فرار از شکست

گروه جهان- تغییر لحن و رویکرد دونالد ترامپ در سخنان چهارشنبه شب گذشته او به ‌طور کامل مشهود بود. سیاست‌های منفعلانه و پرنوسان رییس‌جمهوری آمریکا ناشی از عواملی چون تناقضات کاخ سفید در قبال ایران و نگرانی ترامپ از سرنوشت رقابت‌های داخلی و انتخاباتی ارزیابی می‌شود. تغییر چندباره واکنش رییس‌جمهوری آمریکا و تاخیر بیش از ۱۰ دقیقه‌ای این نشست مطبوعاتی در کنار لحن ترامپ و اجازه ندادن به خبرنگاران جهت پرسیدن سوالات، همگی نشان از آن دارد که دولت آمریکا دچار سردرگمی شده‌ است.
قرار بود ساعاتی پس از حمله بامداد چهارشنبه گذشته ایران به بزرگ‌ترین پایگاه نظامی ایالات متحده در عراق، ترامپ سخنرانی داشته باشد. پس از اندک زمانی کاخ سفید اعلام کرد او بیانیه‌ای را آماده کرده‌ و آن را منتشر خواهد ساخت. از سوی دیگر برخلاف همیشه سخنرانی ترامپ با دقایقی تاخیر آغاز شد. به اعتقاد آگاهان به مسائل آمریکا اینها نشانه‌هایی از سردرگمی و ناتوانی کاخ سفید از رسیدن به یک جمع‌بندی نهایی و سیاست مشترک در قبال این واقعه مهم است. از طرف دیگر ادبیات و لحن ترامپ هم نسبت به قبل تفاوت فاحشی داشت. برخلاف اینکه او پیش از این اعلام کرده بود هر حمله به پایگاه آمریکا را فوری و سخت پاسخ می‌دهد، اما تنها از این امر ابراز خشنودی کرد که هیچ آمریکایی در حملات موشکی ایران کشته نشده است. رسانه‌های جهان رفتارهای ضد و نقیض ترامپ را ناشی از یک شکاف در کاخ سفید و همچنین نگرانی او برای انتخابات ریاست‌جمهوری ارزیابی می‌کنند.
مارک تالو، سردبیر نشریه اکسپرس در گفت‌وگو با سی‌‌ان‌‌ان گفت: نطق دونالد ترامپ را باید با لفاظی‌های روزهای گذشته او مقایسه کرد. سردبیر نشریه اکسپرس تاکید کرد: در واقع باید گفت این سخنان ترامپ را باید تجدیدنظر در لفاظی‌های روزهای گذشته‌اش دانست و در این راستا تحلیل کرد. این سخنان ترامپ نه‌تنها تلاشی برای منتقل کردن این پیام به ایران بود که آمریکا به دنبال تشدید تنش‌ها به صورت نظامی نیست بلکه ترامپ می‌خواست این پیام را به مردم آمریکا نیز منتقل کند. علاوه بر ایران، اعضای مجلس نمایندگان آمریکا از هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه نیز این پیام را به خوبی دریافت کردند.
نیویورک‌تایمز: عقب‌نشینی از تقابل نظامی
روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی نوشته حدود یک روز پس از حمله موشکی ایران، رییس‌جمهوری آمریکا با اعلام اینکه حمله تلفاتی نداشت، ابراز امیدواری کرد اقدامات ایران به پایان رسیده باشد. این گزارش با بیان این نکته که ترامپ از مسیر افزایش تنش نظامی با ایران عقب‌نشینی کرد، آورده است او در مقابل از ایران خواست دیپلماسی را از سر بگیرد. رییس‌جمهوری آمریکا سپس از تمایل ایالات متحده برای تقویت صلح سخن گفت.
این گزارش به صورت تلویحی لحن سخنان ترامپ را به‌گونه‌ای ارزیابی کرد که گویا او مشتاق یافتن راهی برای پایان دادن به تهدید و تنش‌ها با ایران است. در همین حال این رسانه پیام‌های دولت آمریکا در روزهای اخیر را متناقض و گمراه‌کننده دانست. از یک سو ترامپ از حمله به نقاط فرهنگی ایران سخن گفته بود، اما سپس وزیر دفاع آمریکا مشخص کرد که این اقدامات جنایات جنگی است. همچنین مقام‌های آمریکایی در بغداد نامه‌ای را در مورد آمادگی برای خروج از عراق منتشر کردند اما پنتاگون اعلام کرد این سند معتبر و دقیق نبوده است.
ترامپ در سخنرانی خود تلاش کرد وضعیت کنونی را به خط‌ مشی‌های واشنگتن در گذشته و سیاست‌های اوباما گره بزند. برخلاف ادعای ترامپ که گفت ایران پس از برجام رویکرد خصمانه‌تری را در پیش گرفته بود اما شواهد حکایت از آن دارد که پس از خروج واشنگتن از توافق هسته‌ای و در مقابل دشمنی‌های ترامپ، این رویکرد در تهران تقویت شد.
گاردین: انتخابات دغدغه آشکار ترامپ
روزنامه گاردین هم نوشته سخنرانی ترامپ بسیار ملایم‌تر از آن چیزی بود که بر حسب تجربه از او انتظار می‌رفت. او در بیانیه و توئیت‌های پیشین خود رویکرد جنگ‌طلبانه‌ای را به نمایش گذاشته بود. او این‌ بار هم بحث افزایش تحریم‌ها علیه تهران را مطرح کرد. حال آنکه از نگاه برخی کارشناسان سخت‌ترین تحریم‌ها اکنون برقرار شده است. به باور تحلیلگران، بخش مهمی از سخنان ترامپ جنبه انتخاباتی و اهداف داخلی داشت، چراکه او ابتدا به تمجید از موفقیت‌های دولت خود در شکست داعش پرداخت. ترامپ از هزینه‌های هنگفت برای تقویت توان دفاعی آمریکا و رونق اقتصادی و بی‌نیازی ایالات متحده به واردات نفت خاورمیانه سخن راند. او همچنین از سیاست‌های باراک اوباما و برجام هم انتقاد کرد. با همه این تفاسیر، ترامپ نشان داد که کماکان از جنگ گریزان است. او البته با به میان کشاندن پای ناتو و درخواست از این سازمان ‌برای مشارکت بیشتر در امور منطقه کوشید همراهی متحدان غربی را با سیاست‌های منتهی به تنش در منطقه جلب کند. موضوع دیگر درخواست همکاری ایران با آمریکا در مسیر مبارزه با داعش بود.
سی‌ان‌ان: تغییر مبهم لحن و رفتار
تارنمای شبکه خبری سی‌ان‌ان در گزارشی نسبت به سخنان ترامپ به ویژه تغییر لحن او ابراز شگفتی کرده و آورده است: مشخص نیست دلیل تغییر تفکر و لحن رییس‌جمهوری در این چند روز چیست.
براساس تحلیل رسانه‌های آمریکایی، درگیری‌هایی که ترامپ در عرصه داخلی و خارجی دارد، او را در موضع ضعف قرار داده است. ترامپ در سالی که قرار است برای انتخاب دوباره به عنوان رییس‌جمهوری با دموکرات‌ها رقابت کند درگیر چند پرونده شده است.
او همزمان تلاش می‌کند از دمیدن بر آتش تنش با تهران و بدنامی آغاز جنگ خودداری کند و از طرف دیگر می‌خواهد همزمان از آن برگ برنده‌ای در انتخابات بسازد. ضمن اینکه هدف او به حاشیه راندن تلاش دموکرات‌ها در استیضاح است.
همه این مسائل موجب شدند او رویکردهای متناقضی را در چند روز اخیر بروز دهد و در سخنان ۱۰ دقیقه‌ای که نشان از سرگشتگی و انفعال در سیاست خارجی داشت هر موضوع بی‌ربطی را به ایران و موفقیت‌های داخلی خود مرتبط سازد.
استقبال سناتورهای جمهوریخواه
به دنبال سخنرانی ترامپ و عقب‌نشینی از مواضع تند خود علیه ایران، تعدادی از سناتورهای جمهوریخواه مطرح سنا از این تصمیم رییس‌جمهوری استقبال کردند و آن را قدمی در کاهش تنش در خاورمیانه خواندند.
به گزارش تارنمای هیل، ساعتی بعد از سخنرانی ترامپ، سناتور جمهوریخواه جیم اینهاف، نماینده کمیته نیروهای مسلح گفت: معتقدم ترامپ سخنرانی خوبی داشت. سناتور اینهاف به سخنان محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران و سخنرانی ترامپ اشاره کرد و نوشت ما قصد داریم مذاکره را شروع کنیم، هر دو آنها (ایران و آمریکا) می‌گویند که می‌خواهند مذاکره کنند، در باز است.
جیم ریش، سناتور جمهوریخواه رییس کمیته روابط خارجی سنا هم با استقبال از سخنرانی ترامپ در توئیتر نوشت: سخنان ترامپ کاهش تنش منطقه و بازگرداندن ما به مسیر دیپلماسی بود. به نوشته ریش، ایران را تشویق می‌کنم که نه فقط به رییس‌جمهوری گوش دهد بلکه کاملا بیانیه او را در مورد مسیر پیش رو با دقت مطالعه کند.
لیندسی گراهام دیگر سناتور جمهوریخواه و رییس کمیته قضایی سنا نیز در پاسخ به سخنرانی ترامپ نوشت: ترامپ در حال ایجاد فرصتی برای پایان دادن به تنش به طور مسالمت‌آمیز است. گراهام در ادامه پیشنهادات ترامپ به ایران را توافق برد- برد دانست.
رند پال سناتور جمهوریخواه از ایالت کنتاکی هم در واکنش به سخنرانی ترامپ ابراز امیدواری کرد که این پایان یک تشدید نظامی باشد. سناتور تیم کین از ایالت ویرجینیا نیز یادآور شد که علاقه ترامپ به کاهش تنش بسیار تکان‌دهنده بود. دونالد ترامپ روز چهارشنبه در نخستین نطق رسانه‌ای خود پس از حمله موشکی ایران به پایگاه نظامی ایالات متحده در عراق بر اجازه ندادن به ایران برای کسب سلاح‌های هسته‌ای تاکید کرد. رییس‌جمهوری آمریکا اضافه کرد: تا زمانی که من رییس‌جمهوری آمریکا باشم، ایران هرگز اجازه نخواهد داشت به سلاح اتمی دست یابد.
ترامپ ادامه داد: آمریکایی‌ها باید شاکر و شاد باشند که در حمله هوایی آنچه که حکومت ایران خواند، هیچ سرباز آمریکایی آسیب ندیده و آسیب اندکی به پایگاه نظامی ما وارد شده است. نیروهای بزرگ ما برای همه چیز آماده‌اند اما به نظر می‌رسد ایران در حال کاهش اقدامات خود است. این اقدام خوبی برای همه طرف‌های درگیر و جهان است.