رتوش مسکن مهر

اشکان نظام‌آبادی- سیاستگذاری بازار مسکن با روی کار آمدن محمد اسلامی به عنوان وزیر راه‌وشهرسازی دچار تحولاتی اساسی شده است؛ سیاست‌هایی که بیش از هر چیز روی «تقویت طرف عرضه» متمرکز است‌. تا پیش از ورود اسلامی به ساختمان دادمان، عباس آخوندی سکاندار وزارت راه‌وشهرسازی بود‌. او که معضل اصلی بازار مسکن را «عرضه ناهمگن و سوداگرانه» می‌دانست معتقد بود به جای کمک و دخالت دولت در ساخت‌وساز لازم است از طریق تجهیز ابزارهای مالی توان متقاضیان را تقویت کرد‌. آخوندی در مدت پنج ساله حضور خود در وزارت راه‌وشهرسازی قدرت وام مسکن را از طریق ایجاد سپرده سرمایه‌گذاری مسکن یکم تا حد زیادی تقویت کرد اما به یکباره با متلاشی شدن ارزش ریال حالا اثرگذاری این وام‌ها تا کمتر از ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده است‌. در دوره جدید سیاستگذاری مسکن کشور، اسلامی از بدو ورود اعلام کرد بخش عرضه را دچار تغییرات جدی خواهد کرد‌.
نگاهی به وعده‌های اسلامی برای تولید و عرضه مسکن نشان می‌دهد این وعده‌ها بیش از آنکه ناظر بر راهکاری عملیاتی برای تولید و عرضه همگن مسکن باشد طرح‌های نیمه‌کاره قبلی دولت را شامل می‌شود‌. به عبارت دیگر قرار است دولت واحدهای مسکونی نیمه‌کاره و خانه‌های بدون متقاضی مسکن مهر را تنها در پوسته‌ای جدید و با نام‌های متفاوتی افتتاح کند‌.
بر اساس اعلام سیاستگذار ارشد بازار مسکن، دولت برنامه ساخت ۴۰۰ هزار واحد مسکونی را در گام اول برنامه‌ریزی کرده که ۱۰۰ هزار واحد در بافت‌های فرسوده تحت عنوان بازآفرینی شهری احداث خواهد شد که به گفته مسوولان عملیات حدود ۶۰ هزار واحد آغاز شده است‌. ۱۰۰ هزار واحد در قالب طرح اقدام ملی با مدیریت بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در تمام شهرهای کشور است و به تناسب نیاز این ساخت‌وساز انجام می‌شود که تاکنون گزارشی از پیشرفت محسوس این طرح دریافت نشده است‌.
۲۰۰ هزار واحد دیگر نیز برای احداث در شهرهای جدید برنامه‌ریزی شده است، با این ساختار که در سال ۹۷، ۶۰ هزار واحد، در سال ۹۸، ۸۰ هزار واحد و در سال ۹۹، ۶۰ هزار واحد در شهرهای جدید سراسر کشور انجام شود که در حال حاضر برای ۶۰ هزار واحد جدید اقداماتی انجام شده و قراردادهایی برای آماده‌سازی و محوطه‌سازی نیز منعقد شده است‌.
طرح دیگری با عنوان حمایت اقدام ملی برای تولید ۱۰۰ هزار واحد مسکونی در دولت برنامه‌ریزی شده است که بر اساس شهر به شهر و با توجه به قیمت مسکن و درآمد خانوار دهک‌هایی که وضعیت بحرانی دارند شناسایی شده و دامنه حمایت از دهک سه تا هفت است که البته در استان‌های مختلف نیز این حمایت از دهک‌ها متفاوت است‌.
در این میان دولت بدون توجه به سیاستگذاری برای تقویت بخش عرضه تمام توان خود را برای تکمیل و تولید واحدهای جدید گذاشته است‌. در عین حال ناظران معتقدند که همین واحدهای جدید نیز به دلیل جانمایی نادرست و عدم استقبال توسعه‌گران برای سرمایه‌گذاری نمی‌توانند به کنترل همگن طرف عرضه منجر شوند‌. در شرایطی که با افزایش نرخ تورم مسکن به ۹۵ درصد در سال گذشته دوره انتظار خرید مسکن در میان خانوار ایرانی به بالای ۵۰ سال رسیده است مدیران ارشد وزارت راه‌وشهرسازی و اعضای شورای پول و اعتبار احتمال هرگونه افزایش سقف وام مسکن را منتفی اعلام می‌کنند‌. پیش از این نیز درخواست‌های مکرر عباس آخوندی برای افزایش سقف وام مسکن با مخالفت صریح تصمیم‌گیرندگان هیات دولت مواجه شده بود‌.
در همین حال حبیب‌الله طاهرخانی معاون وزیر راه‌وشهرسازی و مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید در نخستین نشست هم‌اندیشی مدیران عامل شهرهای جدید در سال ۹۸ درباره برنامه وزارت راه‌وشهرسازی در مورد واحدهای باقی مانده مسکن مهر گفته است: نکته مهم آن است که واحدهای فاقد متقاضی و همچنین واحدهایی که تعیین تکلیف شده و در قالب برنامه جدید تولید و عرضه مسکن تحت عنوان مسکن امید قرار گرفته‌اند از بحث مسکن مهر خارج شده و در چارچوبی جدید به متقاضیان واگذار شوند چراکه ویژگی‌های این واحدها با مسکن مهر به طور کامل تفاوت داشته و دیگر تحت این عنوان نباید پیگیری شوند‌. این اظهارات معاون وزیر راه‌وشهرسازی نشان می‌دهد در وضعیت بحرانی بازار مسکن در شرایط فعلی دولت به جای سیاستگذاری برای عرضه موثر و متناسب با نیاز بازار به عرضه واحدهای مسکن مهری روی آورده است که به گفته خود تاکنون هم متقاضی نداشته است؛ ادعایی که بسیاری از کارشناسان آن را رد می‌کنند‌.
مهدی غلامی، مدیر گروه مسکن مرکز مطالعات تکنولوژی دانشگاه علم و صنعت در گفت‌و‌گو با مهر در مورد قرار گرفتن واحدهای بدون متقاضی مسکن مهر در شهرهای جدید به عنوان بخشی از برنامه مسکن امید گفته است: مسوولان وزارت راه‌وشهرسازی به گونه‌ای از بدون متقاضی بودن واحدهای مسکن مهر در رسانه‌ها خبر می‌دهند که گویی این واحدها تکمیل شده‌اند و مردم تمایلی برای استفاده از آنها را ندارند‌. او می‌گوید: این در حالی است که به جرأت می‌توان گفت تمام واحدهای مسکن مهر تکمیل شده، دارای متقاضی هستند و اگر واحد مسکن مهری بدون متقاضی مانده به دلیل فراهم نشدن امکانات اولیه مانند آب و برق و گاز و مسیرهای دسترسی است‌.
غلامی یادآور می‌شود: در مورد همین واحدهای تکمیل نشده هم اگر امکان ثبت‌نام برای مردم وجود داشت تاکنون این واحدها هم بدون متقاضی باقی نمی‌ماند‌. مخصوصا در مورد شهرهای جدید اطراف تهران که بعضی از مستاجران دیگر توان پرداخت اجاره‌بها و هزینه‌های دیگر شهر تهران را ندارند، قطعا برای استفاده از مسکن مهر استقبال می‌کردند‌. شاهد این ماجرا برنامه شرکت عمران شهرهای جدید است که قرار است این واحدها را به پیمانکاران واگذار کنند و آنها پس از تکمیل واحدها، آنها را به قیمت روز و بسیار بیشتر از واحدهای مسکن مهر به فروش برسانند‌.