آتش بر فراز نفت

«جهان‌صنعت»- قیمت نفت برنت که در لحظات اولیه ترور سردار سلیمانی تا مرز ۷۰ دلار جهش یافت و سقف قیمتی ۱۰۰ روز اخیر خود را شکست، روز گذشته و با فروکش کردن هیجانات، روند اصلاحی خود را آغاز و سرانجام در محدوده ۶۸ دلار و ۶۰ سنت به کار خود در اولین هفته از سال جدید میلادی پایان داد.
به نظر می‌رسد که پیام ایران در خصوص معین نبودن زمان انتقام‌جویی، معامله‌گران نفتی را تا حدی مجاب کرده که حادثه هولناکی در روزهای نزدیک در کمین نفت نخواهد بود.
اما کارشناسان معتقدند حمله هوایی آمریکا به فرمانده ارشد نظامی ایران، رویدادی است که می‌تواند آغازگر تحولاتی موثر بر بازار
نفت باشد.
اگرچه آمریکا اعلام کرده که هدفش شروع جنگ نبوده اما از منظر تحلیلگران سیاسی، این عمل غیرمنطقی کاخ سفید، نوعی تحریک نظامی ایران به شمار می‌رود. ایران نیز در واکنش به این رویداد اعلام کرده که آمریکا باید منتظر انتقامی سخت باشد و حالا آینده بازار نفت بستگی به اقدام بعدی دارد.
در همین راستا کارشناسان در تمام نقاط جهان واکنش‌هایی را به این رویداد نشان داده‌اند.
اول هانسن، مدیر بخش استراتژی کالاها در ساکسوبانک گفته است: اقدام آمریکا مخابره یک پیام آشکار مبنی بر تشدید تنش‌هاست. اما افزایش قیمت‌هایی که در اثر این رویداد رخ داد متفاوت از افزایش قیمتی است که پس از حمله به آرامکو پدید آمد.
در مورد آرامکو، اخلال در عرضه نفت دلیل افزایش قیمت است. وقتی افزایش قیمت در اثر اخلال در عرضه نفت باشد، ظاهرا با بازگشت اوضاع به حال عادی، قیمت‌ها نیز به سرعت افت می‌کند، اما افزایش اخیر قیمت نفت از این جنس نیست.
جیم ریترباش، رییس موسسه ریترباش معتقد است اقدامات ایران در واکنش به این رویداد می‌تواند در عرضه نفت اخلال ایجاد کند. اگر چنین اتفاقی روی دهد، می‌توان انتظار داشت که عربستان برای جبران چنین اخلالی، توافق اوپک‌پلاس را نقض کرده و ظرفیت‌های تولیدی خود را بالاتر ببرد.
به گفته وی، تنش‌های خاورمیانه دقیقا زمانی که تولید نفت به دلیل توافق جدید اوپک‌پلاس پایین‌تر آمده و همچنین اجرای فاز اول توافق تجاری میان آمریکا و چین رخ داده است.
پل شلدن، تحلیلگر خطرات ژئوپلیتیک در موسسه اس‌اند‌پی می‌گوید: اگرچه احتمال وقوع درگیری‌های گسترده زیر ۵۰ درصد است اما خطرات مربوط به منطقه خاورمیانه وارد فاز جدیدی شده است. واکنش کوچک ایران می‌تواند شامل اقداماتی باشد که گروه‌های وابسته به این کشور علیه اهداف آمریکایی در آینده‌ای نزدیک ترتیب بدهند. اما واکنش بزرگتر ایران باید حساب‌شده‌تر و با دقت بیشتری باشد. این واکنش احتمالا برای اینکه مانع از اقدام مجدد آمریکا باشد، غیرمستقیم خواهد بود.
اندی لیپو، رییس موسسه مشورتی لیپو هم بر این باور است که بازار نفت اکنون در حال ارزیابی این موضوع است که این رویداد چه تاثیری بر عرضه نفت خواهد داشت. در حال حاضر صادرات نفت ایران به کمترین سطح خود رسیده است. در نتیجه باید گفت که ایران چیزی برای کاهش صادرات نفتش ندارد. پس شاید ایران مستقیما نتواند تاثیری بر کاهش عرضه نفت بگذارد.
اما کایس منجر، تحلیلگر در یو‌اس‌بانک می‌گوید در حال حاضر ایران تهدید کرده که اقدامات تلافی‌جویانه‌ای انجام خواهد داد. اثرپذیری قیمت نفت، بستگی به شدت این اقدامات و البته واکنش‌های احتمالی آمریکا دارد.
به گفته وی، رویدادهایی که احتمال تنش نظامی را به همراه دارند، نوعا باعث افزایش قیمت نفت می‌شوند. اما تداوم این افزایش مشروط است به وقوع رویدادهایی که ممکن است در آینده رخ دهد.
کارلو آلبرتو، تحلیلگر ارشد در موسسه اکتیو تریدز نیز معتقد است واکنش نفتی به اتفاقی که افتاد چندان عجیب نبود. تنش‌های اخیری که پدید آمده است باعث بالا نگه داشتن قیمت نفت خواهد شد.
بنیامین لو، تحلیلگر در موسسه فیلیگ فیوچر گفته است واکنش‌های نظامی می‌تواند در زنجیره‌ای از وقایع به افزایش قیمت نفت منجر شود. این وقایع را اضافه کنید به ملاحظات امنیتی که سابقا وجود داشت به علاوه اقدام اوپک‌پلاس به کاهش تولید تا دریابید که چرا می‌گویم مجموعه‌ای از وقایع می‌تواند قیمت نفت را همچنان افزایش دهد.
مرتضی بهروزی‌فر، کارشناس حوزه انرژی نیز پیش‌بینی مثبتی را در صورت تشدید تنش‌ها برای بازار نفت متصور نیست و می‌گوید اگر تنش‌ها در همین حد باقی بماند تغییر خاصی در قیمت‌ها اتفاق نخواهد افتاد اما اگر درگیری بین تهران و واشنگتن گسترده شود قطعا قیمت‌ها افزایش خواهد یافت و در پی این افزایش تمام کشور‌های منطقه متضرر خواهند شد و در این میان روسیه از معدود کشورهایی است که از این تنش‌ها منتفع خواهد شد.
به گفته وی، تنش در خلیج‌فارس به طور قطع صادرات کشور‌های دیگر را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد و حتی صرف اینکه تصور شود تنشی اتفاق خواهد افتاد بازارها عکس‌العمل خواهند داشت.
بهروزی‌فر همچنین به «جهان‌صنعت» گفت اگر حمله نظامی صورت گیرد زیرساخت‌های نفتی ایران در خطر خواهد بود بنابراین امیدوارم این مساله ختم به خیر شود و به جایی برسیم که ثبات امنیتی بیشتری در منطقه داشته و شاهد توسعه کشور باشیم.
محمد‌علی خطیبی، مدیر اسبق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت نیز می‌گوید برای ادامه عکس‌العمل بازار به این اقدام باید منتظر باز شدن بازار‌های بین‌المللی در روز دوشنبه باشیم.
به گفته خطیبی، عوامل روانی که اتفاق می‌افتد اگر همراه با اقدامات فیزیکی نباشد اثر خود را از دست خواهد داد اما اگر با عوامل فیزیکی همراه شود باید منتظر افزایش قیمت‌ها باشیم.
وی تاکید کرد: در حال حاضر بازارها منتظر اقدامات تلافی‌جویانه ایران علیه اقدام تروریستی آمریکا هستند و چنانچه اقدامی صورت گیرد که موجب نوسانات عرضه نفت شود به نظر می‌رسد عکس‌العمل بیشتری را از سوی بازار شاهد خواهیم بود.
خطیبی خاطرنشان کرد: به هر حال باید دید این اقدام جریانات عملی و آثار فیزیکی در پی خواهد داشت یا خیر و اینکه چه میزان بر عرضه نفت تاثیر خواهد گذاشت.
وی گفت: بسته به اینکه اقدامات ایران تا چه اندازه موجب کاهش عرضه نفت خلیج‌فارس و خاورمیانه شود می‌تواند عکس‌العمل بازار را به همراه داشته باشد.
مدیر اسبق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت با اشاره به اینکه طبیعتا ایران اقدامی نخواهد کرد که به ضرر منافع کشور باشد به «جهان‌صنعت» گفت: باید دید که عکس‌العمل در بخش نفت است یا غیرنفتی ولی به نظر می‌رسد تا زمانی که خودمان نیز برای صادرات از تنگه هرمز استفاده می‌کنیم در این منطقه اقدامی صورت نگیرد مگر اینکه شرایطی ایجاد شود که دیگر نتوانیم از این منطقه استفاده کنیم که در این صورت گفته شده است که اجازه استفاده از این تنگه به کشور‌های دیگر نیز داده نخواهد شد.
در این میان اما واشنگتن‌پست در آمریکا یکی از خطرهای جدی انتقام ایران در بازار نفت جهان را مربوط به تنگه هرمز می‌داند و می‌نویسد: «یک نقطه آسیب‌پذیر بدیهی در بازار نفت، مربوط به تنگه هرمز در جنوب ایران می‌شود. حدود یک‌ششم از کل عرضه جهانی نفت از طریق این راه آبی است که بر اساس اعلام اداره اطلاعات انرژی آمریکا، مهم‌ترین دریچه نفتی جهان است. میزان نفتی که از این تنگه می‌گذرد و بیشتر آن به کشورهای چین، هند و ژاپن می‌رسد، دو برابر کل تولید نفت آمریکاست. بستن این تنگه برای اقتصاد جهان تخریب‌کننده است.