجیره می‌تواند فضای جدیدی را در بازار محصولات نوجوان ایجاد کند.