آرامکو را کی ‌می‌خرد

تحلیلگران معتقدند هرچند آرامکو سودآورترین شرکت جهان است اما قیمت‌های پایین نفت در کنار بحران‌های اقلیمی و چالش‌های ژئوپلیتیکی مانع از آن می‌شود تا سرمایه‌گذاران استقبال چشمگیری از عرضه بخشی از سهام این شرکت داشته باشند.
جنگ تجاری ۱۶ ماهه بین آمریکا و چین موجب کند شدن رشد اقتصاد جهانی شده و تحلیلگران را وادار به کاهش پیش‌بینی‌ها در مورد تقاضا برای نفت کرده است‌ زیرا ناظران نگران‌ هستند که مازاد عرضه در سال ۲۰۲۰ افزایش یابد.
همین مساله اکنون موجب هراس مقام‌های عربستانی و تردید فعالان بازار انرژی شده. در صورتی که قیمت نفت در سطح پایینی باقی بماند، سرمایه‌گذاران دلیلی برای خرید سهام آرامکو نمی‌بینند.
در این میان اما عربستان سعودی عزم خود را برای عرضه عمومی سهام آرامکو جزم کرده است و می‌خواهد همه موانع را از سر راه بردارد تا ارزش این شرکت را بیشتر کند.
برخی گزارش‌ها حاکی از این است که عربستان سعودی با قلدری، شهروندان ثروتمند این کشور را وادار کرده در رویداد عرضه اولیه عمومی سهام آرامکو، سهام این شرکت نفتی را خریداری کنند؛ مساله‌ای که از صحبت‌های بن‌سلمان درباره وجود سرمایه کافی داخلی برای عرضه موفق آرامکو نیز بر‌می‌آمد.
این شرکت همچنین این امکان را در نظر دارد که سود سهام اضافه بر آنچه محدودیت‌های اولیه تعیین شده می‌گوید، به خریداران ارائه کند.
سود سهام بالاتر با استقراض ممکن است‌ و این در حالی است که کل ماجرا خودش بر مفروضات خوش‌بینانه درباره قیمت بالای نفت و افزایش مستمر درآمدها بنا شده است.
اما بانک‌ها طبق گزارش‌های پیشین، ارزش آرامکو را رقمی بسیار کمتر از دو تریلیون دلار مد نظر بن‌سلمان ارزیابی کرده‌اند. برای مثال بانک آو آمریکا رقمی بین ۲/۱ تا ۳/۲ تریلیون دلار تخمین زده است.
برخی گزارش‌های خبری از این حکایت دارد که بن‌سلمان تسلیم این ایده شده است که آرامکو آن قدر نمی‌ارزد و به رقم ۷/۱ تریلیون رضایت داده است. اما حتی همین رقم بازبینی شده هم بی‌اندازه خوش‌بینانه است. خطر این است که قیمت سهام افت کند و سرمایه سرمایه‌گذاران دود شود.
بر اساس خبر جداگانه دیگری که رویترز منتشر کرد، کریل دیمیتریف، مدیر صندوق سرمایه‌گذاری دولتی روسیه اعلام کرد صندوق سرمایه‌گذاری روسیه- چین تلاش دارد سرمایه‌گذاران چینی را برای عرضه اولیه عمومی سهام آرامکو جذب کند. با این حال وی گفت: انتظار نمی‌رود روسیه سرمایه‌گذاری قابل توجهی در این رویداد داشته باشد زیرا پیش از این حضور قابل توجهی در بخش نفت و گاز داشته است.
احتمالا چین رقمی بین ۵ تا ۱۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کند. اما از دید چینی‌ها این سرمایه‌گذاری بیشتر در خدمت اهداف ژئوپلیتیک است تا هر انگیزه اقتصادی.
دست رد ژاپن به آرامکو
اخباری‌ هم از دست رد ژاپنی‌ها به درخواست عربستان برای خرید سهام آرامکو حکایت دارد.
مدیرعامل بزرگ‌ترین پالایشگاه ژاپن گفته است شرکت‌های ژاپنی احتمالا در عرضه اولیه سهام شرکت آرامکوی عربستان در بورس این کشور سرمایه‌گذاری نمی‌کنند. چون ارزیابی ارزش این شرکت که بزرگ‌ترین شرکت نفت دنیاست، سخت است.
تسوتومو سوگیموری، مدیر‌عامل شرکتJXTG ژاپن گفت: «‌احتمال کمی وجود دارد که سرمایه‌گذاران ژاپنی زیادی سرمایه‌گذاری کنند. شرکت‌های ژاپنی سهامداران بسیاری دارند و به دلایل خوبی نیاز دارند تا برای این سهامداران توضیح دهند که چرا باید همچنین سرمایه‌گذاری هنگفتی انجام دهند.»
سرانجام اما پرسش‌های بزرگ حول طبع یکتای آرامکو می‌چرخد. حملات سپتامبر این طبع یگانه را برجسته کرد و نشان داد کل تشکیلات شرکت را می‌شود یک‌شبه و با یک حمله پیش‌بینی نشده زمین زد.
این امر قطعا به ارزشگذاری شرکت ارتباط دارد. در همین حال آرامکو به سرمایه‌گذاران این اطمینان را می‌دهد که ظل سایه پادشاه و اهداف سیاسی او قرار دارند. اما این امر تا چه حد برای سرمایه‌گذاران اهمیت دارد؟
توربژون سالتوت، تحلیلگر مسائل خاورمیانه می‌گوید: «برای مثال خرج‌های کلان برای گسترش ظرفیت مازاد در جهت باقی نگه داشتن سعودی به عنوان تنها بالانس‌کننده جهان ممکن است از جهت سیاسی حائز اهمیت باشد اما به چشم سرمایه‌گذاران این کار تقریبا بی‌معنی است.»
همین است که می‌گویند بن‌سلمان اگر بخواهد در عرضه سهام موفق باشد باید توقعات خود را تا حد زیادی کاهش دهد. آن گونه که یک تحلیلگر بازار به بلومبرگ می‌گوید ارزش آرامکو خیلی «پایین‌تر از ۵/۱ تریلیون دلار» است.
بن‌سلمان احتمالا برای عرضه سهام آرامکو با قیمت بالا بسیار تحت فشار است اما ادامه دادن این راه هم شاید عواقب خوشی نداشته باشد.
سالتوت می‌گوید: «تا به حال بن‌سلمان اندکی سیاست برنده داشته است. و از آن سو شکست‌های قابل توجهی را چشیده است: غرق شدن در بحران یمن، مشکلات عدیده برنامه اصلاحی به نام ویژن ۲۰۳۰ و حملات ماه سپتامبر.»
به گفته تحلیلگران ماموریت دیگر سعودی‌ها مربوط به اوپک‌پلاس و اجلاس مهم پیش رو در ماه دسامبر است. ارزش آرامکو با قیمت نفت جابه‌جا می‌شود و استراتژی عربستان در این نشست به شدت تحت تاثیر خواست آن برای موفقیت در عرضه سهام آرامکو است.
سیاست جدید عربستان
بنابر‌این کارشناسان بر این باورند که عربستان در آستانه برگزاری نشست اعضای اوپک می‌کوشد تا برای بالا بردن قیمت نفت، به جای آنکه به دنبال دستیابی به توافق جدیدی برای کاهش تولید باشد، فشارها را بر آن دسته از کشورهای عضو اوپک‌پلاس که بیشتر از حد مجاز در حال تولید نفت هستند، افزایش دهد تا آنها به توافق وفادار باشند.
به گزارش اویل‌پرایس، عربستان سعودی به عنوان بزرگ‌ترین تولید‌کننده نفت در سازمان اوپک تصمیم گرفته است برای افزایش قیمت نفت، به جای آنکه به سوی راهکار کاهش تولید گام بردارد، فشارها را بر آن دسته از اعضای اوپک که بیشتر از حد مجاز در حال تولید نفت هستند، بیشتر کرده تا آنها به محل تعیین شده برای تولید بازگردند.
وال‌استریت‌ژورنال نیز در گزارشی ضمن اشاره به این موضوع نوشته است که این تصمیم عربستان ناشی از نفوذ سرمایه‌گذاران حوزه نفت این کشور در تصمیم‌گیری‌های ریاض و همچنین اطمینان عربستان از میزان نفوذ خود بر سایر کشورهای عضو اوپک است.
بنابراین عربستان در حال نظارت بر آن دسته از کشورهای عضو اوپک است که بیشتر از حد مجاز در حال تولید نفت هستند. این نظارت همچنین شامل اعضای گروه اوپک‌پلاس همچون قزاقستان نیز می‌شود که محدودیت‌های مربوط به توقف افزایش تولید را رعایت نمی‌کنند.
به نظر می‌رسد که اگر فشارها جواب ‌دهد و دولت‌های تولید‌کننده نفت به محدودیت‌های مربوط به توقف افزایش تولید وفادار باشند، عملا روزانه ۵۰۰ هزار بشکه نفت کمتر از گذشته تولید خواهد شد.
عربستان پیشتر نیز مکررا گفته بود برای بازگشت تعادل بازار دست به هر کاری خواهد زد. این کشور برای تضمین عرضه اولیه سهام آرامکو نیاز ضروری دارد که قیمت نفت افزایش یابد.
بنابراین طبیعی است که این کشور به هر اقدامی که می‌تواند متوسل شود تا قیمت نفت را از آن چیزی که اکنون وجود دارد، بالاتر رود.
گزارش‌ها حاکی از آن است که در این مرحله اوپک‌پلاس در پی تغییر و اصلاح سیاست‌های کنونی کاهش تولید است و نه جدی‌تر پیگیری کردن آن، که تا حدی قابل درک است. آرامکو اما از افزایش قیمت نفت در این مرحله سود می‌برد که فارغ از هر مساله‌ای نشان می‌دهد فرآیند تصمیم‌گیری در این شرکت تا چه حد سیاسی است.
چرایی ناامنی سرمایه‌گذاری در آرامکو از نگاه دیپلمات آمریکایی
از سوی‌ دیگر مایکل اسپرینگمن‌ مدیر پیشین امور روادید کنسولگری آمریکا معتقد است تنش‌های نظامی و سیاسی پیرامون عربستان به نگرانی درباره آینده شرکت نفتی آرامکو و سوددهی سهام آن دامن زده است.
در همین حال این دیپلمات پیشین آمریکایی با یادآوری حمله به زیرساخت‌های نفتی عربستان، تنها راه برای زدودن نگرانی‌ها را پایان دادن به جنگ علیه یمن دانست.
‌مایکل اسپرینگمن‌ در گفت‌وگو با ایرنا درباره عرضه عمومی سهام شرکت ملی نفت عربستان، موسوم به آرامکو در بازار بورس ریاض تاکید کرد، با وجود اینکه این اقدام برای سرمایه‌گذاری داخلی در عربستان سودمند خواهد بود اما حکومت ریاض نتوانسته این اطمینان را در محافل مالی و سرمایه‌گذاری به وجود آورد که آرامکو با ثبات و سودآور خواهد ماند.
اسپرینگمن در پاسخ به اینکه آیا عرضه عمومی سهام آرامکو در داخل عربستان به معنای کنار گذاشتن ایده نخست ‌محمد بن‌سلمان‌ ولیعهد سعودی برای عرضه این سهام در بازارهای نیویورک، لندن و هنگ‌کنگ است، گفت: بله، مطابق گفته‌ها و بیانیه‌هایی که دیده‌ام، محمد بن‌سلمان قصد دارد اولویت فروش را به مردم در داخل برای خرید سهام آرامکو بدهد. البته او هنوز نظری نداده یا حداقل هنوز من ندیده‌ام که این کار به معنای کنار گذاشتن ایده عرضه سهام در بورس نیویورک و لندن باشد.
این دیپلمات پیشین افزود: به نظر می‌رسد عرضه و فروش سهام آرامکو در داخل، فرصت خوبی برای سعودی‌ها، چه ثروتمند و فقیر باشد که از امتیازات آن برخوردار شوند، بدون اینکه با دردسر تعامل با شرکت‌های خارجی کمتر شناخته شده روبه‌رو شوند. همچنین‌ این کار بورس محلی را تقویت می‌کند و این امکان را می‌دهد تا سرمایه‌گذاران داخلی به سرمایه‌گذاری تشویق شوند.
خطر مصادره سهام آرامکو در دادگاه‌های آمریکا
اسپرینگمن درباره احتمال نگرانی عربستان از مصادره اموال آرامکو در صورت عرضه شدن آن در بازارهای بورس غربی نیز گفت: به نظرم این موضوع وارد است‌ اگرچه مخالفت صریح و آشکاری با حمایت آمریکا از جنگ عربستان سعودی علیه یمن نمی‌شود و درباره ۱۵ شهروند سعودی متهم به حملات به مرکز تجارت جهانی در سال ۲۰۰۱ نیز سخنی گفته نمی‌شود اما می‌توان گفت در صورت عرضه گسترده سهام آرامکو در نیویورک، زمینه حساسیت و مخالفت چشمگیر شکل خواهد گرفت.
وی خاطرنشان کرد: همین مساله به احتمال زیاد در مورد بورس لندن نیز صادق است؛ مردم انگلیس به طور فزاینده و آشکار با فروش جنگ‌افزارهای تولیدی این کشور به عربستان سعودی مخالفت می‌کنند.
این دیپلمات پیشین آمریکا در عربستان ادامه داد: در آمریکا نیز اکنون مکاتباتی از سوی استادان مشهور حقوق با «نانسی پلوسی» ر‌ییس مجلس نمایندگان علیه عربستان سعودی در جریان است که محکومیت عربستان به دلیل جنگ یمن و به جریان انداختن پرونده حقوقی در این زمینه را خواستار شده‌اند.
این مقام سابق آمریکایی در جده تصریح کرد: قانون «جاستا» (قانون عدالت در برابر حامیان مالی تروریسم) به احتمال زیاد یکی دیگر از جنبه‌های نگرانی سعودی‌ها خواهد بود؛ این قانون که با وجود حق وتوِ ‌باراک اوباما‌ ر‌ییس‌جمهوری پیشین تصویب شده است، مصونیت قانونی کشورهای خارجی را محدود می‌کند. به طور ویژه، این قانون به دادگاه فدرال این صلاحیت را می‌دهد تا علیه یک حکومت خارجی به دلیل نقش آن در آسیب جسمی، مالی یا مرگ یک شخص که در داخل ایالات متحده رخ می‌دهد، اقامه دعوا کند.
اسپیرنگمن افزود: بر‌اساس جاستا، این آسیب می‌تواند نتیجه یک عمل تروریستی بین‌المللی باشد یا توسط یک مقام، نماینده یا کارمند یک کشور خارجی که در محدوده اشتغال رسمی خود‌ مرتکب آن جرم شده باشد، روی دهد. بر این اساس، خانواده‌های قربانیان و بازماندگان و ورثه می‌توانند علیه سهام عرضه شده یا وجوه حاصل از فروش آن سهام طرح ادعا کنند.
نگرانی درباره آینده آرامکو
این دیپلمات پیشین درباره آینده شرکت ملی نفت عربستان و سوددهی آن نیز گفت: فکر نمی‌کنم ولیعهد عربستان بتواند با توجه به خطر حملات آینده، این اطمینان را در میان سرمایه‌گذاران به وجود آورد که سهام آرامکو و این شرکت باثبات و سودآور خواهند ماند. به تازگی نهاد مالی «فیچ ریتینگز» که نقش کلیدی در عرصه جهانی خدمات اطلاعات مالی دارد، رتبه اعتبار عربستان سعودی را از (+A) در ماه سپتامبر به (A) کاهش داده است.
اسپرینگمن خاطرنشان کرد: سعودی‌ها به دلیل یک حمله کوتاه و هدفمند، نیمی از ظرفیت تولید نفت خود را از دست دادند. رهبران مالی به دلیل احتمال قوی حملات دیگر، نگران بوده و به احتمال زیاد ضربه بعدی را بزرگ‌تر ارزیابی می‌کنند. سعودی‌ها با خرید آخرین جنگ‌افزارها از ایالات متحده و انگلیس، پول زیادی خرج کردند. با این حال، این سلاح‌ها نمی‌توانند از یک پالایشگاه در برابر هواپیمای بدون سرنشین یا موشک دفاع کنند. در مجموع، منابع نفتی پادشاهی که به خریداران و سرمایه‌گذاران بالقوه فروخته می‌شود امن نیست. به نظر نیز نمی‌رسد که بتوانند برای آنها امنیت تامین کرد، مگر اینکه جنگ علیه یمن متوقف شود.
وی ادامه داد: به تازگی «بن کلاری» مدیر ارشد اجرایی نهاد آسیا در مقاله‌ای در روزنامه «ساوت چاینا مورنینگ پست» گفته است «آنها (آرامکو) بهترین دارایی‌ها در جهان هستند اما هیچ علاقه‌ای به مالکیت سهام آرامکو ندارم‌ زیرا به نظر نمی‌رسد مسائل موجود در حوزه خلیج‌فارس به زودی حل‌وفصل شود.