مستند مرگ

گروه فرهنگ و هنر- اکبر عالمی متولد ۱۸ تیر ۱۳۲۴ مجری و کارشناس تلویزیون، استاد دانشگاه تربیت مدرس و کارگردان ایرانی بود که غالب کارهای وی در ژانر مستند عرضه شده‌اند. وی فارغ‌التحصیل رشته سینما از دانشکده هنرهای دراماتیک و دارای دکترای سینما از انگلستان و از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۶ عضو فرهنگستان هنر و فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود.
اکبر عالمی اصالتا دامغانی است ولی به اقتضای شغل پدرش که دامپزشکی بود و به شهرهای مختلف سفر می‌کرد در سال ۱۳۲۴ در اهواز زاده شد و دوساله بود که به محله معصوم‌زاده دامغان و زادگاه پدری‌اش بازگشت. او به عشق سینما راهی تهران شد و رشته رادیو و تلویزیون را در دانشکده هنرهای دراماتیک خواند و کارشناسی ارشد را در رشته سینما از دانشگاه تربیت مدرس گرفت، سپس مدرک دکترای سینما را از کشور انگلیس اخذ کرد و به ایران بازگشت.
وی تجربه بازیگری را نیز با فیلم بابا نان داد (سال ۱۳۵۱) در کارنامه دارد. وی همچنین مدتی ریاست لابراتوار وزارت فرهنگ و آموزش عالی و مسوولیت لابراتوارهای سازمان صداوسیما را نیز عهده‌دار بوده است.
عالمی در دهه ۷۰ مجری و کارشناس برنامه هنر هفتم بود که به عقیده بسیاری اثرگذارترین برنامه تلویزیون در رابطه با سینما بوده است. وی به عنوان مجری کارشناس در برنامه سینما ماوراء نیز فعالیت داشته. وی همچنین عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نیز از اعضای انجمن مدرسان سینماست.
از دیگر کارهای ماندگار وی گویندگی مجموعه پنج قسمتی جهان، آفریده هنر درباره تاریخ هنر و مستند چرا زیبایی مهم است؟ درباره فلسفه زیبایی در هنر (این مجموعه‌ها تاکنون منتشر نشده‌اند) و مجموعه پنج قسمتی نوابغ عکاسی درباره تاریخ عکاسی (شبکه مستند سیما) به تهیه‌کنندگی و مدیریت دوبلاژ بهزاد زهرایی را می‌توان نام برد.
از فعالیت‌های هنری وی می‌توان به ساخت برنامه‌های هنری و فرهنگی تلویزیونی در زمینه سینما همراه با اجراهای حرفه‌ای و ماندگار و نقدهای تاثیرگذار فیلم، چند دهه تدریس در دانشگاه‌های هنر، مدیریت لابراتوارهای سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ساخت حدود ۳۰ فیلم مستند برای صنایع داروسازی، پتروشیمی، نساجی و چوب به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، اسپانیولی، آلمانی، ایتالیایی و عربی اشاره کرد.
هشتم اسفند ۱۳۹۳ همزمان با برگزاری جشن تصویر سال در خانه هنرمندان ایران طی مراسمی، از یک عمر تلاش اکبر عالمی در عرصه عکاسی و سینما تجلیل شد و از این استاد دانشگاه به عنوان معمار کلمه با دانشی چندوجهی یاد شد.
فیلم‌شناسی
مروارید خلیج‌فارس (۱۳۸۷)
خلیج‌فارس، نواحی ۹‌گانه (۱۳۸۷–۱۳۸۳)
گویندگی
جهان، آفریده هنر (۱۳۸۹)- مجموعه پنج قسمتی
نوابغ عکاسی (۱۳۹۰) – مجموعه پنج قسمتی
چرا زیبایی مهم است؟ (۱۳۹۴-)
تالیفات
قدرت واژگان، فرهنگنامه‌ای به زبان انگلیسی از انواع واژگان تخصصی هنرهای مختلف اعم از هنرهای تجسمی، سینما، عکاسی، تلویزیون و تئاتر به همراه شرح و تفسیر آنها.
تمهیدات سینمایی، کتابی در چهار بخش که به جلوه‌های ویژه سینمایی می‌پردازد.
فرهنگ جامع انیمیشن، کتابی پیرامون اصطلاحات معمول بین انیماتورها و به طور کلی درباره تعابیر و اصطلاحات علمی انیمیشن که زیر نظر اکبر عالمی توسط فرناز خوشبخت تالیف شده است.
کجا به کرونا مبتلا شد
خواهرزاده اکبر عالمی در حالی که خبر داد این هنرمند سرشناس امروز در قطعه هنرمندان به خاک سپرده می‌شود درباره چگونگی ابتلای این مدرس و صاحب‌نظر سینما به کرونا نیز توضیحاتی داد.
این مستندساز که در آخرین پروژه مستند دایی خود به عنوان دستیار در کنار او بوده است، درباره اخبار متفاوتی که در زمینه ابتلای اکبر عالمی به کرونا دست به دست می‌شود، توضیح داد: طبیعت ویروس کرونا به گونه‌ای است که نمی‌توان با اطمینان کامل گفت که فرد کجا و چگونه به آن مبتلا شده است.
وی ادامه داد: دو روز پیش از بستری شدن آقای عالمی، برای ساخت مستندمان به بیمارستان رفته بودیم و البته ایشان حدود ۱۲ روز پیش برای حضور در یک جلسه دفاع به دانشگاه رفته بودند. طبیعتا به طور قطع و یقین نمی‌توان گفت در کدام یک از این مکان‌ها به کرونا مبتلا شده‌اند.
اکبر عالمی تهیه‌کننده و جزو گروه سازنده مستندی بود که تولید آن در بیمارستان انجام می‌شد. امیر سرایی‌مقدم دیگر مستندساز حاضر در این پروژه و دستیار اکبر عالمی بود.
وصیت‌نامه هنری اکبر عالمی به روایت صمدیان
سیف‌الله صمدیان در آخرین تصاویری که با دوربین همراهش از اکبر عالمی گرفته است، یکی از آخرین فیلم‌ها را از او به ثبت رسانده و به قول خودش وصیت‌نامه هنری این مستندساز، عکاس و صاحب‌نظر را ضبط کرده است.
این هنرمند عکاس و مستندساز از درگذشت اکبر عالمی اظهار تاسف کرد.
صمدیان با اشاره به فیلمی که در اواسط شهریور ماه امسال در شورای ارزشیابی هنرمندان گرفته است، گفت: در این جلسه با دوربینم از اکبر عالمی فیلم گرفتم و به نظرم حرف‌هایش وصیت‌نامه هنری‌اش است.
اکبر عالمی در این فیلم که سیف‌الله صمدیان در اختیار ایسنا گذاشته می‌گوید: «چرا عنوان درجه یک را برای عالی‌ترین‌ها می‌گویم؟! ما در ایران بعضی شخصیت‌ها را داریم که اصلا غیرقابل تکرار هستند، اگر بهزاد در قید حیات بود به او یک می‌دادید!
امثال او غیرقابل تکرار هستند، من را به عنوان پیر ۷۵ ساله مامور کنید تا جلوی او زانو بزنم و بگویم این را آمدم تقدیم کنم. نه اینکه او (بهزاد) بیاید و تقاضا بدهد. اگر استاد بهزاد زنده بود، می‌آمد تقاضا می‌داد یا اینکه یکی از ریش‌سفیدهای ما باید می‌رفت زانو می‌زد و به آقای بهزاد می‌گفت من این سعادت را داشتم تا این نشان را به شما تقدیم کنم.
یا اینکه یکسری اسامی را بنویسید و بیایید در شورا، حالا شاید درجه یک بدهند که درجه یک برای امثال بهزادها کم است. بهزاد را عمدا مثال زدم.
کتابی هست در تاریخ زرتشتی‌ها به نام «مینوی خرد»، می‌گوید علم بدون خرد، علم نیست .
باید این جمله را با طلا بنویسند، به نظرم هنر بدون علم هنر نیست. در این ۴۴ سال که درس دادم در این سال‌ها سعی کردم خودم را تکرار نکنم.
یکی از دانشجوهایم پرسید اگر هنر بدون علم هنر نیست پس چیست؟! گفتم هنرورز و هنرور مثل پیشه‌ور؛ آدمی که در کار هنری ورزیدگی دارد و خودش نمی‌تواند خلاقیت داشته باشد چون یکی از اصول دستیابی به مدارج عالی هنر این است که ما بتوانیم خلاقیت داشته باشیم.
خیلی غصه می‌خورم.
آن علم که در مدرسه آموخته بودم، در میکده آن را نخریدند به جامی.»
صمدیان که در سال ۹۳ برای اکبر عالمی در جشن تصویر سال بزرگداشت گرفت، درباره آن بزرگداشت، یادآور می‌شود: ما برای سلسله بزرگداشت‌هایمان برای تجلیل از هنرمندانی که نقش خیلی مهمی در بالا بردن کیفیت تصویر در ایران داشتند بدون درنگ به نام اکبر عالمی رسیدیم. اولین بزرگداشت را در راستای موضوع تصویر برای ایشان گرفتیم و پس از آن برای کلاری، کیارستمی، علیرضا زرین‌دست و کامبیز درمبخش، بزرگداشت برگزار کردیم.
اکبر عالمی در جشن تصویر سال و بزرگداشت‌اش گفته بود: «حالا من ۷۰ سالم است و می‌گویم به خواب می‌ماند این زندگی؛ تمام جوهره حرف‌های ابراهیم حقیقی این بود که وقتی الماس نیست، کوه البرز را به ما دهند هم دیروز برنمی‌گردد. او خطاب به من گفت که توانسته‌ام دوره جوانی‌ام را مدیریت کنم. وقتی برنامه هنر هفتم به من پیشنهاد شد فکر می‌کردم تلویزیون چه قدرت حیرت‌آوری دارد. با ترس مقدس برنامه‌ها را اجرا می‌کردم و می‌گفتم تو میزبانی و میزبان مدام نباید دست در سفره دراز کند. برایان تریسی می‌گفت که وقتی وسط حرف کسی بپری انگار به او پشت پا زدی اما من سعی می‌کردم تبادل داشته باشم.»
او از ترس‌هایی که برای اجرای برنامه‌هایش داشت هم گفته بود: «اولین ترسم از اساتیدم یعنی هوشنگ کاووسی و خسرو سینایی بود که نکند چیزی را اشتباه بگویم و آنها بگویند که غلط است. دومین ترسم از دانشجویانم بود. در کلاس درس شما فقط درس نمی‌دهی بلکه چیزهایی هم می‌گیری. ترس سومم هم از مردمی بود که مالیات می‌دهند که یک مجری تلویزیونی جلوی آینه جلوه‌گری کند.
من با این ترس مقدس زندگی کردم. با همان ترس مقدس در کلاس درس و تلویزیون حاضر شدم. ولی همین امروز در رادیو می‌شنیدم که مجری گفت «راستیتش». آیا این زبان سعدی و حافظ و مولاناست؟ شما با این زبان دارید به فرزندان ما فارسی یاد می‌دهید؟ ما بچه‌های خود را در خانه می‌گذاریم و می‌رویم. این چه فارسی‌ای است که شما یاد آنها می‌دهید. الان دیگر خل شده‌ام. مردها زیرابرو برمی‌دارند!»
از مجریان عصر طلایی تلویزیون
علی‌اکبر عبدالرشیدی مجری پیشکسوت تلویزیونی از زنده‌یاد اکبر عالمی به عنوان مجری متخصصی یاد می‌کند که در عصر طلایی مجریان تلویزیون فعالیت می‌کرد.
علی‌اکبر عبدالرشیدی در گفت‌وگو با ایسنا درگذشت زنده‌یاد اکبر عالمی را تسلیت گفت و بیان کرد: از درگذشت دوست قدیمی و همکار جناب آقای اکبر عالمی بسیار متاثر شدم و برای ایشان آرزوی علو درجات را دارم.
او ادامه داد: کارنامه حرفه‌ای آقای عالمی از چند جهت قابل مطالعه و بررسی است که من در بخش‌های تخصصی فعالیت ایشان همانند سینما وارد نمی‌شوم چراکه اطلاعات چندانی در این زمینه‌ها ندارم. اما آنچه درباره اجرای ایشان باید بگویم این است که ورود آقای عالمی به حوزه اجرا اتفاق میمون و مبارکی بود و دقیقا از همان مسیری بود که باید باشد.
عبدالرشیدی خاطرنشان کرد: به طور کلی معتقدم که مجری برنامه‌های تلویزیونی باید از مسیر تجربه‌های مختلف در رسانه حرکت کرده باشد و سپس به حوزه اجرا وارد شود. آقای عالمی از جمله افرادی بودند که این تجربه را داشتند و تسلط ایشان به زبان فارسی و دانش او در حوزه کاربرد کلمات و ذخیره واژگانی بسیار بالا بود. در جلساتی که با مسوولان و دست‌اندرکاران تولید برنامه‌های تلویزیونی داشتیم متوجه شدم که آقای عالمی به شدت دغدغه زبان فارسی را در حوزه اجرا داشتند؛ اینکه ما نیازمند یک زبان معیار و شاخص که مظهر زبان فارسی در رسانه رادیو و تلویزیون باشد، هستیم.
عبدالرشیدی خاطرنشان کرد: آقای عالمی در حوزه‌های مختلف سینما، فرهنگ، تاریخ و … برنامه‌ اجرا می‌کردند و این همان چیزی است که یک مجری خوب باید داشته باشد. او از معدود مجریان عصر طلایی تلویزیون بود که متاسفانه امروز به سوگ رفتن‌شان نشستیم و غصه‌دار فوت‌شان شدیم.
اهالی ادبیات بیشتر عاشق اکبر عالمی بودند
رییس انجمن علمی نقد ادبی ایران در پیامی درگذشت اکبر عالمی چهره فقید سینمایی را تسلیت گفت.
ابراهیم خدایار در پی درگذشت این مستندساز، عکاس، منتقد و مجری، در پیامی نوشته است: درگذشت استاد بزرگوارم، جاودان‌یاد دکتر اکبر عالمی، مایه‌ تاثر و اندوه قلبی دوستداران سینما و ادبیات شد. این شخصیت اخلاقی دارای روحی بسیار بزرگ و سرشار از دیگرخواهی بود. وقتی او را می‌دیدی، شادی و سبکی خاصی به درون تو راه‌ می‌یافت؛ چیزی از جنس نسیم خنک کویر در شب‌های ماهتاب. همه سکنات و حرکاتش به این باد خوش‌نسیم شباهت داشت: آرام و دلاویز. وقتی لب به سخن می‌گشود، آوازی از همان جنس رگ‌رگ وجودت را پر می‌کرد. بلاغت مجسم بود. بی‌جهت نبود که اهالی ادبیات بیشتر از دیگر هنرمندان عاشقش بودند. همه‌ ما در غم پرواز این نمونه‌ عینی تجلی روح آرام و بزرگ به سوگ می‌نشینیم.
روایتی از ساخت مستند «مردی برای تمام فصول»
سازنده مستند «مردی برای تمام فصول» که درباره اکبر عالمی است، او را شخصیتی چندوجهی توصیف می‌کند و می‌گوید: باید ده‌ها مستند درباره اکبر عالمی ساخته می‌شد.
روناک جعفری ادامه می‌دهد: در بزرگداشت آقای خسرو سینایی با ایشان آشنا شدم و گرچه قبل‌تر هم جذب شخصیت ایشان شده بودم ولی در آن برنامه مطمئن شدم که مستند بعدی‌ام را درباره آقای عالمی خواهم ساخت.
وی اضافه می‌کند: ایشان به سختی پذیرفتند که مستندی درباره‌شان ساخته شود ولی وقتی پذیرفتند، در تمام ایام ساخت فیلم، نهایت همراهی و همکاری را داشتند.
وی با اشاره به دیگر وجوه شخصیتی عالمی اضافه می‌کند: هرگز ادای چیزی را درنمی‌آوردند و همه احساسات‌شان واقعی بود. همیشه از ته دل به دیگران کمک می‌کردند.
این مستندساز ابراز تاسف می‌کند: کسی را از دست دادیم که جایگزینی ندارد؛ شخصیتی چندوجهی و منحصر‌به‌فرد که هر چند قدر دیدند ولی باید بیش از اینها به ایشان توجه و ده‌ها فیلم درباره وجوه مختلف شخصیت‌شان ساخته می‌شد.
به گفته کارگردان مستند «مردی برای تمام فصول» این مستند احتمالا در شبکه مستند بازپخش خواهد شد.