وای به حال تجارت!

گروه بازرگانی- با وجود اینکه کارشناسان اقتصادی معتقدند که راه نجات اقتصاد کشور، توجه به صادرات غیر‌نفتی و فراهم کردن زیر‌ساخت‌ها و سیاست‌های باثبات مناسب در این زمینه است اما در این رابطه اقدامات قابل قبولی از سوی دولت انجام نشده و در پیش گرفتن سیاست‌های بی‌ثبات و بدون برنامه‌ریزی در این حوزه باعث شده تا صادرکنندگان در بلاتکلیفی قرار گیرند و توانایی رقابت با رقبای خارجی خود را نداشته باشند. این در حالی است که وعده‌های صادراتی به تجار نیز طی چند سال اخیر کمتر به حقیقت پیوسته اما هر ساله به واسطه روز ملی صادرات که در اواخر مهر‌ماه قرار دارد، مسوولان این حوزه طوری وانمود می‌کنند که از مشکلات صادرکنندگان آگاهی دارند و می‌خواهند در این زمینه اقدامات اساسی انجام دهند.
اما بعد از سپری شدن روز ملی صادرات، دوباره حرف صادرکنندگان به گوش کسی نمی‌رسد و به این واسطه میزان صادرات غیر نفتی کشور با کاهش مواجه می‌شود. بر همین اساس رییس سازمان توسعه تجارت در نشست خبری خود که به بهانه روز ملی صادرات برگزار شده بود، اظهار داشت: حجم صادرات کشور در شأن کشور ایران نیست. وی همچنین در این نشست علاوه بر مبحث صادرات به موضوع کالاهای اساسی نیز اشاره کرد و در این زمینه گفت: در بخش کالای‌های اساسی باید به خودکفایی برسیم. وای به حال کشوری که در این زمینه وابسته باشد زیرا به این وسیله ما قدرت چانه‌زنی سیاسی خود را نیز از دست می‌دهیم.
این مقام مسوول تاکید کرد:‌ براساس آمار مقدماتی گمرک در شش ماه سال ۹۵ معادل ۵۹۱۳۲ هزار تن کالای غیر‌نفتی با احتساب میعانات گازی با ارزش ۲۱۷۰۶ میلیون دلار صادر شده است که در مقایسه با سال گذشته ۲۵ درصد از لحاظ وزنی و شش درصد از نظر ارزشی افزایش یافته است.
مجتبی خسرو تاج اظهار کرد: در برخی موارد صادرات به عنوان یک اولویت در نظر گرفته نمی‌شود به همین منظور روز ملی صادرات برای بر‌جسته شدن صادرات در کشور انتخاب شده است.رییس سازمان توسعه تجارت گفت: این جمله که هرچه جنس خوب در کشور است صادر می‌شود نیز دیدگاه اشتباهی است که از گذشته در میان برخی وجود داشته و باید اصلاح شود.
بدهکاری دولت به صادرکنندگان
خسروتاج در خصوص معوقات دولت در زمینه پرداخت یارانه‌های صادراتی گفت: در بخش توسعه صادرات دولت به صادرکنندگان بدهکار است و کمک‌هایی که تا به امروز انجام شده بسیار اندک است.وی افزود: ۲۰۰ میلیون دلار برای صادرات به کشور عراق در نظر گرفته شده است که تا به امروز ۱۰۰ میلیون آن به صادرکنندگانی که در این کشور پروژه اجرا کرده‌اند اما نتوانسته‌اند پول خود را از دولت این کشور دریافت کنند، پرداخت شده است.
وی افزود: با رایزنی که با دولت این کشور انجام شده دولت این کشور اعلام کرده است که بدهکاری‌های خود را به ترتیب پرداخت خواهد کرد.
رییس سازمان توسعه تجارت اشاره کرد که ۶۰۰ میلیون دلار در دو سال اخیر براساس بانک توسعه صادرات برای صادرات کالاهای اصلی در نظر گرفته شده است همچنین مبلغ ۵۰ میلیارد تومان برای بخش حمل و نقل، کمک به کاهش تسهیلات بانکی و کمک به شرکت در نمایشگاه‌های بین‌المللی به صادرکنندگان داده شده که مبلغ اندکی است.
گزینش صادرکنندگان نمونه
وی تصریح کرد: در سال جاری صادرکنندگان نمونه براساس مصوبه ۱۶ سال هیات دولت در نظر گرفته شده است و این طور نیست که صادرکنندگان به صورت من درآوردی انتخاب شوند.
خسرو تاج درخصوص معیار انتخاب صادرکنندگان نمونه گفت: اولویت اول کمیت صادرات است و در مراحل بعدی استمرار صادرات، مهارت‌های فنی و تخصصی، استفاده از تبلیغات و عضویت در تشکل‌های مربوطه به عنوان معیار در نظر گرفته شده است.
وی افزود‌: امسال برای انتخاب صادرکنندگان نمونه شرکت‌های دولتی از چرخه رقابت حذف شده‌اند و بخش‌خصوصی واقعی وارد رقابت شده است.
خسروتاج گفت: برای کنترل واردات از سه سیاست جایگزینی واردات، ساختار تعرفه‌ای‌ و بازار نظام ارزی استفاده شده و با حذف ارز مبادله‌ای هزینه‌های واردات گران شده است. همچنین در بخش‌هایی که با مزیت تولید فاصله زیادی داریم جایگزینی انجام شده و در نهایت میزان واردات در شش ماهه سال‌جاری کاهش یافته است.
وی در خصوص وضعیت صادرات بعد از اجرای برجام افزود: در شرایط بعد از اجرای برجام راه صادرات فرش و صنایع دستی ما به آمریکا باز شده است و توانسته‌ایم ۴۶ میلیون دلار صادرات فرش به این کشور داشته باشیم.
خسروتاج گفت: قراردادها با پژو و نیسان نیز بعد از اجرای برجام امضا شده است که موتور این خودرو‌ها نیز در کشور تولید می‌شود و براساس قرارداد ۳۰ درصد از تولیدات صادر می‌شود و شریک خارجی سرمایه‌گذاری ۶۰ درصدی انجام می‌دهد.
مهم‌ترین چالش
قائم‌مقام بازرگانی وزیر صنعت، معدن و تجارت در ادامه اظهار کرد: شرکت‌های ایتالیایی نیز در بخش فولاد سرمایه‌گذاری‌هایی داشته‌اند اما همچنان مهم‌ترین چالش اقتصادی کشور بعد از اجرای برجام بخش بانکی است که طرف غربی می‌گوید ایران استانداردهای بانکی لازم را ندارد. البته ما به این امر معتقد نیستیم و باید بانک‌های اصلی برای تجارت با ایران وارد عمل شوند.
وی افزود: بعد از تحریم و امضای سند برجام در ماده «۱۹» آن آمده است که دسترسی ایران به فرودگاه‌ها و بنادر کشتیرانی کشورهای اروپایی باید باز شود که براساس اطلاعاتی که به دستمان رسیده در این خصوص مشکلی نداریم.
قائم‌مقام بازرگانی وزیر صنعت، معدن و تجارت ادامه داد: در بخش صادرات پسته با وجود اینکه ورود این محصول به آمریکا آزاد شده اما تعرفه ۳۰۰ درصدی توسط آمریکا گذاشته شده که پیگیر کاهش این تعرفه هستیم‌ اما باید اذعان داشت که امروز آمریکا خود یک رقیب برای بازار پسته ایران است.
رییس سازمان توسعه تجارت ادامه داد: در بخش خاویار مشکلی برای صادرات بعد از اجرای برجام وجود ندارد اما ضوابط بهداشتی با برخی کشورها بسته نشده که این امر منجر به کم بودن صادرات این محصول است.
رایزنی برای تسهیل واردات برخی محصولات
خسروتاج در ادامه سخنان خود در پاسخ به سوالی در خصوص قاچاق موبایل به کشور گفت: هر کسی که تقاضای واردات قانونی موبایل به کشور را دارد، در برندهایی مانند برندهای کره‌ای باید نمایندگی مجاز از این کشور اخذ کند و محصولات خود را با خدمات پس از فروش لازم ارائه دهد اما برای واردات گوشی اپل از آمریکا به ایران و حتی بسیاری از کشورها که نمایندگی نمی‌دهند، باید واردات براساس ارائه خدمات پس از فروش صورت گیرد.
وی افزود: در حال حاضر واردات قانونی موبایل ۱۸ درصد برای وارد کنندگان رسمی هزینه دارد که به دلیل سهولت قاچاق و واردات چمدانی این محصول بخش زیادی از واردات به سمت قاچاق رفته است.
رییس سازمان توسعه تجارت افزود: این شرایط برای تجارت طلا در کشور نیز وجود دارد تا جایی که وارد‌کنندگان ما ۹ درصد مالیات برای ورود این محصول به کشور پرداخت می‌کنند، این در حالی است که بسیاری از کشورها هزینه‌ای برای واردات طلا ندارند.
خسروتاج یادآور شد: برای رفع این مشکلات با مجلس رایزنی‌هایی داریم تا بتوانیم شرایط قانونی واردات برخی محصولات را تسهیل کنیم تا از قاچاق آنها کاسته شود.وی یادآور شد: بهترین راه کنترل موبایل قاچاق در کشور اجرای رجیسترینگ است که با ایجاد زیرساخت‌های آن گمرکات در حال رصد کردن کد گوشی‌های وارداتی هستند تا در آینده نزدیک با تکمیل این زیرساخت‌ها شرایط ناامنی برای واردات گوشی قاچاق به کشور ایجاد کنیم.
تطابق نداشتن نرخ ارز با هزینه‌ها
خسروتاج در خصوص نرخ ارز نیز گفت: نرخ فعلی ارز در بازار پاسخگوی هزینه‌های صادرکنندگان نیست و آنها اعلام می‌کنند که دولت روحانی در سه سال گذشته تغییری در نرخ ارز ایجاد نکرده این در حالی است که هزینه‌های تولید افزایش یافته است.
وی افزود: معوقات صادرات دولت به بخش‌خصوصی به دو شکل است که بنده معتقدم دولت باید به تعهدات خود وفادار باشد که بخش عمده این تعهدات مربوط به سال‌های ۸۹ و ۹۰ است.
رییس سازمان توسعه تجارت ادامه داد: بخش دوم معوقات دولت به بخش‌خصوصی از لحاظ حقوقی باری ندارد زیرا در آن قید شده است که دولت در صورتی که منابع لازم را داشته باشد باید یارانه‌های صادراتی را پرداخت کند که این امر تعهدی برای دولت ایجاد نمی‌کند اما باید اذعان که دولت قصد و غرضی برای عدم پرداخت یارانه صادرکنندگان ندارد و منابع وی محدود است.
خسروتاج همچنین در خصوص کشورهای اولویت‌های تجارت ایران نیز گفت: براساس مطالعات انجام‌شده ۵۰ کشور به عنوان هدف صادراتی ایران تعیین شده‌اند که این کشورها پتانسیل بالقوه‌ای برای واردات کالا از ایران دارند. بر همین اساس برگزاری نمایشگاه‌ها و تبادل هیات، ایجاد کمیسیون مشترک و ایجاد تجارت آزاد با این کشورها انجام خواهد شد که به تدریج نام آنها اعلام می‌شود.وی افزود: برای داشتن تجارت مستمر نباید به چند کشور وابستگی صادرات داشت و باید در این خصوص تنوع‌سازی شود زیرا محدود بودن این کشورها برای ما خطر است که نمونه آن در تجارت ترکیه با روسیه به وضوح قابل مشاهده است.
رییس سازمان توسعه تجارت ایران با اشاره به افزایش ۱۰ درصدی ثبت‌نام‌کنندگان در فرآیند انتخاب صادرکننده نمونه امسال گفت: پنج گروه کالایی حد نصاب لازم را به دست نیاورده‌اند.