سایه روشن‌های احیای وزارت بازرگانی

محمود آقادوستی*
هر عضوی در بدن انسان وظیفه ذاتی منحصر‌به‌فردی دارد که بدون شک هیچ عضو دیگری نمی‌تواند وظایف محوله به آن عضو را به همان کیفیت و سلامت انجام دهد، اگر هم سعی در انجام وظیفه عضو دیگری داشته باشد قطعا با تمام تلاش انجام‌شده موفقیت چندانی نخواهد داشت. بحث ادغام وزارتخانه‌ها به منظور کوچک‌سازی دولت و افزایش کارایی و بهبود روش‌ها و در آخر رساندن بهره‌وری به منتهی درجه مورد نظر بوده، اما مگر می‌شود با قطع کردن دست یا هر عضو دیگری به عنوان سبک‌سازی به کیفیت فعالیت انجام‌شده امید داشت. حال حتی یک بررسی میدانی ساده می‌تواند گواه ناکارآمدی این ادغام وزارتخانه‌ها به ویژه در بخش صنعت، معدن و تجارت باشد. در حالی که جامعه به گواه آمار‌های ارائه‌شده توسط متولیان آمارهای اقتصادی در کشور اعم از بانک مرکزی و مرکز آمار ایران درگیر تورم بالا طی سالیان متوالی شده است، تمام بزرگان کشور و در راس همه، مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای تاکید ویژه بر بحث معیشت مردم دارند و آثار عدم تطبیق درآمد و هزینه خانوارها اعم از خانوار شهری و روستایی و افزایش دامنه خط فقر و عدم افزایش درآمد حداقل همپای هزینه‌ها در حال شکستن کمر خانوار است که کمترین اثر جاری و ساری آن در حال حاضر نبود رغبت بین جوانان در سن ازدواج برای تشکیل خانواده و قبول مسوولیت اجتماعی جدید به عنوان پدران یا مادران آینده است. برای امر فرزندآوری و افزایش موالید مشوق‌های آنی و موقت شاید در حد خانواده‌های تشکیل‌شده از قبل آن هم در حد محدود (البته قابل تحقیق و بررسی است) مفید فایده باشد، اما جوانی که در تامین نیازهای اولیه جهت تشکیل زندگی زناشویی دچار مشکل است قطعا به مراحل بعد کم‌توجه‌تر خواهد بود. این رویداد یعنی افزایش یا حتی ایستایی نرخ تورم بالا کاهش شدید جمعیت و بالطبع کاهش نیروی کار را در آینده به همراه خواهد داشت که در بلندمدت بحث امنیت ملی را با مخاطره روبه‌رو خواهد کرد. تقسیم‌بندی جامعه براساس دهک‌های مختلف طی سالیان گذشته و تمرکز بر آن داده‌ها به عنوان مبنا با توجه به تغییرات قیمتی کالاهای اساسی به وجود آمده در جامعه بخردانه نیست و نخواهد بود. یک نگاه گذرا به آمار و ارقام ارائه‌شده در بحث مشارکت دهک‌های مورد نظر در طرح کالابرگ الکترونیک به وضوح نشان می‌دهد یارانه توزیعی در بسیاری از موارد در رابطه با نیازهای اصلی و اساسی‌تر خانوار هزینه می‌شود.
درخصوص درستی یا نادرستی ارائه یارانه نقدی وارد بحث نخواهم شد، اما مگر می‌شود قیمت کالاها روند صعودی داشته باشد و میزان یارانه پرداختی ثابت بماند. همان گونه که همگان مستحضریم کشور عزیز اسلامی‌مان از ابتدای پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی درگیر انواع و اقسام تحریم‌های ظالمانه بوده و هست و به علت مواضع انقلابی و حق‌طلبانه قطعا در ادامه هم مورد عداوت و دشمنی مستکبرین عالم خواهد بود، اما ما با توکل به خداوند متعال و پیروی از رهبر فرزانه‌مان روی آرمان‌هایمان ایستاده‌ایم و باز هم خواهیم ایستاد تا حصول پیروزی نهایی. راهکار مدنظر برای شرایط موجود همچنان که در اول مطلبم عرض کردم باید برای تنظیم بازار که نقش اساسی در معیشت خانوار دارد متولی معین، مشخص و مسلط و در یک کلام متخصص و آگاه به این امر وجود داشته باشد. ما دو بحث را می‌توانیم در اینجا مد نظر قرار دهیم: اول بحث گرانی کالا و دوم بحث گرانفروشی کالا. تنظیم بازار با رصد روزانه مستمر و آینده‌نگرانه باید مد نظر قرار گیرد تا به ناگاه شوک قیمتی یک محصول خاص مثل پیاز یا سیب‌زمینی و برنج و غیره کل جامعه را ملتهب نکند. زیبنده کشور اسلامی بزرگی همچون ایران عزیز نیست که موضوع اول جلسات مسوولان عالی‌رتبه اجرایی آن بحث تنظیم قیمت مرغ و تخم‌مرغ باشد. تشکیل وزارت بازرگانی به عنوان متولی اول و آخر و پاسخگوی نهایی هم می‌تواند یک ارگان مقتدر، منظم و باثبات برای مباحث مد نظر ایجاد کند و بحث فقدان پاسخگویی خاص در این باره را از بین ببرد و این خلاء موجود که به شدت به چشم می‌آید را به نحوه قابل قبولی مرتفع کند. تعلل در تشکیل وزارت بازرگانی و به دنبال آن عدم سروسامان دادن به موضوع‌های مرتبط و درهم‌تنیده با آن، روز‌به‌روز برای جامعه و طبقات مختلف آن اثرات منفی جبران‌ناپذیری دارد. دولت به عنوان نماد حاکمیت باید نقش تعیین‌کننده و موثری بر وضعیت معیشت مردم داشته باشد. بدون شک ایجاد احساس رهاشدگی بازار در نزد افکار عمومی می‌تواند پاشنه‌آشیل هر دولتی باشد. ایجاد رضایت و رفاه نسبی بلکه حداقلی مردم از وظایف اصلی هر دولتی است. تشکیل وزارت بازرگانی می‌تواند در جهت ایجاد حس همراهی و ارتباط متقابل مابین دولت و مردم نقش ویژه‌ای ایفا کند. به زبان خیلی ساده یعنی مردم احساس کنند دولت و دولتمردان در حرف و عمل به فکر آنها هستند. باری در پایان باز هم تکرار می‌کنم: تشکیل وزارت بازرگانی از نان شب هم واجب‌تر است و درنگ در این خصوص اصلا و ابدا جایز نیست.
* کارشناس صنعت