آسیب تصمیمات خلق‌الساعه بر پیکر تولید

«جهان‌صنعت»- هرساله تکرار اشتباه در تصمیم‌گیری‌ها سبب می‌شود بخشی از منابع ملی و تولیدات یک کشاورز به هدر رود و علاوه‌بر زیان هنگفتی که به این قشر وارد می‌شود جامعه را نیز با تنش و چالش‌های کمبود محصولات کشاورزی مواجه می‌کند. در این میان این واسطه‌گرها هستند که بهترین و بالاترین سود را از این نابسامانی‌ها می‌برند.
دولت در یک تصمیم نابهنگام با وضع عوارض ۶۰درصدی آن هم در زمانی که انبارها از سیب‌زمینی کهنه پر بود و نزدیک به برداشت این محصول در استان‌های مختلف از جمله گلستان بودیم، سرنوشت سیب‌زمینی‌کاران را تغییر داد. وضع عوارض ۶۰درصدی صادرات سیب‌زمینی تصمیمی نابخردانه بود که سبب شد بازرگانان نتوانند انبارها را خالی کنند و زمان برای صادرات از بین برود و حالا که صادرات آزاد شده کشورهای هدف متقاضی خرید نیستند.
تیشه به ریشه کشاورز
یک کشاورز سیب‌زمینی‌کار در این خصوص اظهار کرد: دولت با ایجاد موانع برای صادرات تیشه به ریشه سیب‌زمینی‌کاران گلستان زد. رمضان عرب افزود: زمانی که دولت این موانع را ایجاد کرد کشورهای آسیای‌میانه متقاضی سیب‌زمینی گرگان بودند و با همه دوندگی‌ها اگرچه موانع صادرات برداشته شد اما به دلیل عدم نیاز کشورها، دیگر صادراتی انجام نشد و همچنین به دلیل کمبود صنایع تبدیلی در گلستان و همزمانی برداشت با سایر استان‌ها، با کاهش شدید قیمت مواجه شدیم. وی گفت: از سال‌های گذشته نیاز استان درخصوص ایجاد صنایع تبدیلی احساس شده اما پیگیری لازم را از سوی مسوولان نداشتیم.
عرب ادامه داد: در حال حاضر بنده نزدیک به 30تن سیب‌زمینی را به دلیل کاهش قیمت و نبود بازار فروش نتوانستم برداشت کنم و امسال نیز مانند سال‌های گذشته تصمیمات اشتباه و کمبودی که در بخش صنایع تبدیلی داریم سبب شد سیب‌زمینی نتواند بازار فروش خوبی داشته باشد.
تقاضایی برای صادرات سیب‌زمینی گلستان وجود ندارد
اگرچه دولت بعد از یک ماه دوندگی بخش خصوصی تصمیم خود را عوض کرد و موانع صادرات را برداشت اما حالا کشورهای هدف با توجه به برداشت سیب‌زمینی داخلی خودشان دیگر تمایلی به خرید سیب‌زمینی گرگان ندارند و به نوعی این تصمیم دولت نوشدارو بعد از مرگ سهراب بود.
رییس اتحادیه انجمن سیب‌زمینی‌کاران گلستان درخصوص آخرین وضعیت فروش محصول سیب‌زمینی گفت: وزارتخانه با یک تصمیم عجولانه و غیرکارشناسی صادرات سیب‌زمینی را در تاریخ ۱۰اردیبهشت ماه ممنوع و تعرفه ۶۰درصدی روی آن اعمال کرد و بدین ترتیب صادرات سیب‌زمینی به کشورهای آسیای میانه و افغانستان تعطیل شد.
رمضان مقصودلو اظهار کرد: دولت فکر می‌کرد با انجام صادرات، کشور در تامین سیب‌زمینی داخلی با کمبود مواجه می‌شود اما غافل از اینکه با توجه به همزمانی تولید این محصول در جیرفت، بندرعباس، گلستان و برخی استان‌های دیگر با مازاد سیب‌زمینی مواجه خواهیم شد.
وی گفت: زمانی که دولت مانع صادرات شد بخش خصوصی تمام تلاش خود را کرد تا تمام موانع صادرات برداشته شود و بعد از یک‌ماه این مانع برداشته شد اما متاسفانه دولت زمانی این تصمیم را گرفت که دیر شده بود و با برداشت سیب‌زمینی در کشور‌های صادر‌کننده همراه شد و دیگر سیب‌زمینی گلستان متقاضی نداشت.
مقصودلو بیان کرد: در حال حاضر سیب‌زمینی گلستان جذب بازار و کارخانجات نمی‌شود و کشاورز پس از تحمل سختی‌های فراوان و ضرر‌های متوالی نمی‌تواند محصول خود را به فروش برساند.
اوضاع نابسامان بازار سیب‌زمینی در گلستان هرساله چالش‌ها و مشکلات بسیاری را به همراه دارد و این بخش خصوصی است که تاحدودی توانسته به کمک این حوزه بیاید و شرایطی فراهم کند که به قول کشاورزان به خاک سیاه ننشینند.
نوشدارو بعد از مرگ سهراب
نایب رییس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران در این خصوص گفت: اکنون دغدغه جدی کشاورزان منطقه فروش محصول است که به علت نوسانات بازار با مشکل مواجه شده و ضروری است برای جلوگیری از صدمات اقتصادی و اجتماعی چاره‌اندیشی کند.
هامان‌ هاشمی خواستار ورود سریع دولت برای تصمیم‌سازی فوری خرید تضمینی این محصول شد و اظهار کرد: عدم ورود به‌موقع دولت آسیب‌های جدی به کشاورزان وارد می‌کند. ‌هاشمی با یادآوری اینکه اقتصاد گلستان به کشاورزی وابسته است، ادامه داد: هر روز تاخیر در ورود جدی دولت علاوه‌بر آسیب‌های اقتصادی به گلستان و صدمه به معیشت کشاورزان، آثار اجتماعی هم به دنبال خواهد داشت.
رییس کمیسیون کشاورزی گلستان یادآور شد: بخش عمده درآمد مردم گلستان از کشاورزی تامین می‌شود و آمادگی دولت برای ورود به‌موقع در مشکلات و پیش‌بینی لازم برای جلوگیری از صدمات در فصل‌های کاشت و برداشت بسیار ضروری است.
اتاق بازرگانی آماده همکاری با دولت
هاشمی ادامه داد: برای تعادل‌بخشی بازار اتاق بازرگانی گرگان و سایر تشکل‌ها آمادگی لازم را برای همکاری با دولت و برنامه‌ریزی در این خصوص دارند.
کشاورزان گلستانی اما بیکار نماندند و با حضور در جهادکشاورزی خواستار حل مشکل شدند، اگرچه آنها عامل اصلی مشکل به وجود آمده را تصمیم‌گیری در موانع صادرات می‌دانند و معتقدند اگر تصمیم بدون پشتوانه دولت برای وضع عوارض 60درصدی صادرات گرفته نمی‌شد، امروز کشاورزان مشکلی برای فروش این محصول نداشتند.
با ورود نمایندگان مجلس، بخش خصوصی و هم‌اندیشی مسوولان بعد از نامه‌نگاری‌های فراوان و جلسات مختلف در نهایت مقرر شد که سیب‌زمینی گلستان حداکثر کیلویی 8هزار تومان توسط تعاون روستایی خریداری شود اما بسیاری از کشاورزان تا این تصمیم‌گیری‌ها به نتیجه برسد محصول خود را با ضرر فراوان به فروش رسانده بودند.
سنوات گذشته همیشه با این مساله مواجه می‌شویم که عدم برنامه‌ریزی و مدیریت به‌موقع دولت سبب خسارت به سیب‌زمینی‌کاران می‌شود که نتیجه آن علاوه بر پایین آمدن درآمد این بخش سبب می‌شود برای سال‌های آینده انگیزه و درآمدی برای کشت محصولی پرهزینه همچون سیب‌زمینی نداشته باشند و کشور با بحران کمبود این محصول مواجه شود. دبیر خانه کشاورز معتقد است که هر ساله این مشکلات در حوزه برداشت سیب‌زمینی وجود دارد و متاسفانه مسوولان زمانی به دنبال حل مساله هستند که دیگر کار از کار گذشته است.
سردخانه مجهز نداریم
علی‌قلی ایمانی نیز در این خصوص گفت: یکی از مشکلات حوزه سیب‌زمینی این است که سردخانه‌های مجهزی در استان وجود ندارد که بتواند در زمان برداشت بخشی از محصول را ذخیره کند تا بازار با عرضه بیش از نیاز مواجه نشود. وی ادامه داد: این شرایط در استان وجود ندارد و به همین دلیل سطح کشت را باید کاهش دهیم تا بتوانیم به تعادل برسیم.
ایمانی گفت: برای کاهش سطح کشت نیز دستورالعمل خاصی وجود ندارد و کسی نمی‌تواند جلوی کشاورز را بگیرد که اقدام به کشت این محصول نکند.
دبیرخانه کشاورز گلستان با بیان اینکه دولت باید در این زمینه فرهنگ‌سازی کند، خاطرنشان کرد: باید شرایط و بستر را از لحاظ اقتصادی به‌وجود بیاوریم تا کشاورز انگیزه کافی داشته باشد که با توجه به شرایط ایجادشده کشت را انجام دهد.
تصمیم‌گیری صرفا در زمان بحران
از سال‌های گذشته تاکنون نیاز استان بررسی شده است و باید به این مساله توجه کنیم که اگر سیب‌زمینی تولید ما بیشتر از نیاز کشور است، باید چاره‌اندیشی صادرات، ذخیره‌سازی و فرآوری این محصول را داشته باشیم اما متاسفانه هرساله هیچ برنامه‌ریزی در این خصوص انجام نمی‌شود تا زمانی که ما در موقع برداشت با بحران مواجه می‌شویم. تصمیمات صرفا در زمان بحران گرفته می‌شود و پیش‌بینی و پیشگیری برای کنترل بازار محصولات کشاورزی مخصوصا سیب‌زمینی نداریم.
امسال نیز با همه تلخ‌کامی‌ها و برنامه‌ریزی‌های نادرست و غیر‌کارشناسی برای سیب‌زمینی‌کاران گلستانی، رو به پایان است و اگرچه بسیاری از آنها بدون اینکه هیچ عایدی از زحمت یک‌ساله خود داشته باشند محصول را به فروش رساندند اما می‌طلبد مسوولان از زمانی که هنوز محصولی کشت نشده با توجه به شرایط بازار و نیاز جامعه برنامه‌ریزی مناسبی داشته باشند.