خواب زمستانی

گروه جامعه- یک روز دست به دامان آسمان می‌شوند که باد و باران تهران را از آلودگی هوا نجات دهد و فردایش دست به دامان آن می‌شوند که برف نبارد. عملکرد شهرداری تهران این روزها براساس هیچ برنامه‌ای نیست. آلودگی هوا نفس مردم را بند می‌آورد، اعلام می‌کنند از خودرو شخصی استفاده نکنید. کمی می‌گذرد و برف خیابان‌ها را بند می‌آورد؛ داد مسوولان مدیریت شهری بلند است که مردم نمی‌دانند هنگام بارش برف چه باید کرد. شهر در دست مدیرانی است که از مدیریت شهری هر آنچه می‌دانند چیزی نیست مگر برچسب مدیریت و اتاق امن‌شان در بهشت.
مدیریت شهری یا بهتر بگوییم مدیریت یکپارچه شهری نه تنها اجرا نمی‌شود بلکه به‌طور کلی به فراموشی سپرده شده است. آنچه شهرداری همیشه تکرار می‌کند و انتظار دارد پایتخت‌نشینان باور کنند، امن و امان در شهر است. آری مردم آسوده بخوابید که شهر در امن و امان است. تهران امن است اما اگر صبح بیدار شدید و آسمان به حکم فصل سرما و پیش‌بینی‌های هواشناسی باریده بود انتظار نداشته باشید همان ساعت همیشگی در محل کار خود حاضر شوید. اگر صبح بیدار شدید و در کوچه‌های همین شهر یخ‌زده زمین خوردید به خودتان ناسزا بگویید که زندگی در شهر برفی را بلد نیستید.پیش‌بینی‌های هواشناسی به روشنی اعلام کرده بود روز شنبه کاهش دما و بارش برف را شاهد خواهیم بود. این پیش‌بینی‌ها گویی هیچ اهمیتی برای مدیران شهری نداشت. پیش از این تنها عملکرد شهری که هر سال با آغاز فصل سرما شاهد آن بودیم کیسه‌های شن کنار خیابان‌ها و اتوبان‌ها بود. ۲۵ آبان امسال اما از همان کیسه‌های شن هم خبری نبود. کوچه، خیابان و اتوبان‌های پایتخت مخصوصا در مناطق شمال و شمال غربی درگیر گره‌های کور ترافیکی شدند. نقاط متعددی دیده شد که شهروندان برای فرار از ترافیک بی‌سرانجام خودروهای خود را رها کردند تا راهی بهتر پیدا کنند.برف‌تکانی از روی شاخه‌های درختان کهنسال هم دیگر هیچ معنایی ندارد. شکسته شدن شاخه درختان به دلیل سنگینی برف در مقابل آشفتگی و گره کور اتوبان‌ها دیگر معنایی برای مدیریت شهری ندارد. تهران اگرچه نام پایتخت را به امانت دارد اما در فقیرترین شرایط ممکن روزهایش شب می‌شود. این فقر نه تنها در حوزه معیشتی شهروندان را جان به لب کرده بلکه به لحاظ مدیریتی نیز فقر مطلق گریبان‌گیر پایتخت‌نشینان شده است. عجیب است که اولین برف سال شهرداری را چنین غافلگیر کرده است. چندی پیش سیستم امنیتی شهر را بررسی کردیم و حاصل آن، غافلگیری دولت بود. حالا هم با اطمینان بی‌‌هیچ شکی باید گفت مسوولان همیشه غافلگیرند.
مدیرکل خدمات شهری: مردم ما آمادگی رانندگی و مواجهه با شرایط برفی را ندارند
مدیران شهری همواره بر این موضوع تاکید می‌کنند که شهروندان باید آمادگی مواجهه با همه مشکلات شهری را داشته باشند. گویا مدیران شهری تصور می‌کنند این شهروندان هستند که باید مدیریت را در دست بگیرند. این شهروندان هستند که باید آموزش کنترل شهر را در اختیار شهرداری قرار دهند. شاید هم این شهروندان هستند که باید کیسه‌های شن را در اتوبان‌ها قرار دهند. ناهید خداکرمی، عضو شورای شهر تهران مبنی بر غافلگیری شهرداری در برف روز گذشته معتقد است عملکرد شهرداری مناسب بوده و هیچ مشکلی در مدیریت شهر رخ نداده است. خداکرمی در این باره به «جهان‌صنعت» گفت: شرق به غرب پایتخت را سفر کردم اما هیچ‌گونه ناهماهنگی در سطح شهر شاهد نبودم. موقعیت شهر عادی بود و حتی بار ترافیکی در برخی مناطق بسیار روان‌تر از روزهای عادی به نظر می‌‌رسید.
این عضو شورای سیاستگذاری اصلاح‌طلبان با کتمان همه مشکلاتی که شهروندان متحمل شدند افزود: ایجاد مشکل بعد از بارش‌های جوی در همه کشورهای دنیا عادی است و نباید از بروز مشکلات کوچک در چنین شرایطی تعجب کرد. البته تنگ بودن معابر در مناطق شمالی تهران دلیلی بر افزایش ترافیک است که نباید توقع داشته باشیم این موضوع با سرعت ناگهانی حل شود.
اصغر عطایی مدیرکل خدمات شهری شهرداری تهران حتی از انعکاس ناقص اظهارنظرش درباره عملکرد مردم در شرایط برفی ابراز ناخوشایندی کرده است و به فارس گفت: موضوع را بد منعکس کرده‌اند. من گفتم همان‌طور که مردم در تابستان سوار ماشین می‌شوند و از خانه بیرون می‌آیند در روز برفی هم بدون اینکه شرایط خودروی خود را بررسی کنند و بدون اینکه از تجهیزاتی نظیر زنجیر چرخ استفاده کنند، اقدام به رانندگی می‌کنند. متاسفانه مردم ما آمادگی رانندگی و مواجهه با شرایط برفی را ندارند و همین امر باعث می‌شود در چنین شرایطی غافلگیر شوند.
پیش از این عطایی به فارس گفت: البته نباید فراموش کرد که به هر تقدیر بخشی از مشکلات هم ناشی از آن است که شهروندان با بارش برف غافلگیر شده‌اند و برخی تمهیداتی که خودشان هم باید می‌اندیشیدند نظیر همراه داشتن زنجیر چرخ و حتی لباس گرم را نیندیشیده و از این رو هم شاهد بروز برخی مشکلات هستیم. همان‌طور که سازمان هواشناسی اعلام کرده بود از ساعات ابتدایی امروز شاهد بارش برف در مناطق یک و دو شهر تهران که شمالی‌ترین نقاط شهر نیز هستند، بوده‌ایم. همین امر باعث شده است تا خیابان‌ها، معابر و شریان‌های بزرگراهی مناطق شمالی شهر سفیدپوش شود و در تردد خودروها و شهروندان اختلال ایجاد شود. مدیریت خدمات شهری برای پاکسازی معابر و همچنین رفع مشکلات به وجود آمده از چندی قبل در آماده‌باش کامل به سر می‌برند و تجهیزات و لوازم برف‌روبی از پیش آماده شده است.
مدیرکل خدمات شهری شهرداری تهران در خصوص اینکه وضعیت تهیه شن و نمک برای پاشیدن در سطح معابر چگونه است نیز گفت: در مخازن از پیش تعیین ‌شده، شن و نمک دپو شده است و به عوامل خدمات شهری آموزش‌هایی در خصوص نحوه پاشیدن آن داده شده است. این آمادگی وجود دارد که اگر برودت هوا بیشتر شود و شاهد یخ‌زدگی معابر باشیم، بلافاصله اقدامات لازم برای یخ‌زدایی از سطح معابر انجام شود. هماهنگی‌ها و پیش‌بینی‌های لازم فقط معطوف به شمال شهر تهران نبوده و همه مناطق از جنوبی‌ترین نقطه تا شرقی‌ و غربی‌ترین نقطه، آمادگی‌های لازم را دارند.
بی‌اعتمادی پلیس به شهرداری
ماجرا به ادعای شهرداری مبنی بر مقصر بودن مردم ختم نمی‌شود. برنامه‌ریزی بی‌سرانجام شهرداری در حوزه مدیریت شهر شرایط را تا جایی بحرانی کرده که پلیس راهنمایی و رانندگی نیز نسبت به کوتاهی‌های شهرداری پایتخت واکنش نشان داده است. سردار کمال ‌هادیانفر رییس پلیس راهور ناجا روز گذشته درباره نتایج انتقادات نیروی انتظامی به شهرداری تهران در خصوص طرح کاهش آلودگی هوا اعلام کرد: جلسه‌ای با حضور رییس پلیس تهران بزرگ و شهردار تهران در خصوص ترافیک برگزار شده است. ما معتقدیم که شهرداری تهران در خصوص کاهش ترافیک اقدام ویژه‌ای انجام نداده است و اجرای طرح کاهش نیز به منظور کسب درآمد برای شهرداری بوده است. در شرایط سرما همه ساله مردم بیشتر از خودروهای شخصی استفاده می‌کنند و امروز نیز بخش زیادی از خودروها در تهران تک‌سرنشین هستند، چراکه در هوای سرد تمایل به استفاده از خودروی شخصی افزایش می‌یابد.
همچنین ‌هادیانفر بر این باور است که ناوگان حمل‌ونقل عمومی شهر تهران جوابگوی نیاز مردم نیست و کافی است یک بار مدیران شهرداری با مترو تردد کنند تا متوجه وضعیت نامطلوب مترو و جمعیت حاضر در آن شوند. در مجموع ناوگان عمومی پاسخگوی نیاز مردم نیست و وقتی هم گفته می‌شود؛ عوارض خودروی شخصی را چند برابر و ناوگان عمومی را ارزان می‌کنیم، باید شرایط و بستر ناوگان عمومی را نیز فراهم کنند.
این اظهارات اما در شرایطی است که او درباره برنامه‌ریزی‌های مقابله با آلودگی هوا نیز برنامه‌های شهرداری را ناکارآمد می‌داند. او تاکید می‌کند بارها اعلام شده است، طرح کاهش آلودگی هوا طرح کارسازی نیست. واقعیت این است که هدف شهرداری تهران بیشتر کسب درآمد است نه رفع مشکل مردم. در تهران بیش از ۵/۵ میلیون دستگاه خودرو وجود دارد و این تعداد خودرو نمی‌توانند همزمان در تهران تردد کنند و تمام ظرفیت تهران یک‌سوم این میزان است و ما اگر توانستیم این یک‌سوم را مدیریت کنیم، می‌توانیم ترافیک را مدیریت کنیم.
وی ادامه داد: براساس طرح کاهش که از سوی شهرداری تهران اعلام شده است، مردم یک و نیم روز در هفته می‌توانند از مجوز ورود به طرح استفاده کنند و مابقی روزها آزاد و با پرداخت هزینه می‌توانند به محدوده ورود کنند. البته باید توجه کنید که این آلودگی مختص شهر تهران نیست، بلکه شهرهای جنوبی استان تهران، شرق تهران،‌ غرب تهران و حتی استان‌های اصفهان و شیراز نیز با این مشکل مواجه هستند که بیشتر به شرایط جوی باز می‌گردد.
واکنش شهردار تهران به ترافیک و بارش برف در شهر
شهروندان در پی یافتن راه نجاتی برای گذر از ترافیک و معابر ناایمن بودند که پیروز حناچی شهردار تهران در توئیتی نوشت: «از ابتدای بارش برف در مرکز کنترل ترافیک حضور دارم و بر روند برف‌روبی و بازگشایی معابر مناطق درگیر، نظارت دارم. در برخی شریان‌های اصلی انسداد رخ داده که در تلاشیم با هماهنگی دستگاه‌ها آنها را بازگشایی کنیم. مانند همیشه، همراهی مردم را صمیمانه خواستارم.» همه آنچه شهردار بر صفحه توئیتر خود ثبت کرده به نظر می‌رسد یک شوخی کوچک شبیه همه شوخی‌های توئیتری دیگر است. عملکرد شهرداری در مواجهه با اولین برف پاییزی کاملا مردود به نظر می‌رسد. آنچه پایتخت به طور جدی نیازمند آن است پاسخگویی صادقانه و شفاف به مطالباتی طبیعی و منطقی شهروندان است. ژست‌های مردمی گرفتن دیگر نتیجه‌بخش نیست. توئیت اخیر حناچی بی‌شباهت نیست به دوچرخه‌سواری هفته گذشته او در آلوده‌ترین شرایط آب‌وهوایی پایتخت.
جالب آن است که غلامحسین محمدی رییس مرکز ارتباطات و اطلاع‌رسانی شهرداری تهران نیز در حساب کاربری خود در توئیتر نوشت: «شهردار از صبح در مرکز کنترل ترافیک مستقر است و یک یک شریان‌های مسدود در حال بازگشایی هستند. اگر چه همه چیز به بارش برف مرتبط نیست اما تمام پرسنل شهرداری با هماهنگی سایر دستگاه‌ها در تلاش برای بازگشایی معابرند.» به نظر می‌رسد منظور محمدی از مرتبط نبودن همه چیز به برف، اشاره‌ای به ترافیک حاصل از اعتراض شهروندان نسبت به افزایش نرخ بنزین باشد. هرچند این موضوع نیز قابل قبول و پذیرفتنی نیست. معابر بسیاری درگیر ترافیک برف شدند که هیچ ارتباطی با حضور مردم به منظور اعتراض در مقابل افزایش نرخ بنزین نداشتند. از همین رو انتظار می‌رود شورای شهر در اولین جلسه خود عملکرد شهرداری را مورد بررسی قرار دهد. سپیدپوشی تهران چراغ خطر را بار دیگر برای پایتخت روشن کرده است. چه آینده‌ای در انتظار پایتختی است که حتی برای بارش برف هم آمادگی ندارد.