آزادسازی ۵۰۰ میلیون دلار از اموال بلوکه ایران

بدون شک مهم‌ترین اقدام دولت یازدهم انعقاد توافقنامه ژنو است‌، توافقی که رییس‌جمهور آن را سرفرود آوردن قدرت‌های بزرگ در برابر ایران توصیف کرد‌، نتیجه‌ای که در بن‌بست هسته‌ای بسیار قابل توجه بود اما از دلواپسی مخالفان رادیکال دولت نکاست‌.
بعد از حدودا ۱۰ سال بحث و گفت‌وگو پیرامون رسیدن به راه‌حلی جامع و مورد توافق طرفین بالاخره در ۳ آذرماه ۱۳۹۲ قراردادی به‌عنوان «برنامه اقدام مشترک» بین ایران و اعضای ۱+۵ منعقد شد تا قطار مذاکرات از این پس در مسیر آن حرکت کند‌. در حقیقت همه تلاش‌های دیپلماتیک برای رسیدن به یک چارچوب به عنوان مبنای اقدامات بعدی در این توافقنامه به ثمر نشست و گفت‌وگوهای بعدی برای تبیین راهکارهای عملیاتی کردن این توافق صورت گرفت اما این گفت‌وگوها در مهلت شش ماهه به توافق نهایی منجر نشد و در وین ۶ طرفین قرار گذاشتند که چهار ماه دیگر نیز به مذاکرات ادامه دهند‌.
براساس این توافقنامه که برای رسیدن به یک راه‌حل جامع بلندمدت و مورد توافق طرفین و با هدف تضمین‌ صلح‌آمیزبودن برنامه هسته‌ای ایران امضا شد، طرفین به صورت داوطلبانه متعهد شدند تا اقدامات متقابلی را به عنوان گام اول یک راه‌حل جامع انجام دهند‌.
بنابراین توافق ایران برنامه هسته‌ای خود و غنی‌سازی اورانیوم را به شکلی محدود ادامه می‌دهد و نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را بر تاسیسات خود تسهیل می‌کند‌. در عوض طرف مقابل بخشی از تحریم‌های وضع‌شده علیه ایران را تعلیق می‌کند و از وضع تحریم‌های جدید اعم از بین‌المللی، چندجانبه و یک‌جانبه خودداری می‌کند‌، همچنین بخشی از دارایی‌های بلوکه شده کشورمان در خارج از کشور نیز آزاد می‌شود‌.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آخرین گزارش خود تاکید کرد ایران به تعهدات خود در قبال توافق موقت ژنو (برنامه مشترک اقدام) پایبند بوده است و ایران از تاریخ ۲۰ ژانویه ۲۰۱۴ در هیچ‌یک از تاسیسات اعلام شده خود غنی‌سازی بالاتر از سطح اورانیوم ۲۳۵ با غنای ۵ درصد انجام نداده و در هیچ‌یک از تاسیسات اعلام‌شده خود آبشارها را در وضعیت ارتباط داخلی به کار نگرفته است‌. علاوه بر این رقیق‌سازی (کاهش میزان غنا به میزانی نه بیشتر از پنج درصد) نیمی از مواد هسته‌ای را که در آن تاریخ به فرم UF6 با غنای تا اورانیوم ۲۰ درصد درآمده بودند، تکمیل کرده و ۱۰۰ کیلوگرم UF6 غنی‌شده تا سطح ۲۰ درصد اورانیوم ۲۳۵ را در کارخانه تولید صفحات سوختی (FPFP) برای تبدیل به اورانیوم اکسید وارد پروسه تبدیل کرده است‌. همچنین هیچ خط پردازشی برای بازگرداندن اکسید اورانیوم به حالت UF6 در کارخانه تولید صفحات سوختی ندارد و پیشرفت بیشتری در فعالیت‌های خود در کارخانه غنی‌سازی سوخت (FEP)، کارخانه غنی‌سازی سوخت فردو (FFEP) یا رآکتور اراک (۴۰- IR) انجام نداده است‌.
براساس آنچه آژانس در آخرین گزارش خود آورده است، ایران به دیگر تعهدات خود درخصوص نظارت آژانس نیز پایبند بوده است‌. در سوی دیگر این توافق‌، طرف غربی افزایش تحریم‌های علیه ایران را به تعلیق درآورد و به تعهد خود در رابطه با آزادسازی بخشی از دارایی‌های ایران پایبند بوده است‌.
بنابر توافق ۲۴ نوامبر، ۲/۴ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه شده حاصل از فروش نفت کشور طی هشت قسط و در شش ماه- قسط در اول فوریه (۱۲ بهمن‌ماه) به مبلغ ۵۵۰ میلیون دلار، قسط دوم در اول مارس (۱۰ اسفندماه) به مبلغ ۴۵۰ میلیون دلار، قسط سوم در ۷ مارس (۱۶ اسفندماه) به مبلغ ۵۵۰ میلیون دلار، قسط چهارم در ۱۰ آوریل (۲۱ فروردین‌ماه ۹۳) به مبلغ ۵۵۰ میلیون دلار، قسط پنجم ۱۵ آوریل (۲۶ فروردین‌ماه)۴۵۰ میلیون دلار و قسط‌های ششم، هفتم و هشتم به ترتیب در تاریخ‌های ۱۴ می‌ (۲۴ اردیبهشت)، ۱۷ جولای (۲۷ خرداد ) و ۲۰ جولای (۲۰ تیر ۹۳) هر یک به مبلغ ۵۵۰ میلیون دلار- پرداخت شد‌.
پس از آنکه دیپلمات‌های ایرانی و غربی در وین ۶ و با ۱۸ روز مذاکره به نتیجه تازه ایی نرسیدند قرار شد که این توافق موقت چهار ماه دیگر ادامه یابد و براساس آن دولت آمریکا متعهد شد که با همان شرایط و ضوابط توافق ژنو – آزادسازی مبلغ ۲/۴ میلیارد دلار را در مقابل رقیق‌سازی و اکسیدسازی اورانیوم غنی شده ۲۰ درصد- مبلغ دو میلیارد و ۸۰۰ میلیون دلار از دارایی‌های مسدود شده جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور را ظرف چهار ماه آزاد کند‌.
این مبالغ در ۴ قسط ۵۰۰ میلیون دلاری و دو قسط ۴۰۰ میلیون دلاری، در فواصل زمانی تقریبا هر سه هفته یک‌بار- قسط اول‌: ۵۰۰ میلیون دلار در روز ۱۰ مرداد ۱۳۹۳ (اول آگوست ۲۰۱۴)، قسط دوم: ۵۰۰ میلیون دلار در روز ۳ شهریور ۱۳۹۳ (۲۵ آگوست ۲۰۱۴)، قسط سوم: ۴۰۰ میلیون دلار در روز ۲۶ شهریور ۱۳۹۳ (۱۷ سپتامبر ۲۰۱۴)، قسط چهارم ۵۰۰ میلیون دلار در روز ۱۸ مهر ۱۳۹۳ (۱۰ اکتبر ۲۰۱۴)، قسط پنجم: ۵۰۰ میلیون دلار در روز ۱۲ آبان ۱۳۹۳ (۳ نوامبر ۲۰۱۴) و قسط ششم: ۴۰۰ میلیون دلار در روز ۲ آذر ۱۳۹۳ (۲۳ نوامبر ۲۰۱۴) پرداخت می‌شود‌.
به گزارش ایرنا‌، سید عباس عراقچی، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای شنبه شب از آزاد شدن قسط اول دارایی‌های بلوکه شده ایران براساس توافق تمدید شده ژنو به مبلغ ۵۰۰ میلیون دلار خبر داد و گفت که هماهنگی‌های لازم بین دو طرف برای واریز این مبلغ به حساب بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در حال انجام است‌.
معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزیر امورخارجه یادآور شد: این مبلغ، قسط اول از مجموع ۸/۲ میلیارد دلاری است که در چارچوب توافق اخیر ایران و گروه کشورهای ١+۵ واریز می‌شود‌.
همین پایبندی به تعهدات نشان می‌دهد که روند مذاکرات به درستی دنبال و امیدواری از حصول نتیجه در پایان مهلت مقرر بیشتر می‌شود‌. علی‌اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی نیز روز گذشته در گفت‌وگو با ایسنا گفت که روند مذاکرات ایران و ۱+۵ به خوبی پیش می‌رود و جای هیچ نگرانی نیست‌.
وی درباره همکاری ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و روند برنامه‌های ایران اظهار کرد: ملت عزیز ما مطمئن باشند که همه چیز به خوبی و براساس برنامه‌ریزی انجام شده، تحت توجهات مقام معظم رهبری و در چارچوبی که ایشان و رییس‌جمهور محترم تعیین کرده‌اند با انسجام پیش می‌رود‌.
صالحی در رابطه با اخبار منتشر شده در رابطه با تبدیل سایت فردو به سایتی برای تحقیق و توسعه نیز گفت: ما چارچوبی را برای خود داریم، ضمن اینکه حاشیه‌ای هم برای این چارچوب ترسیم شده است‌. این مسایل در مذاکرات تعیین می‌شود و نظر دادن درباره آن هنوز زوداست‌.
محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه در جلسه غیر علنی مجلس نیز توانست رضایت نسبی وکلای ملت را فراهم و این امید را ایجاد کند که مخالفان دولت کمی از سنگ اندازی‌های خود بر سر راه مذاکرات بکاهند تا دولت یازدهم به اصلی‌ترین وعده انتخاباتی خود که همان خروج از بن‌بست هسته‌ای است را دست یابد‌، از سوی دیگر اصلی ترین رکن طرف غربی یعنی آمریکا نیز در وضعیت مشابهی قرار دارد و دولت اوباما با وجود همه تلاش‌های مخالفان و کنگره و لابی صهیونیستی سعی دارد تا در این مذاکرات به توافق نهایی دست یابد‌.
عراقچی مذاکره‌کننده ارشد ایران نیز روز جمعه از احتمال توافق در مدت باقی‌مانده خبر داد و اظهار کرد‌: توافق نهایی میان ایران و گروه ۱+۵ قبل از تمدید مهلت چهار ماهه مذاکرات ممکن است به شرط آنکه قدرت‌های جهانی به حقوق ایران احترام بگذارند‌.
وی با تاکید بر اینکه تضمین حقوق ایران اولویت اول مذاکرات ایران است‌، افزود: ایران و گروه ۱+۵ پیشرفت‌هایی در مذاکرات شش ماه گذشته داشتند و توافق نهایی قبل از ۲۴ نوامبر ممکن است‌.
با این وجود وی پذیرفت که اختلافات اساسی همچنان باقیمانده است اما تاکید کرد که همیشه امکان دستیابی به یک توافق تحت شرایطی که طرف مقابل حقوق ایرانی‌ها را به رسمیت بشناسد، وجود دارد‌.