خطر جنگ تمام‌عیار

گروه جهان- تنش‌ها بین روسیه و غرب در هفته‌های اخیر به حدی رسیده که از جنگ سرد به این سو بی‌سابقه بوده است. مسکو بیش از صد هزار نیروی نظامی در مرزهای شرقی و شمالی اوکراین مستقر کرده است. در همان حال کشورهای غربی هم با ارسال سلاح برای اوکراین در تلاش‌ هستند مانع از حمله روسیه به این کشور شوند. رهبران کشورهای غربی مسکو را به تدارک نظامی برای حمله به همسایه خود متهم کرده و نسبت به عواقب شدید حمله نظامی به اوکراین هشدار داده‌اند. روسیه تاکید می‌کند که قصد حمله ندارد و پیشنهادهای خود برای کاهش سطح تنش را با طرف غربی در میان گذاشته است.
این در حالی است که ولادیمیر پوتین رییس‌جمهور روسیه در یک کنفرانس خبری با رییس‌جمهور مجارستان، آمریکا را به استفاده از اوکراین به عنوان ابزاری برای محدود کردن کشورش متهم کرد. او در نخستین اظهارات جدی درباره این بحران در چند هفته اخیر، آمریکا را به نادیده گرفتن نگرانی‌های روسیه درباره نیروهای پیمان ناتو در اروپا متهم کرد. پوتین تلویحا گفت که اگر اوکراین به آرزوی خود برای پیوستن به ناتو برسد، ممکن است سایر اعضا را به جنگ با روسیه بکشاند.
رقابت روسیه و آمریکا- که هنوز دارای بزرگ‌ترین زرادخانه اتمی دنیاست- به جنگ سرد بین سال‌های ۱۹۴۷ تا ۱۹۸۹ برمی‌گردد. اوکراین در آن زمان بعد از روسیه بخش مهمی از اتحاد جماهیر شوروی بود. پوتین پیوسته گفته که استقلال اوکراین را ضایعه می‌داند. از طرفی نشست روز دوشنبه شورای امنیت سازمان ملل متحد که با مجادله لفظی نمایندگان روسیه و آمریکا بر سر اوکراین همراه شد برای بسیاری یادآور رویارویی واشنگتن و مسکو در دوران جنگ سرد بود.
پوتین در پی گفت‌وگو با ویکتور اوربان رییس‌جمهوری مجارستان در یک کنفرانس خبری گفت: پاسخ‌های کتبی ایالات متحده و ناتو را به دقت مورد تحلیل قرار خواهیم داد. اما از هم‌اکنون روشن است که نگرانی‌های اساسی روسیه در نهایت نادیده گرفته شده‌اند. او آمریکا را متهم کرد که از اوکراین استفاده ابزاری می‌کند.
پوتین در این کنفرانس رسانه‌ای در مورد خطر یک جنگ هشدار داد. او منشا این خطر را پیوستن احتمالی اوکراین به ناتو و تلاش احتمالی این کشور برای بازپس‌گیری قهرآمیز شبه‌جزیره کریمه از روسیه عنوان کرد.
ایالات‌‌متحده آمریکا و ناتو هفته گذشته به صورت کتبی به درخواست‌های روسیه مبنی بر دادن ضمانت‌های امنیتی پاسخ دادند. یکی از خواسته‌های پوتین انصراف از گسترش ناتو به شرق است و اینکه غرب تضمین دهد که اوکراین هرگز به پیمان ناتو نخواهد پیوست. آمریکا و ناتو در پاسخ کتبی خود این درخواست را رد کرده‌اند و گفته‌اند که کشورها حق تصمیم‌گیری در مورد استقلال حاکمیت و انتخاب هم‌پیمانان خود دارند، اما در مورد سلاح‌های غیرمتعارف آمریکا در کشورهای شرق اروپا که جزو اقمار اتحاد شوروی سابق به حساب می‌آمدند، می‌توان گفت‌وگو کرد.
ولادیمیر پوتین گفت: امیدوارم که در پایان بتوانیم راه‌حلی پیدا کنیم. او اما تاکید کرد که دست یافتن به یک راه‌حل، ساده نخواهد بود. رییس‌جمهوری روسیه گفت که هدف اصلی واشنگتن مهار کردن روسیه است و اوکراین تنها یک وسیله است تا ما را به یک مناقشه مسلحانه بکشانند. با اینکه روسیه طی هفته‌های گذشته بیش از ۱۰۰ هزار سرباز و تسلیحات سنگین در خطوط مرزی اوکراین مستقر کرده، اما مقامات کرملین می‌گویند قصد تهاجم به خاک این کشور را ندارند.
پوتین گفت: «یک لحظه تصور کنیم که اوکراین یک عضو ناتو است و دست به عملیات نظامی بزند، آیا آنگاه باید با بلوک ناتو وارد جنگ شویم؟ آیا کسی در این باره تامل کرده است؟ از قرار معلوم نه.» رییس‌جمهوری روسیه تصریح کرد که باید راه‌هایی برای تامین امنیت برای همه پیدا کرد. او ابراز امیدواری کرد که گفت‌وگو درباره اوکراین ادامه یابد تا بتوان مانع از سناریوهای منفی، از جمله یک جنگ شد.
گفت‌وگوی بلینکن و لاوروف
سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه روز سه‌شنبه گفت که در تماس تلفنی با آنتونی بلینکن، همتای آمریکایی خود، واشنگتن آمادگی خود برای مذاکره بر سر نگرانی‌های امنیتی مسکو را اعلام کرده است. لاوروف پس از گفت‌وگو با بلینکن در یک پیام ویدئویی گفت که به همتای آمریکایی خود گفته است: «ما روی یک گفت‌وگوی صادقانه و توضیحات صادقانه اصرار داریم؛ اینکه چرا غرب به تعهدات خود پایبند نیست و یا تنها به صورت گزینشی و به نفع خود حاضر به اجرای این تعهدات است.
لاوروف افزود: بلینکن تایید کرده که این موضوع جا برای گفت‌وگوهای بیشتر را فراهم می‌کند. مقامات آمریکا این گفت‌وگوی تلفنی میان لاوروف و بلینکن را با اظهارات وزیر خارجه آمریکا شرح داده‌اند.
به گزارش رویترز، یک مقام عالی وزارت خارجه آمریکا که نمی‌خواسته نامش فاش شود، ضمن تایید گفت‌وگوی تلفنی میان وزرای خارجه دو کشور و استقبال واشنگتن از ادامه مذاکرات با مسکو افزود که آنتونی بلینکن به همتای روس خود گفته است: «در صورتی که پوتین واقعا قصد جنگ یا تغییر رژیم در اوکراین را ندارد، وقت آن است که نیروهای نظامی و سلاح‌های سنگین خود را عقب بکشد و فعالانه وارد یک گفت‌وگوی جدی شود، این امر تقویت‌کننده امنیت جمعی اروپا است.»
وزیر خارجه آمریکا به همتای روس خود هشدار داده که یک تهاجم نظامی به اوکراین عواقب سریع و جدی برای روسیه خواهد داشت و کرملین باید در بحران اوکراین همچنان مسیر دیپلماسی را پی گیرد.
بلینکن در این تماس تلفنی با همتای روس خود، یک بار دیگر تاکید کرده که ایالات متحده آمریکا از حاکمیت مستقل و یکپارچگی ارضی اوکراین و یا هر کشور دیگری حمایت می‌کند و حق کشورها می‌داند که خود در مورد سیاست خارجی و هم‌پیمانان کشورشان تصمیم بگیرند. بلینکن همزمان آمادگی دولت آمریکا برای گفت‌وگو در زمینه مسائل امنیتی با روسیه را اعلام کرده است.
جانسون: پوتین سلاح بر سینه اوکراین گذارده است
بوریس جانسون نخست‌وزیر بریتانیا می‌گوید پوتین قصد دارد با اقدامات خود در مناقشه اوکراین، به زور ساختار امنیتی اروپا را تغییر دهد: «من معتقدم که او تلاش دارد ما را به سوی یک نگرشی جدید در رابطه با امنیت اروپا هدایت کند، به این گونه که به نوعی سلاح بر سینه اوکراین گذارده تا این کشور را مرعوب کند.»
جانسون که در سفر به اوکراین و در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با رییس‌جمهور این کشور سخن می‌گفت، افزود که این مساله اغراق کردن در تهدیدها نیست، بلکه با توجه به تدارکات عملیات نظامی روسیه، یک خطر واقعی است.
بوریس جانسون نخست‌وزیر بریتانیا پس از ملاقات با ولودیمیر زلنسکی رییس‌جمهوری اوکراین در بیانیه‌ای مشترک، به روسیه در مورد یک لشکرکشی به اوکراین هشدار دادند. سران دو کشور در بیانیه خود، چنین اقدامی از سوی روسیه را یک خطای استراتژیک سنگین، توام با هزینه‌های سنگین انسانی خواندند. دو کشور بریتانیا و اوکراین در این بیانیه تاکید کرده‌اند که به طور مشترک برای تقویت توان دفاعی اوکراین تلاش خواهند کرد.
جانسون بعد از گفت‌و‌گوهایی با ولودیمیر زلنسکی رییس‌جمهور اوکراین در کی‌یف، به خبرنگاران گفت که ارتش اوکراین در صورت حمله روسیه با این کشور خواهند جنگید. او گفت: ۲۰۰ هزار مرد و زن در اوکراین آماده نبرد هستند. آنها دست به مقاومتی خیلی جانانه و خونین خواهند زد و فکر می‌کنم والدین، (مادرها)، در روسیه باید در مورد آن تامل کنند و خیلی امیدوارم رییس‌جمهور پوتین از مسیر مناقشه عقبگرد کند و وارد گفت‌وگو شویم.
جانسون هشدار داد که بریتانیا با یک مجموعه تحریم و سایر تدابیر که با شروع حمله احتمالی روسیه به اوکراین تصویب خواهد شد به آن واکنش نشان خواهد داد. بریتانیا اعلام کرده که برای تشویق کشورداری پایدار و استقلال از روسیه در زمینه انرژی یک کمک ۸۸ میلیون پوندی به اوکراین می‌دهد.
رییس‌جمهور اوکراین گفت که حمله روسیه نه جنگی میان اوکراین و روسیه، بلکه جنگی در اروپا خواهد بود، جنگی تمام عیار. او خواستار اعمال تحریم‌ها پیش از شروع هرگونه درگیری احتمالی شد و گفت که از هر اقدام بریتانیا برای مقابله با پول کثیف که ادعا می‌شود به کرملین مرتبط است و از طریق لندن پولشویی می‌شود، حمایت می‌کند. زلنسکی در روزهای اخیر تلاش کرده که فضا را آرام کند و از دولت‌های غربی خواست به بحث احتمال جنگ دامن نزنند.
تسلیحات از رده خارج انگلیس در اوکراین
این در حالی است که سفیر روسیه در انگلیس گفت، دولت لندن تسلیحات از رده خارج‌شده به اوکراین می‌فروشد که بعید است اصلا به کار نیروهای مسلح این کشور بیاید.
آندری کلین سفیر روسیه در انگلیس همچنین گفت: دولت لندن تسلیحاتی را به اوکراین می‌دهد و این دقیقا همان کاری است که پیشتر هم انجام داده است. انگلیس برای پول این کار را انجام می‌دهد و تسلیحات از رده خارج‌شده و مستهلک را به کی‌یف می‌فروشد.
به گفته سفیر روسیه در لندن، دولت انگلیس انواع مختلفی از تسلیحات را به اوکراین داده که شامل سیستم‌های موشکی ضدتانک متحرک آنالوگ جاولین آمریکایی می‌شود. اوکراین دو قایق هم چندی قبل دریافت کرد. وی ادامه داد: چند پرواز از انگلیس به اوکراین انجام شده که حامل سیستم‌های موشکی ضدتانک جاولین بوده است. اگرچه اینها کارایی چندانی برای نیروهای مسلح اوکراین ندارند، اما نشان‌دهنده همبستگی لندن با کی‌یف هستند.
اوکراین کمک‌های نظامی از جمله تسلیحاتی از سوی کشورهای غربی دریافت کرده است. بر اساس اعلام وزیر دفاع اوکراین، ایالات‌متحده شش هواپیمای باری حامل تسلیحات از ۲۲ ژانویه به این کشور ارسال کرده است. به جز کمک‌های آمریکا، دولت اوکراین کمک‌هایی را از انگلیس، کانادا، فرانسه، لهستان، لیتوانی، استونی، جمهوری چک، بلغارستان، رومانی و ترکیه نیز دریافت کرده است.