آزمون بزرگ ماکرون

مانا اسکویی*
در کشورهای غربی اعتصاب با کمی بالا و پایین به‌عنوان یک حق شهروندی به رسمیت شناخته می‌شود. استفاده از چنین حقی در دهه‌های آغازین پس از پایان جنگ جهانی دوم با توجه به قدرت و گستردگی نفوذ سندیکاهای کارگری به ویژه کمونیست‌ها در اروپای جنوبی، بازتاب بیشتری داشت، اما پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و کاهش قدرت احزاب چپ، سندیکاهای کارگری و کارمندی هم در اروپا و به طور خاص در فرانسه و به تبع آن اعتراض و اعتصاب‌ها در قبال قوانین و عملکرد دولت‌ها نیز از منظر کیفی و کمی با شکاف و شدت کمتری روبه‌رو شدند.
در این راستا اما با ظهور جنبش جلیقه‌زردها در یک سال گذشته در فرانسه، بار دیگر هرچند با قدرت و شدت غیرقابل مقایسه با دهه‌های پیشین، سندیکاهای کارگری و کارمندی فرانسه را به خود آورد و هر کدام تلاش کردند پیامدهای اجتماعی آن را به حساب خود واریز کنند ضمن اینکه ناتوانی یا به تعبیری کم‌اهمیت جلوه دادن اعتراضات از سوی دولت و به ویژه نگاه از بالا به پایین رییس‌جمهور فرانسه به تداوم جنبش جلیقه‌زردها انجامید که به نظر می‌رسد اعتصاب این روزها که زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار داده، برآیندی از آن باشد چراکه زمینه این اعتصاب سراسری که از بزرگ‌ترین حرکت اعتراضی در سال‌های گذشته به حساب می‌آید، بر اساس یکی از خواسته‌های جلیقه‌زردها یعنی توجه و رسیدگی به شرایط زندگی بازنشستگان، شکل گرفته است.
در اعتصاب سراسری کنونی تقریبا تمام اقشار مردم از کارکنان بخش حمل‌و‌نقل، ماموران پلیس، بخش‌های بیمارستانی گرفته تا وکلا و کارکنان بخش خصوصی و صاحبان مشاغل خدماتی شرکت داشتند و علت اصلی آن هم به اصرار دولت و رییس‌جمهور فرانسه بر اجرای اصلاحات ساختاری در قانون بازنشستگی برمی‌گردد که به آینده تمام شاغلان به ویژه صاحبان درآمدهای کوچک و متوسط مربوط می‌شود.گفتنی است سن بازنشستگی رسمی در فرانسه در حال حاضر بین ۶۰ تا ۶۲ سال در نوسان است که در میان اعضای ثروتمند سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در زمره پایین‌ترین‌ها به حساب می‌آید. به طور مثال در انگلیس سن بازنشستگی ۶۶ سال است که به نظر می‌رسد در سال‌های آینده دست‌کم یک سال اضافه شود.در قانون بازنشستگی فرانسه اما برای برخی از گروه‌ها از جمله کارکنان حمل‌و‌نقل، با عنوان «شرایط سخت» امتیاز ویژه‌ای در نظر گرفته شده که مثلا می‌توانند در ۵۲ سالگی بازنشسته شوند. بحث اصلاح قانون بازنشستگی در فرانسه از چند دهه گذشته از طرف دولت‌ها مطرح شده، اما با توجه به حساسیت بالای اجتماعی آن تاکنون تحقق پیدا نکرده است در حالی که دولت ماکرون به‌عنوان یکی از طرح‌های اساسی خود در راستای اجرای همسان‌سازی حق بازنشستگی یا به تعبیری افزایش کیفی عدالت اجتماعی بر اجرای آن اصرار می‌ورزد.
با توجه به تجربه جنبش جلیقه‌زردها از یک سو و گستردگی اعتصاب کنونی که حضور گسترده و دور از انتظار طبقات گوناگون مردم فرانسه را دربر داشت از سوی دیگر به نظر می‌رسد این اقدامات به‌عنوان یک حرکت اجتماعی دامنه‌دار باشد. از طرفی دولت فرانسه ضمن اصرار بر اجرای این طرح، اعلام کرده که در جزئیات و چگونگی انجام و همچنین زمان آغاز آن حاضر است با سندیکاها مذاکره کند.
امانوئل ماکرون که با وعده اصلاحات به میدان آمد و در حال و هوای ضد‌افراطی‌گری اکثریت مردم و مخالفت‌شان با احزاب راست‌گرا و پوپولیست به کاخ الیزه راه یافت، اینک در مقابل یک آزمون بزرگ قرار گرفته که می‌تواند آینده سیاسی او را با خطر بزرگ روبه‌رو سازد. او می‌داند که با افزایش نارضایتی مردم، نه‌تنها اعتماد و رای مردم را از دست می‌دهد بلکه آب به آسیاب راست‌های افراطی نیز خواهد ریخت.
* کارشناس مسائل بین‌الملل
osk.ma@yahoo. com