۲۶ درصد ایرانیان به‌زودی پیر می‌شوند؛ اکثرا هم مجرد

مهر- ایران در مسیر سونامی پیری قرار دارد و این بحران تا چند سال دیگر کشور را فرا می‌گیرد. در این شرایط، در حال حاضر تنها ۲۵۰ مرکز نگهداری از سالمندان با ظرفیت تنها ۱۵ هزار نفر را در بهترین حالت داریم و عمق فاجعه زمانی سهمگین‌تر خواهد شد که بدانیم بیش از ۸۰ درصد این افراد فاقد بیمه هستند یا بیمه آنها قطع شده است. در حال حاضر حدود ۱۲ درصد جمعیت بالای ۶۰ سال کشور میانسال محسوب می‌شوند که جمعیت به سوی سالمندی در حرکت است و تا دو دهه آینده با حدود ۳۰ درصد جمعیت بالای ۶۰ سال به یکی از کشورهای بسیار سالمند تبدیل می‌شویم. پیری جمعیت در ایران را می‌توان جزو ابرچالش‌های جدی کشور در یک دهه آینده دانست. جهش جمعیتی که کشور در دو دهه ۵۰ و ۶۰ تجربه کرد از مراحل بهداشت، تحصیل، آموزش عالی و کار عبور کرده است و طی یک دهه آینده به تورم جمعیت سالخورده تبدیل خواهد شد که مطابق مراحل قبلی، دولت‌ها و در کل نظام برنامه‌ریزی کشور هیچ برنامه‌ای برای آنها نداشتند و تنها با حفظ و تامین حداقل‌ها توانستند یک بحران را پشت بحران دیگر طی کنند. آخرین بحرانی که هم‌اکنون نظام برنامه‌‌ریزی کشور را به شدت مشغول خود کرده است و با انحای مختلف سعی در هدایت آن دارد نرخ ازدواج و باروری است که در این مساله نیز توفیقاتی به لحاظ عملی حاصل نشده است.
متولدین این دو دهه با چند سال پیش و بعد از آن را می‌توان رقابتی‌ترین نسل کشور طی یک قرن اخیر بر سر فرصت‌ها و شرایط عادی در زندگی دانست. آنها در کودکی برای زنده ماندن، در نوجوانی برای تحصیل بهتر، در جوانی برای حضور در دانشگاه و پیدا کردن شغل و اکنون در اواخر دوره جوانی برای داشتن یک زندگی عادی، ازدواج و تامین معاش خود جنگیدند و این جنگ همچنان ادامه دارد، در حالی که می‌دانند در سال‌های پایانی زندگی خود نیز برای زیست بهتر و شرافتمندانه‌تر با یک شرایط نابرابر و بدون برنامه‌ای روبه‌رو خواهند بود.
پیری جمعیت آخرین خاطره این نسل خواهد بود که به دلیل نبود زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری جهت ارائه خدمات مناسب برای سالمندان، تجربیاتی شاید به مراتب دردناک‌تر و غیرقابل تحمل‌تر از گذشته پررنج خود داشته باشند. هرچند دولت‌ها در حداقل سه دوره گذشته با توجه به هشدارهای جدی کارشناسان و تذکرات مقامات کشور سعی کرده‌اند برنامه‌ریزی برای مدیریت این مساله داشته باشند، اما به نظر می‌رسد آنچنان که باید در نتیجه موفق نخواهند بود.
برابر سرشماری سال ۱۳۹۵ از بین ۶۶ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در کشور ۱۴ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر آنها مجرد هستند یا به صورت تنها زندگی می‌کنند که این آمار در زمان فعلی به رقمی نزدیک به ۱۸ میلیون نفر می‌رسد و ۲۶ درصد جمعیت کشور را شامل می‌شود. فارغ از بار روانی تمامی موضوعات مطرح‌شده برای جمعیت سالمندان در یک دهه آینده، عدم برخورداری این افراد از خدمات بیمه‌ای و امکانات لازم برای پوشش درمانی و سلامت برای آنها که جمعیتی نزدیک به ۱۸ میلیون نفر را دربر می‌گیرند خود به تنهایی یک چالش بزرگ برای نظام سلامت و درمان کشور خواهد بود.
این مسائل در حالی مطرح می‌شود که در حال حاضر ۲۵۰ مرکز نگهداری از سالمندان با ظرفیت تنها ۱۵ هزار نفر را در بهترین حالت داریم و عمق فاجعه زمانی سهمگین‌تر خواهد شد که بدانیم بیش از ۸۰ درصد این افراد فاقد بیمه هستند یا بیمه آنها قطع شده است.
دولت همچنان برنامه جدی ندارد
رییس فراکسیون جمعیت و حمایت از خانواده مجلس گفت: بحران پیری جمعیت بسیار جدی است و ارائه راهکار برای آن بارها مورد تاکید مقام معظم رهبری بوده است، اما متاسفانه آن‌گونه که باید از سوی دولت‌ها مورد توجه قرار نگرفته است.
«فاطمه محمدبیگی» بیان کرد: این موضوع یکی از دغدغه‌های ما در مجلس یازدهم بود، چنانچه در روزهای اول تشکیل کمیسیون بهداشت در ابتدای کار مجلس یازدهم کمیته جمعیت را تشکیل دادیم و در جلسات متعددی که در یک سال پیوسته برگزار شد قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نهایی شد و با رای اکثریت نمایندگان به تصویب رسید.
وی بیان کرد: متاسفانه دولت در این خصوص همکاری ضعیفی با مجلس داشته است. در حالی که اجرای این قانون، نیازمند حداقل بودجه ۱۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومانی بود، اما سازمان برنامه و بودجه این رقم را به ۱۰ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان کاهش داد، در ادامه هم در عمل بودجه این قانون اختصاص نیافت. می‌توان گفت یکی از بزرگ‌ترین کارشکنی‌ها را درخصوص حوزه اجرایی شدن قانون جمعیت، سازمان برنامه و بودجه انجام داده بود.
محمدبیگی اضافه کرد: یکی از اهداف ما برای تصویب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت این بود که در یک برنامه‌ریزی ۷ ساله با ارتقای نرخ باروری جمعیت به بالای ۲ و نیم درصد بتوانیم نیروی انسانی مورد نیاز کشور را طی دهه‌های آتی تامین کنیم تا با این تامین نیرو برای آینده و پرداخت حق بیمه این افراد صندوق‌های بیمه را از ورشکستگی احتمالی در آینده نجات دهیم، زیرا این مجموعه‌ها طی یک دهه آینده باید رقم قابل‌توجهی را برای بازنشستگی و دیگر خدمات درمانی برای حجم بالای جمعیت سالخورده پرداخت کنند.
وی ادامه داد: از روند کنونی دولت در حوزه اجرای قانون جوانی جمعیت راضی نیستیم. برخی از آیین‌نامه‌ها در حوزه جمعیت شاید ماه‌ها منتظر بررسی در جلسه هیات وزیران باشد، البته مشکل اصلی آن در طول دو سال گذشته نوع نگرش برخی مدیران خصوصا در سازمان برنامه و بودجه بود و یکی از علل اصلی درخواست ما از رییس‌جمهوری برای برکناری ریاست این سازمان همین مساله بود.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس عدم همراهی دولت را ریشه در عدم درک درست در بین برخی از مدیران دولتی درخصوص بحران پیری جمعیت در آینده کشور دانست و افزود: این موضوع نیازمند اقناع نخبگان و آموزش دارد، البته شخص رییس محترم جمهوری و هیات وزیران اهتمام خوبی برای جمعیت دارند و با اعتقاد راسخ به حل بحران آن جمعیت موضوع را دنبال می‌کنند، اما باید این دغدغه‌ در بین مدیران میانی هم بیشتر شود .
وی ادامه داد: باید آحاد جامعه به ویژه مسوولان متوجه ابعاد مختلف این بحران در آینده باشند و آن را به عنوان یک اولویت در نظر بگیرند تا بتوانیم از پنجره جمعیتی در ۷ سال آینده بهره ببریم و بحران پیری را در آینده مدیریت کنیم.
محمدبیگی افزود: هرچند همچنان فرصت برای اجرایی شدن مفاد بیشتری از آن وجود دارد و اهتمام دولت و شخص رییس‌جمهوری اجرایی شدن کامل آن است، اما شرایط اقتصادی و تورم باعث شد تا شیرینی این طرح در زندگی مردم آنچنان که باید
حس نشود.
رییس فراکسیون جمعیت و خانواده در پاسخ به این سوال که این طرح چه مقدار با سلایق جامعه خوانایی دارد، یادآور شد: این طرح یک طرح مقبولی محسوب می‌شود و اگر درست اجرا می‌شد قطعا کام خانواده‌ها را شیرین‌تر می‌کرد. همچنان‌ که تاکنون بیش از ۵۰ درصد مادران متقاضی، خودروی مادران را دریافت و بیش از ۴۷۰ هزار پدر وام و تسهیلات کم‌بهره فرزندآوری را دریافت کرده‌اند. باید اجرای کامل این قانون در دستور کار دولت قرار بگیرد و ما نیز در مجلس این موضوع را به جد پیگیر هستیم و خواهیم بود.