3 - 12 - 2022
آشیانههای سیمرغ
محمدجواد تاجالدین – چهار روز دیگر سی و دومین دوره از جشنواره فیلم فجر کلید میخورد. جشنوارهای که جدیترین ویترین سینمای ایران است. اولین دوره از جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۶۱ شروع به کار کرد. آن دوره که سینمای ایران بعد از انقلاب اسلامی دنبال هویت تازهای میگشت و میخواست خودش را در جامعه انقلابی آن روزها جا بیندازد، جشنواره فیلم فجر با پشتیبانی بنیاد سینمایی فارابی و وزارت فرهنگ و ارشاد وقت کارش را آغاز کرد. در اولین دوره خبری از رقابت نبود و سیمرغ و جایزهای به کسی داده نشد. حتی فیلمهایی که در آن دوره نمایش داده شد هم هیچوقت اجازه اکران عمومی پیدا نکرد.از دوره دوم تا دوره ششم بود که منتخبین جشنواره لوح زرین دریافت میکردند و از دوره هفتم به بعد سیمرغ بلورین روی دوش منتخبین سینمای ایران نشست و جشنواره فیلم فجر هویت تازهای پیدا کرد.
از آن سال این جشنواره با فراز و فرودهای زیادی دست و پنجه نرم کرده است. سالهای کمرونق و سالهای طلایی. علاقهمندان سینمای ایران نیز تمام این سالها با وجود کاستیهای فراوان چه در اجرا و برگزاری جشنواره و چه در فیلمهای ساخته شده با علاقهای توصیفنشدنی در صفهای تهیه بلیط سینما زیر برف و باران بهمنماه ایستادهاند و به سینمای ایران رونق تازهای بخشیدند.
در این گزارش نگاهی میاندازیم به رکوردداران جشنواره فیلم فجر. بزرگان سینمای ایران که توانستهاند دل هیاتهای داوری را در سالهای مختلف ببرند و سیمرغها را در قفسه کتابخانههایشان زندانی کنند.
سیمرغ بهترین فیلم اهدا میشود به…
ابراهیم حاتمیکیا را باید پرافتخارترین سینماگر ایران در جشنواره فیلم فجر دانست. حاتمیکیا توانسته با هفت سیمرغ بلورین و دو دیپلم افتخار جایگاهی دستنیافتنی برای خودش دست و پا کند. در این بین پنج سیمرغ حاتمیکیا در بخش بهترین فیلمها به او داده شده. مهاجر، از کرخه تا راین، آژانس شیشهای، به نام پدر و به رنگ ارغوان فیلمهایی است که حاتمیکیا برای آن به روی سن جشنواره فیلم فجر دعوت شده تا سیمرغش را تحویل بگیرد.
حاتمیکیا توانسته با فیلمهای به رنگ ارغوان، آژانس شیشهای و ارتفاع پست جایزه بهترین فیلم از دید تماشاگران را هم به خودش اختصاص بدهد. پس سلیقه مخاطبان سینما و هیات داوران خیلی هم از هم دور نبوده است. فیلمهای حاتمیکیا، هر کدام که در دوره خودش اکران و دیده شده توانسته در جامعه جایگاه خودش را پیدا کند. مهمترینش را باید آژانس شیشهای دانست. هرچند اگر به رنگ ارغوان هم در زمان خودش اکران میشد همانقدر تاثیرگذار بود.
بهترین کارگردان این دوره از جشنواره کسی نیست جز…
در بخش بهترین کارگردانی کسی سر آمد است که این روزها در سکوت و شاید هم هیاهو یکی از بزرگترین تولیدات سینمایی ایران را در مراحل پایانی آمادهسازی دارد. مجید مجیدی. او که در این سالها مشغول ساختن فیلم زندگی پیامبر(ص) است در بخش بهترین کارگردانی جشنواره فیلم فجر رکورددار است. او توانسته با فیلمهایش چهار بار عنوان بهترین کارگردان جشنواره را به نام خودش ثبت کند. بچههای آسمان، باران، بید مجنون و آواز گنجشکها فیلمهایی است که مجیدی به خاطر آنها سیمرغ بهترین کارگردانی را از آن خودش کرده است. فیلمهایی که در خاطره خیلی از ایرانیها باقی مانده و تاثیرگذار است. بعد از مجیدی داریوش مهرجویی و کیانوش عیاری هستند که هر کدام با دو سیمرغ بلورین در ردههای بعدی قرار میگیرند.
و اما بهترین فیلمنامه…
در بخش رکوردداران فیلمنامه هم نامهای آشنایی به چشم میخورد. داریوش مهرجویی، کامبوزیا پرتویی، پرویز شهبازی و رخشان بنیاعتماد. داریوش مهرجویی برای نوشتن فیلمنامه فیلمهای هامون و سارا سیمرغ بلورین دریافت کرده و کامبوزیا پرتویی برای نوشتن فیلمنامه فیلمهای کافهترانزیت و من ترانه ۱۵ سال دارم. رخشان بنیاعتماد برای نگارش فیلمنامههای روسری آبی و خونبازی، و پرویز شهبازی هم برای نوشتن نفس عمیق و به آهستگی سیمرغ بهترین فیلمنامه را دریافت کرده است.
بهترین بازیگر نقش اول
حدس زدن رکورددار این بخش از جشنواره خیلی سخت نیست. پرویز پرستویی بازیگر نامآشنایی که در نقشهای مختلف توانسته روی سن جشنواره فیلم فجر برود و سیمرغها را شکار کند. او توانسته چهار بار سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول مرد را از آن خود کند. لیلی با من است، آژانس شیشهای، به نام پدر و بید مجنون فیلمهایی است که پرستویی توانسته به خاطر نقشآفرینی در آنها جایزه بگیرد. بعد از پرستویی فرامرز غریبیان با سه سیمرغ و بعد از آن هم استاد انتظامی، مرحوم خسرو شکیبایی و بهرام رادان هر کدام با دو سیمرغ در ردههای بعدی قرار دارند.
حدس زدن رکوردار بهترین بازیگر نقش اول زن هم کار سختی نیست و حس ششم قوی نمیخواهد.
فاطمه معتمدآریا، بازیگر توانمند سینمای ایران در این بخش رکوردار است. همسر، هنرپیشه، برهوت و اینجا بدون من فیلمهایی است که معتمدآریا توانسته به خاطرشان سیمرغ را اسیر خود کند. بعد از معتمدآریا هم پروانه معصومی و هدیه تهرانی قرار دارند هر کدام با دو سیمرغ بلورین.
– بهترین بازیگر نقش مکمل
در بخش مردان سعید پورصمیمی رکورددار است و توانسته دو بار این عنوان را کسب کند. به خاطر بازی در فیلمهای ناخدا خورشید و تحفهها. در بخش زنان هم باز معتمدآریا صدرنشین است با دو سیمرغ، البته در کنارش هم مرحوم خردمند و مهتاب نصیرپور قرار دارند.
نور، صدا، تصویر
محمود کلاری، فیلمبردار پیشکسوت سینمای ایران در این بخش بهترین تصویربردار بیرقیب است. کسی که بسیاری از سینمادوستان اشکهایش را پشت دوربین فیلمبرداری فیلم جدایی نادر از سیمین سر سکانسی که پیمان معادی پدرش پیرش را در حمام میشست، به خاطر دارند. سرب ساخته مسعود کیمیایی و جدایی نادر از سیمین شاخصترین فیلمهایی است که کلاری توانسته به خاطر آنها سیمرغ بلورین را دریافت کند.
در بخش تدوین هایده صفییاری صدرنشین است. تدوینگر خوشذوق سینمای ایران توانسته چهار بار سیمرغ بلورین بهترین تدوین را از آن خودش کند. آژانس شیشهای، روبان قرمز، عروس آتش و ارتفاع پست فیلمهایی است که صفییاری توانسته به خاطر آنها جایزه را از دست هیات داوران دریافت کند.
در بخش صداگزاری محمدرضا دلپاک فرمانروایی میکند. هفت سیمرغ بلورین او را بهترین صداگذار ایران کرده است. دلپاک حتی برای فیلمهایی که در خارج از ایران هم ساخته میشود، کار میکند. به عنوان مثال فیلم مثل یک عشق عباس کیارستمی را او صداگذاری کرده است.
اگرچه صحبت از عوامل پشت صحنه و تاثیرگذاری آنها در فیلم بسیار کلیشهای است اما چه کسی است که نداند کار صدای فیلم در موفقیت آن تا چه حد تاثیرگذار است. در بخش صدابرداری جهانگیر میشکاری و یدالله نجفی هر کدام با چهار سیمرغ پرافتخارترین صدابرداران سینمای ایران هستند.
مجید انتظامی، پسر عزتالله انتظامی آقای بازیگر سینمای ایران رکورددار برنده شدن سیمرغ بهترین موسیقی متن فیلم است. او به خاطر فیلمهای دیوانه از قفس پرید، بایسیکل ران، روز واقعه و آژانس شیشهای توانسته سیمرغ بلورین بهترین موسیقی را دریافت کند.
دیدنیها
در بخش طراحی صحنه امیر اثباتی و ایرج رامینفر توانستهاند هر کدام چهار بار سیمرغ را به خانهشان ببرند. از فیلمهای خاطرهانگیزی که اثباتی بهترین طراحی صحنه را برایش انجام داده میتوان به سرزمین خورشید احمدرضا درویش و بانوی اردیبهشت رخشانبنیاعتماد اشاره کرد.
اما وقتی صحبت از چهره پردازی در سینمای ایران به میان میآید، نمیشود اسم عبدالله اسکندری فراموش شود. اسکندری توانسته با چهار سیمرغ رکورددار این بخش از جشنواره فیلم فجر باشد. سعید ملکان هم در این بخش توانسته چهار بار سیمرغ را از آن خودش کند.اسکندری برای فیلمهای مادر، بلندیهای صفر، ساحره و روز واقعه این سیمرغها را دریافت کرده است.
همین چند روز پیش بود که خبر تکاندهندهای سینمای ایران را عزادار کرد. پنج نفر از دستاندرکاران فیلم جدید مسعود دهنمکی به خاطر سهلانگاری جان خودشان را از دست دادهاند.
جلوههای ویژه در سینمای ایران بخش نوپایی است که برای رسیدن به استانداردهای جهانی راه درازی دارد. در هر حال محسن روزبهانی با هشت سیمرغ در این بخش رکورددار است و به نظر نمیرسد کسی بتواند به این زودیها به او نزدیک شود.
اگر به دنبال نام کیارستمی در این فهرست میگردید، اینجاست
این کارگردان نام آشنا و بینالمللی کشورمان که جایزه نخل طلای جشنواره کن را هم در کارنامهاش دارد رکورددار دریافت جایزه ویژه هیات داوران است. او با یک سیمرغ و سه لوح زرین بیشتر جایزه را در این بخش از آن خودش کرده است.
در بخش بینالملل جشنواره فجر هم نام کارگردانان ایرانی به چشم میخورد. ابراهیم حاتمیکیا و رضا میرکریمی هر کدام دو بار توانستهاند سیمرغ بهترین فیلم در بخش بینالملل را از آن خودشان کنند. داریوش مهرجویی هم توانسته دو بار جایزه بهترین فیلم بخش بینالمذاهب را دریافت کند.
ترینهای فجر
گلشیفته فراهانی در ۱۴ سالگی به خاطر بازی در فیلم درخت گلابی توانسته سیمرغ بگیرد و نام خودش را به عنوان جوانترین دریافتکننده سیمرغ ثبت کند. البته جایزه او در بخش بینالملل بوده و سیمرغ بهترین بازیگری را ترانه علیدوستی در ۱۸ سالگی به خاطر بازی در فیلم من ترانه ۱۵ سال دارم، دریافت کرده است.
رقیه چهرهآزاد مادر سینمای ایران در ۸۲ سالگی و به خاطر بازی در فیلم به یادماندنی علی حاتمی، یعنی مادر توانست سیمرغ بگیرد.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد