حق مادران

گروه جامعه- سال گذشته وزارت رفاه از زنانی که ازدواج فراملی داشتند، درخواست کرد کد ملی خود را به سامانه‌ اعلام‌شده از سوی این وزارتخانه پیامک کنند. آمار اعلام‌شده رقم تکان‌دهنده‌ای را نشان می‌داد چراکه به گفته احمد میدری، معاون رفاه اجتماعی وزارت رفاه حدود ۱۴ هزار و ۶۱۸ کد ملی از سوی زنان ارسال شد و بر اساس این خوداظهاری آنها ۴۹ هزار و ۹۶ فرزند داشتند که فاقد شناسنامه بودند. این در حالی بود که در سرشماری وزارت کشور، عدد به دست آمده رقمی کمتر از هفت هزار نفر را نشان می‌داد. بر اساس همین سرشماری ۱۴ ملیت شناسایی شدند که با زنان ایرانی ازدواج کرده‌اند و در ایران هستند اما بچه‌هایشان شناسنامه ندارند.
دو ملیت اصلی، افغانستانی و عراقی بوده و این خوداظهاری نشان می‌داد ۶۰ درصد از همسران زنان ایرانی دارای تابعیت افغانستانی، ۱۲ درصد عراقی و ۲۸ درصد از سایر ملیت‌ها هستند. همچنین ۱۷ درصد این زنان یک فرزند، ۲۳ درصد دو فرزند، ۲۰ درصد سه فرزند، ۱۴ درصد چهار فرزند و ۲۴ درصد بیش از چهار فرزند دارند و به علت نداشتن شناسنامه بسیاری از آنها نمی‌توانند به مدرسه بروند. ۲۱ درصد از این بچه‌ها به سن مدرسه نرسیده‌اند و ۲۷ درصد در سن تحصیل هستند. ۶ درصد فارغ‌التحصیل شده‌اند و ۲۵ درصد ترک تحصیل کردند و ۲۹ درصد نیز اصلا مدرسه نرفته‌اند. البته نباید فراموش کرد که این خوداظهاری صرفا دربر گیرنده مادرانی است که هم در جریان ارسال پیامک وزارت رفاه قرار گرفتند و هم خود دارای شناسنامه بودند چرا که هستند مادران بسیاری که علاوه بر عدم آگاهی از این موضوع، خود نیز فاقد شناسنامه‌اند. بالاخره چندی پیش پس از کش و قوس‌های فراوان لایحه اعطای تابعیت ایران به فرزندان مادران ایرانی تصویب و اجرایی شد.
حال سخنگوی وزارت کشور با بیان اینکه متقاضیان درخواست تابعیت ایرانی به استانداری‌ها مراجعه کنند، گفت: پدران غیرایرانی در صورت نداشتن مشکل امنیتی تابعیت می‌گیرند.
سیدسلمان سامانی با اشاره به تصویب آیین‌نامه جدید اعطای تابعیت ایران به فرزندان حاصل از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی در هیات وزیران اظهار داشت: این قانون شامل هر زن ایرانی که با مرد غیرایرانی ازدواج کرده و در نتیجه این ازدواج فرزند زیر ۱۸ سال دارند و همچنین شامل هر فردی که از مادر ایرانی و پدر غیرایرانی متولد شده و بیش از ۱۸ سال تمام داشته باشد، می‌شود.
وی افزود: در این آیین‌نامه زن ایرانی زنی است که پیش از ولادت فرزند مطابق قوانین و مقررات ایران دارای تابعیت ایرانی بوده و با مرد خارجی ازدواج کرده است. ملاک ایرانی بودن مادر اسناد سجلی اوست. ملاک ازدواج شرعی مادر ایرانی با پدر خارجی فرزند مشمول این قانون، عقدنامه رسمی یا هر سند معتبر قانونی مبنی بر وقوع نکاح یا صدور رای قضایی (داخلی یا خارجی) مبنی بر وجود رابطه زوجیت آنهاست.
سامانی گفت: صدور و اجرای حکم قطعی طلاق یا فسخ نکاح مانع از رسیدگی به درخواست اعلام تابعیت ایرانی برای فرزندان حاصل از ازدواج منتهی به حکم طلاق نیست.وی خاطرنشان کرد: تعلق فرزند مشمول این قانون به مادر ایرانی به موجب گواهی معتبر بیمارستان یا گواهی هر یک از مراکز بهداشتی و درمانی ایرانی که فرزند در آنجا متولد شده و در صورت نبودن هر یک از این گواهی‌ها یا تولد طفل در خارج از کشور به موجب رای مرجع قضایی (داخلی یا خارجی) احراز می‌شود.
سخنگوی وزارت کشور درباره صدور پروانه اقامت برای پدر غیرایرانی گفت: صدور پروانه اقامت برای پدر غیرایرانی فرد مشمول قانون در صورت نداشتن مشکل امنیتی مشروط به تایید و اعلام تابعیت ایرانی فرزند و درخواست کتبی وی برای اقامت در ایران بر اساس قوانین و مقررات مربوطه صورت می‌گیرد.
سامانی ادامه داد: برای شروع روند اعلام تابعیت، متقاضی موظف است درخواست کتبی یا الکترونیکی خود را با اطلاعات کامل و ارائه مستندات به استانداری محل تولد یا اقامت مادر ایرانی فرزند ارائه کند در این تقاضانامه نام، نام خانوادگی، شغل، نشانی محل سکونت و محل کار، مشخصات و مدارک تابعیت پدر فرزند و مشخصات سجلی مادر فرزند و اطلاعات قابل ذکر هویتی فرزند بیان می‌شود. وی با بیان اینکه استانداری محل تولد یا اقامت زن ایرانی مدارک هویتی را جهت بررسی و تعیین اصالت مدارک و انجام استعلام مربوطه دریافت می‌کند، اظهارکرد: ایرانی بودن مادر، ازدواج وی با مرد غیرایرانی و تعلق فرزند به مادر و حصول آن از ازدواج یادشده برای اعلام تابعیت فرزند توسط استانداری ضروری است و ارائه اسناد و دلایل مربوط به این موارد به عهده متقاضی و احراز اصالت این موارد به عهده استانداری‌های سراسر کشور است. در مورد اسناد سجلی نظر اداره ثبت احوال ملاک است.
سخنگوی وزارت کشور تصریح کرد: استانداری پس از تایید موارد فوق موظف است وجود یا فقدان مشکل امنیتی را از مرجع امنیتی استعلام کند. مرجع امنیتی باید حداکثر ظرف سه ماه نظر خود را جهت اعلام تابعیت ایرانی صریحا به استانداری اعلام کند.
سامانی با اشاره به اینکه این آیین‌نامه درباره متقاضیان خارج از کشور تدابیر خوبی اندیشیده است، گفت: متقاضی خارج از کشور جهت ارائه درخواست اعلام تابعیت و تشکیل پرونده به نمایندگی سیاسی و کنسولی جمهوری اسلامی ایران در کشور محل سکونت مادر ایرانی مراجعه می‌کند. احراز اصالت مدارک ارائه شده از جمله اسناد مربوط به مادر ایرانی، ازدواج وی با مرد غیرایرانی و تعلق فرزند به مادر برعهده نمایندگی یادشده خواهد بود. فرزندان موضوع این قانون و آیین‌نامه پس از طی روند مقرر در این آیین‌نامه و از زمان تایید تابعیت ایرانی آنان از حقوق و تکالیف اتباع ایران برخوردار خواهند بود.
معاون هماهنگی وزارت کشور گفت درخواست‌هایی که قبل از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این آیین‌نامه برای اعلام تابعیت فرزندان موضوع قانون ارائه شده‌اند، پس از رفع نقص احتمالی و انطباق با شرایط این آیین‌نامه مورد رسیدگی قرار می‌گیرند.