عقب‌نشینی ریاض

«جهان‌صنعت»- بعد از ناامید شدن ایران از پذیرش شروط مذاکره از جانب واشنگتن و دلسردی از اروپا در خصوص اجرای تعهدات هسته‌ای و صدور بیانیه از جانب انگلیس، فرانسه و آلمان و متهم کردن تهران به نقش داشتن در حملات به تاسیسات نفتی عربستان، مقامات دولت ایران تلاش کردند با چرخش دیپلماسی خود، به سمت کشورهای منطقه متمایل شوند. نتیجه آن، طرح ائتلاف امید بود که توسط روحانی در سازمان ملل رونمایی شد. رییس‌جمهور ایران در جهت کاهش تنش و درگیری در منطقه دست دوستی به سمت کشورها دراز کرد و از کشورها خواست برای صلح و ایجاد امنیت در برابر آمریکا یکدست شوند. دولتمردان ایران با این موضع خود در مجمع عمومی سازمان ملل نشان دادند که مسیر دیپلماسی ایران همچنان با وجود کارشکنی‌های آمریکا باز است و می‌توان به رایزنی‌های بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی امیدوار بود.
در شرایط فعلی همدستی ایران با کشورهای منطقه به‌ویژه با عربستان امری ضروری به نظر می‌رسد مخصوصا زمانی که عربستان سعودی در برابر یمن تسلیم شده و می‌داند ادامه مبارزه با این کشور بی‌فایده است. دست خالی عربستان و عدم دلخوشی این کشور نسبت به آمریکا و اختلافات سعودی‌ها با امارات باعث شد ضریب امنیت ریاض پایین بیاید. با وضعیت موجود می‌توان امیدوار بود که آشتی‌کنانی میان تهران و ریاض ایجاد شود. اما باید دید آیا کارشکنی‌هایی از جانب ترامپ برای جلوگیری از این اتفاق صورت می‌گیرد یا نه؟ البته می‌توان حدس زد که رییس‌جمهور آمریکا از این موضوع در جهت تبلیغات انتخاباتی‌اش استفاده کند اما در این میان نباید از تلاش‌های نتانیاهو و فشارهای اسراییل غافل شد. هرچند نتانیاهو هم نتوانست به موقعیت مناسبی دست یابد که این هم می‌تواند شانس ایران باشد تا مقداری از لابی‌های او در قبال تهران کمتر شود.
اکنون سخنگوی دولت از پیغام سعودی‌ها به روحانی خبر داد و گفت: پیغام‌هایی از سوی برخی سران کشورها از جمله سعودی‌ها به حسن روحانی ارائه شد ولی ایران باید نشانه‌هایی از این موضوع را ببیند. ربیعی تاکید کرد: عربستان اگر واقعا به دنبال تغییر رفتار باشد، ایران از آن استقبال می‌کند. وی اظهار داشت: پیام‌هایی از سوی عربستان به ما رسیده است اما ما باید پیامد علنی آن را بدانیم و یکی از پیام‌های آن می‌تواند پایان حمله به یمن باشد. بخشی از طرح صلح هرمز نیز کار با همسایگانی نظیر عربستان است بنابراین ایران از این روند استقبال می‌کند. وی تاکید کرد: از ابتدا خواهان پایان تجاوز به یمن از سوی عربستان بوده‌ایم و راه‌حل را آتش‌بس می‌دانیم و آمادگی داریم همه تلاش معنوی خودمان را برای این کار بکنیم.سخنان دولتمردان ایران در حالی مطرح می‌شود که بن‌سلمان در جدیدترین گفت‌وگوی خود با شبکه آمریکایی «سی‌بی‌اس»، خواستار اجتناب از جنگ شده و از مذاکره مستقیم حسن روحانی و دونالد ترامپ هم حمایت کرده است. حمایت ولیعهد سعودی از راه‌حل سیاسی با ایران و نیز تحرکات نخست‌وزیر عراق میان تهران و ریاض نشان می‌دهد محمد بن‌سلمان سیاست کشورش در برابر ایران را با سیاست واشنگتن در مقابل تهران، هماهنگ کرده است.
ولیعهد عربستان در پاسخ به این سوال که آیا او فکر می‌کند ترامپ باید با روحانی دیدار و توافق جدیدی امضا کند، گفت: «قطعا (باید دیدار کند)، این چیزی است که پرزیدنت ترامپ خواهان آن است. این چیزی است که همه ما می‌خواهیم. اما این ایرانی‌ها هستند که نمی‌خواهند سر میز (مذاکره) بنشینند.» در همین گفت‌وگو، بن‌سلمان ابراز امیدواری کرده که جامعه جهانی علیه ایران اقدام نظامی نکند «چون راه‌حل سیاسی و صلح‌آمیز بسیار بهتر از راه حل نظامی است.» این مقام سعودی هشدار داده که جنگ میان ایران و عربستان به معنای «فروپاشی کامل اقتصاد جهانی» خواهد بود. محمد بن‌سلمان البته تاکید کرد‌: «اگر دنیا برای بازدارندگی ایران دست به اقدامی قاطع و محکم نزند، افزایش بیشتر تنش‌ها منافع جهان را به خطر خواهد انداخت. عرضه نفت مختل خواهد شد و قیمت نفت به اندازه غیرقابل تصوری افزایش پیدا خواهد کرد که ما تا به حال در طول زندگی خود شاهد آن نبوده‌ایم.»
پادرمیانی عراق
ظاهرا بن‌سلمان لحن و ادبیات خود در برابر ایران را ملایم کرده است. به موازات این امر، او به تلاش‌های جدید عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق برای پادرمیانی میان ایران و عربستان روی خوش نشان داده است. عبدالمهدی چهارشنبه گذشته به عربستان سفر کرد و با سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه سعودی و محمد بن‌سلمان، گفت‌وگو‌هایی پیرامون آرام کردن اوضاع در خاورمیانه انجام داد. همان زمان، برخی رسانه‌های نزدیک به عربستان مدعی شدند عبدالمهدی از جانب عربستان چراغ سبز دریافت کرده تا تحرکاتش در زمینه تنش‌زدایی را آغاز کند. عربستان مایل بود ببیند عبدالمهدی چه پیشنهادات یا پیام‌هایی از جانب ایران دارد تا جدیت آنها را بررسی کند.
عبدالمهدی پس از بازگشت از عربستان در گفت‌وگویی کوتاه با روزنامه الشرق‌الاوسط تصریح کرد ملک سلمان و محمد بن‌سلمان، کاملا ماموریت او برای آرام کردن اوضاع منطقه را درک می‌کنند. نخست‌وزیر عراق گفت: «موضع پادشاهی عربی سعودی درباره ماموریت ما، ممتاز بود. با خادم حرمین شریفین (ملک سلمان) و ولیعهد گفت‌وگو‌های صریح، جسورانه و عمیقی داشتم.» وی در ادامه گفته عراق و عربستان درباره ضرورت آرام کردن اوضاع به توافق رسیدند و «سیگنال‌های دلگرم‌کننده‌ای» درباره آرام کردن اوضاع وجود دارد. منابع رسانه‌ای در عراق می‌گویند در هفته جاری، عبدالمهدی به ایران سفر می‌کند. او احتمالا نتایج سفرش به عربستان را به اطلاع مقامات ایرانی خواهد رساند.