نقض حریم شخصی

«جهان‌صنعت»– برخی از نرم‌افزارهای تاکسی‌های اینترنتی از دسترسی خود به موبایل رانندگان استفاده و سایر نرم‌افزارهای نصب‌شده بر روی آنها را بررسی می‌کردند. به تازگی مدیر یکی از تاکسی‌های اینترنتی به این امر اعتراف کرده است.
البته به گفته او این اقدام در گذشته انجام می‌شده و اکنون دیگر موبایل‌های کارمندان‌شان را بررسی نمی‌کنند. با این همه کاربران موبایل هنوز نمی‌دانند زمانی که به منظور استفاده از نرم‌افزارهای نصب‌شده بر روی گوشی‌شان به آنها برای دسترسی به سایر قسمت‌های موبایل از جمله گالری عکس و فیلم، مخاطبان، موقعیت مکانی و دیگر نرم‌افزارها اجازه می‌دهند، در واقع به مدیران نرم‌افزارها این امکان را می‌دهند که در گوشی‌شان سرک بکشند و اگر بدافزاری روی گوشی‌شان نصب کرده باشند، امکان هک شدن و سوءاستفاده از اطلاعات شخصی روی موبایل‌شان را به هکرها می‌دهند.
از سوی دیگر دلیل محبوبیت تاکسی‌های اینترنتی در ایران دور زدن ترافیک از طریق نرم‌افزار محبوبی به نام Waze بود. این نرم‌افزار این روزها یکی از محبوب‌ترین نرم‌افزارهایی است که با وجود فیلتر کردن و عدم امکان به روزرسانی همچنان محبوب است. مسوولان چاره را در ایجاد نرم‌افزارهای بومی مشابه مانند نشان و بلد دانستند اما این نسخه‌های کپی بومی موفق به جلب اعتماد مردم و رانندگان تاکسی‌های اینترنتی نشدند. از سوی دیگر در روزهای قطعی اینترنت، یکی از نرم‌افزارهای کپی شده از فرصت استفاده کرد و با نصب بیلبوردی بر در و دیوار پایتخت اقدام به تمسخر و تخریب ویز کرد. از سوی دیگر سردار جلالی، رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور اظهار کرده است که در روزهای قطعی اینترنت، Waze در کشور ترافیک ایجاد می‌کرده است. آخر زمانی که اینترنت قطع بوده و حتی امکان باز کردن این نرم‌افزار وجود نداشته، چگونه در کشور ترافیک ایجاد می‌کرد؟ به هر روی نه تاکسی‌های اینترنتی حق سرک کشیدن در موبایل رانندگان و مشتریان‌شان را دارند و نه نسخه‌های کپی حق تمسخر نرم‌افزارهای اصلی را.
بررسی موبایل رانندگان
به تازگی گفته‌های مدیرعامل یکی از تاکسی‌های اینترنتی در رابطه با دسترسی به قسمت‌های مختلف موبایل‌های رانندگانش و بررسی آنها خبرساز شده است.
ژوبین علاقبند، مدیرعامل اسنپ گفت: قابلیتی در سیستم عامل اندروید و IOS وجود دارد که بر اساس آن نرم‌افزارها به سایر قسمت‌های گوشی‌های کاربران‌شان
دسترسی دارند.
او با تاکید بر اینکه این امر یکی از قابلیت‌های گوشی است بیان کرد: نرم‌افزارها این امکان را دارند که ببینند. البته ما تنها برنامه‌های مرتبط با کار خودمان را می‌توانیم ببینیم و فقط در مورد این رانندگان اقدامات لازم را انجام می‌دهیم. این قابلیت برای نرم‌افزارهای دیگر نیز وجود دارد.
علاقبند تاکید کرد: هیچ کاری با گوشی‌های مشتریان‌مان نداشتیم و در مورد رانندگان نیز فقط نرم‌افزارهای مربوط به حرفه‌مان مانند نصب یا عدم نصب ویز را بررسی می‌کردیم.
او در پاسخ به این پرسش مجری برنامه که آیا این یک حفره در سیستم عامل اندروید است گفت: این یک امکان است و حفره نیست. می‌توانید این امکان را فعال کنید و یا اینکه آن را غیرفعال کنید.
نرم‌افزارها امکان دسترسی دارند
کارشناسان تاکید می‌کنند گفته‌های مدیرعامل اسنپ در رابطه با امکان دسترسی به سایر قسمت‌های موبایل کاربران نرم‌افزارهای مختلف درست بوده و دلیل این امر آن است که کاربران هنگام نصب برای دسترسی نرم‌افزارها اجازه می‌دهند.
جواد دادگر، کارشناس امنیت سایبری در این‌باره به «جهان صنعت» گفت: این قابلیت سیستم عامل‌ها نیست بلکه بسیاری از نرم‌افزارها در زمان نصب بر روی گوشی از کاربر خود اجازه دسترسی به موارد مختلفی مانند لیست مخاطبان، گالری عکس و ویدئو و دسترسی به مراحل مختلف گوشی را درخواست می‌کنند.
او افزود: با صدور اجازه از سوی کاربر، دارندگان و گردانندگان نرم‌افزارها به قسمت‌های مختلف گوشی‌های کاربران‌شان دسترسی پیدا می‌کنند. این امر در مورد بسیاری از نرم‌افزارها صدق می‌کند و تنها مختص به اسنپ نیست.
دادگر با اشاره به اینکه این امر نقض حریم شخصی به شمار می‌رود تاکید کرد: زمانی اسنپ موبایل‌های رانندگان خود را بررسی می‌کرد و اگر ویز بر روی گوشی‌شان نصب کرده بودند آنها را توبیخ می‌کرد. اکنون مدیرعامل اسنپ می‌گوید دیگر چنین اقداماتی را انجام نمی‌دهد و در گوشی رانندگان سرک نمی‌کشد. با این همه هر زمان که بخواهد به دلیل اجازه کاربران و رانندگان به نرم‌افزار یادشده، امکان این کار را دارد.
نقش «Waze» در راهبندان‌های اخیر تهران
رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور در خصوص نقش نرم‌افزار اسراییلی ویز در راهبندان‌های اخیر تهران، گفت: این نرم‌افزار در غائله اخیر تهران، همه جمعیت را به سمت اتوبان‌ها هدایت می‌کرد تا راهبندان ایجاد شود در حالی که در حالت طبیعی کاملا برعکس است و باید مردم را از جای پرترافیک به جای خلوت هدایت می‌کرد. این در حالی است که به دلیل قطعی اینترنت کاربران نمی‌توانستند نرم‌افزار ویز را باز و از آن استفاده کنند و تنها قادر بودند از نرم‌افزارهای بومی و داخلی استفاده کنند.
سردار غلامرضا جلالی رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور در برنامه جهان‌آرا که با موضوع بررسی شبکه ملی اطلاعات و تجربه سایر کشورها برگزار شد اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های فضای سایبری بی‌مرز بودن آن است. وقتی در این زمینه صحبت می‌کنیم یعنی جغرافیا دیگر معنا ندارد و شما می‌توانید از همه داده‌ها و محتواها استفاده کنید.
وی ادامه داد: اما پس از گسترش خدمات اینترنت و توسعه بحث سخت‌افزار، نرم‌افزار، کارکردها، سرویس و خدمت‌رسانی، کم‌کم موضوع تسلط، اشراف، مدیریت، کنترل و اثرگذاری بر مخاطب تبدیل به موضوع اصلی و جدی در اینترنت شد.
رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور با بیان اینکه اینترنت نخستین بار در کشور آمریکا توسط ارتش این کشور شکل گرفت و استفاده شد گفت: بنابراین زیرساخت‌های این شبکه نیز در ایالات متحده قرار دارد و از همین رو تمام اطلاعات ملی کشورها، تبدیل به داده‌های سایبری شده و در نهایت در کشور آمریکا ته‎نشین می‌شود که این خود یک دارایی و سرمایه برای ایالات متحده محسوب می‌شود.
رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور با بیان اینکه نرم‌افزارهای اسرائیلی مانند ویز نیز ایفای نقش می‌کنند تصریح کرد: این نرم‌افزار در روز غائله اخیر در تهران، همه جمعیت را به سمت اتوبان‌ها هدایت می‌کرد تا راه‌بندان ایجاد شود.
در حالی که در حالت طبیعی کاملا برعکس است و باید مردم را از جای پرترافیک به جای خلوت هدایت می‌کرد اما در اینجا رانندگان را به سمت ترافیک و شلوغی‌ها هدایت می‌کرد و در ما در تهران شاهد بودیم که به تعبیری مردم هدایت شدند، سر و ته اتوبان‌ها را با چند نفر از اشرار بستند، مردم را در قالب یک اتوبان‌ بزرگ در زیر برف به گروگان گرفتند و هرکس که به این کار اعتراض می‌کرد با او برخورد می‌کردند. شاید اگر این حادثه اتفاق نمی‌افتاد هر قدر در مورد خطرات ویز اسرائیلی صحبت می‌کردیم اهمیتی به آن داده نمی‎شد ولی این رخداد، به خوبی خطرات را نشان داد.
در این جا اگر شبکه اجتماعی ملی با شبکه ملی اطلاعات داشته باشیم می‌توانیم از نفوذ جلوگیری کنیم و جلوی اقدامات مخل امنیت را بگیریم.