روزهای سخت

گروه سیاسی- اوضاع برجام اصلا خوب به نظر نمی‌رسد. درست است که دو دور مذاکره با اروپایی‌ها از طریق انریکه مورا در تهران و بروکسل انجام شده اما نگاهی به مواضع طرف غربی نشان می‌دهد که وضعیت ابدا به نفع ما نیست. همراهی کشورهای اروپایی عضو برجام هر روز با آمریکا بیشتر می‌شود و حسابی که ایران روی دو قدرت شرقی باز کرده هم معلوم نیست که فایده‌ای داشته باشد.
سرسختی‌های ایران هم که به قوت خود باقی است و بر پیچیدگی‌ها می‌افزاید. شاهدش همین که وزیرخارجه کشورمان با وجود اینکه پیشنهادی در لفافه چندی قبلش مبنی بر آزادسازی پول‌های ایران داد پاسخ مثبت نگرفت و حتی با اعمال یکی دو تحریم جدید هم مواجه شدیم؛ می‌گوید «اصلا نیازی به مذاکره نیست»! حسین امیرعبداللهیان در مصاحبه‌ای با روزنامه ایران گفته: «نظر شخص من اگر برای بازگشت به برجام اراده‌ای جدی در آمریکا وجود داشته باشد، اصلاً نیازی به این همه مذاکره وجود ندارد. کافی است از همین فردا یک فرمان اجرایی از سوی رییس‌جمهور آمریکا صادر شود و آنها اعلام کنند به نقطه‌ای که ترامپ از آن خارج شد، برمی‌گردند اما مساله اینجاست ما این اراده و نیت را از آمریکایی‌ها در پیام‌هایشان می‌شنویم، ولی در رفتارشان نمی‌بینیم.»
این رویکرد ایران به قدر کافی مساله و موقعیت را پیچیده می‌کند اما همه ماجرا نیست. دومین نکته نگران‌کننده همین مواضع اروپایی‌ها است که هر روز سفت و سخت‌تر می‌شود. مثلا تروئیکای اروپا همین دو روز پیش بیانیه داد و از ایران خواست که «از فرصت پیش رو برای حفظ برجام» استفاده کند. ضمن اینکه تاکید کرد: «پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران در برابر تلاش‌ها برای بازگشت به توافق هسته‌ای مانع، ایجاد می‌کند.»
این همان اروپایی است که تا چند وقت قبل ضربه‌گیر بین ایران و آمریکا بود و امیدوار بودیم که در احیای برجام به ما کمک کند، اما حالا می‌گوید «بازگشت به توافق هسته‌ای بدون تغییر رویکرد ایران امکان‌پذیر نخواهد بود» و در عین حال از آنچه که اسمش را «اقدامات تحریک‌آمیز ایران» می‌گذارد ابراز نگرانی می‌کند!
اظهارات اخیر آنگلا مرکل صدراعظم آلمان هم نکته قابل توجه دیگری است. او در واپسین روزهای فعالیتش با ابراز نگرانی نسبت به غنی‌سازی اورانیوم در ایران گفته که زمان برای بازگشت به مذاکرات برجامی در حال سپری شدن است.
او در حاشیه اولین روز نشست گروه ٢٠ در رم به نشست های چندجانبه خود با سران فرانسه، انگلیس و ایالات متحده و گفت‌وگوهایشان درخصوص برنامه هسته‌ای ایران اشاره کرد و گفت که آنها نسبت به غنی‌سازی اورانیوم در ایران نگران هستند و از این کشور می‌خواهند که برای حصول یک توافق به میز مذاکرات بازگردد.
مرکل ادامه داد که «ما روی بازگشت ایران به میز مذاکرات حساب می‌کنیم، البته زمان در حال سپری شدن است و غنی‌سازی در ایران ادامه دارد. این مساله ما را بسیار نگران می‌کند.»
نکته قابل‌توجه بعدی این است که آمریکا با وجود اینکه خیلی بیشتر از قبل، از حمایت و همراهی اروپایی‌ها برخوردار است، بیکار ننشسته و با طرف‌های شرقی هم مذاکره می‌کند. مثلا همین دیروز وزارت امورخارجه آمریکا اعلام کرد، آنتونی بلینکن در دیدار با همتای چینی خود درباره ایران و سایر موضوعات بین‌المللی رایزنی کرده است.
در این میان مواضع و اقدامات متحدان آمریکا در منطقه را نیز نباید نادیده گرفت. عربستانی‌ها که با توجه به چهار دور مذاکره قبلی در بغداد گمان می‌رفت سر همراهی با ایران دارند و کمتر در مسیر مذاکرات هسته‌‎ای کارشکنی می‌کنند، حالا می‌گویند که مذاکرات سعودی- ایران پیشرفت قابل توجهی نداشته است!
اسراییلی‌ها هم بیش از قبل برای ایران چنگ و دندان نشان می‌دهند. بنت از در جریان بودن جنگ سرد می‌گوید و هاآرتص ادعا می‌کند «اطلاعاتی که اسراییل درباره فناوری پهپادی ایران در اختیار آمریکا قرار داده بود موجب شده تا واشنگتن علیه تهران تحریم جدید اعمال کند.»
گشت‌زنی پنج ساعته بمب‌افکن «بی-۱ بی» بر فراز خلیج فارس و خاورمیانه که سنتکام از آن خبر داده را هم باید به این معادله افزود. گشتی که از اقیانوس هند آغاز شده و بر فراز خلیج‌عدن، تنگه باب‌المندب، دریای سرخ، کانال سوئز، خلیج‌فارس، تنگه هرمز و دریای عمان ادامه داشته است. قابل توجه آن‌که‌جنگنده‌های اف۱۵ اسراییل و همچنین جنگنده‌هایی از مصر، عربستان و بحرین هم این جنگنده‌ اسراییلی را همراهی کرده‌اند.
با وجود همه این مسائل و پیچیدگی‌ها اما ایران بر همان مواضع پیشین اصرار دارد و آقای امیرعبداللهیان فقط می‌گوید: «برخی ممکن است معتقد باشند نوع برخورد تیم جدید مذاکره‌کننده، شاید مذاکرات را به بن‌بست بکشاند، در حالی که واقعا این‌طور نیست»! حالا واقعا چطور است و این تیم چطور می‌خواهد گره از پرونده هسته‌ای باز کند، خدا می‌داند.