آغاز دورانی تازه برای بازار موبایل

قیمت سری «آیفون‌۱۶» با تعرفه واردات ۱۵درصدی چقدر خواهد شد؟

گروه فناوری- پس از چند سال محدودیت واردات گوشی‌های آیفون به ایران، دولت سرانجام با رفع ممنوعیت این برند تلفن همراه، گامی مهم در سیاستگذاری‌های مرتبط با بازار موبایل برداشت. تصمیم ممنوعیت واردات آیفون که همزمان با عرضه آیفون‌۱۴ اجرایی شد، به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات حوزه واردات و تجارت الکترونیکی تبدیل شد. این محدودیت‌ها تاثیرات چشمگیری بر بازار موبایل ایران، از جمله افزایش قاچاق و شکل‌گیری بازار سیاه، داشت، همچنین با اعمال ممنوعیت، نه‌تنها قیمت گوشی‌های آیفون در بازار افزایش یافت بلکه مسیر ورود غیرقانونی این محصول نیز به شدت تقویت شد. به دلیل تقاضای بالای آیفون در میان مصرف‌کنندگان ایرانی، بازار سیاه و شبکه‌های قاچاق با قدرت بیشتری به فعالیت پرداختند.
قیمت آیفون‌های جدید در ایران بسیار بیشتر از قیمت جهانی و دسترسی به این گوشی‌ها برای بسیاری از کاربران ایرانی محدود شد. به گفته برخی کارشناسان، ممنوعیت ورود آیفون نه‌تنها موجب کنترل بازار نشد بلکه دسترسی عمومی به این برند را دشوارتر کرد و به جای آن، قاچاقچیان و بازارهای زیرزمینی سود بردند. در این مدت نه‌تنها قاچاقچیان بلکه فروشندگان بازار آزاد نیز از اختلاف قیمت ایجاد شده بهره‌برداری کرده و قیمت‌ها را به مراتب افزایش دادند. اکنون با اعلام رفع ممنوعیت واردات آیفون و تعیین تعرفه‌های جدید، چشم‌انداز تازه‌ای برای بازار موبایل ایران ایجاد شده است. طبق این مصوبه، آیفون‌های بالای ۶۰۰‌دلار در رویه‌های تجاری و مسافری، به‌ترتیب با تعرفه ۱۵ و ۳۰‌درصدی وارد کشور خواهند شد. این رقم برای آیفون‌های زیر ۶۰۰‌دلار، ۵ و ۶درصد تعیین شده است. از طرفی بازار موبایل منتظر چنین مصوبه‌ای بود. فعالان بازار می‌گویند احتمالا افراد بیشتری مایل به خرید آیفون خواهند بود. افرادی هم که در سال‌های اخیر به ‌دلیل ممنوعیت واردات آیفون به ‌اجبار به دنیای اندروید کوچ کرده بودند تا از ساده‌ترین قابلیت‌های گوشی موبایل مانند برقراری تماس و اتصال به اینترنت محروم نشوند، احتمالا به اکوسیستم وسوسه‌برانگیز اپل برمی‌گردند. همه این عوامل بازار موبایل را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و نتیجه آن رونق بازار خواهد بود اما مهم‌ترین ابهام این است که بعد از دو سال هنوز کسی به این سوال که چرا واردات آیفون ممنوع شد، پاسخ روشنی نداده است. همین حالا هم با وجود اینکه گفته شده مشکل رجیستری آیفون برطرف می‌شود، زمان آغاز ثبت سفارش یا جزئیات رجیستری برای کسانی که این مدت تلفن همراه برند آیفون را به صورت کالای قاچاق خریده‌اند، مشخص نیست. علاوه بر این هنوز مشخص نیست این موبایل‌ها با چه ارزی به کشور وارد خواهند شد و آیا شرایط واردات آنها مانند سایر موبایل‌های بالای ۶۰۰‌دلار است یا خیر. البته با توجه به اینکه در سال‌های اخیر واردات موبایل‌های زیر ۶۰۰ دلار با ارز نیمایی و موبایل‌های بالای ۶۰۰‌دلار با ارز حاصل از صادرات انجام می‌شده، احتمالا همین روند ادامه خواهد داشت. آمارهای منتشر شده از گمرک نشان می‌دهد در سال گذشته 4/3‌میلیارد دلار گوشی تلفن همراه به دو شیوه تجاری و مسافری به کشور وارد شده است. بر این اساس 5/4‌درصد از ارزش کل واردات کشور در سال ۱۴۰۲ به واردات گوشی تلفن همراه اختصاص داشت.
از این میان سهم موبایل‌های زیر ۱۵۰‌دلار حدود ۵۰۰‌میلیون دلار، سهم موبایل‌های ۱۵۰ تا ۶۰۰‌دلار حدود 8/1‌میلیارد دلار و سهم موبایل‌های بالای ۶۰۰‌دلار 1/1‌میلیارد دلار بوده است. کل واردات کشور در سال ۱۴۰۲ حدود 2/66‌میلیارد دلار بوده بنابراین سهم موبایل‌های بالای ۶۰۰‌دلار از کل واردات کشور فقط 6/1‌درصد بوده است.
علاوه بر این واردات موبایل‌های بالای ۶۰۰دلار در سال ۱۴۰۰، یعنی پیش از ممنوعیت ورود آیفون‌۱۴ به بعد، 47/1‌میلیارد دلار بوده که نشان می‌دهد با ممنوعیت مدل‌هایی از برند آیفون فقط ۳۷۰میلیون دلار در ارز بری صرفه‌جویی شده است؛ معادل 5/0‌درصد از کل واردات کشور. همچنین آمارهای منتشر شده از سوی انجمن واردکنندگان موبایل در سال ۱۴۰۰، یعنی پیش از ممنوعیت واردات آیفون‌۱۴۰ به بالا نشان می‌دهد سهم سامسونگ از بازار موبایل ایران ۴۹‌درصد، شیائومی ۲۶‌درصد، نوکیا ۱۳درصد، اپل ۶‌درصد و جی پلاس، جی ال ایکس و هوآوی هر کدام یک درصد بوده است.
در نهایت تصمیم به رفع ممنوعیت واردات آیفون می‌تواند اقدامی مثبت در راستای تقویت شفافیت بازار و کاهش قاچاق باشد اما موفقیت کامل این تصمیم به عوامل مختلفی از جمله میزان تعرفه‌های تعیین‌شده و توانایی دولت در مدیریت تقاضا و عرضه بستگی دارد. اگرچه بازار موبایل ایران آماده بازگشت رسمی آیفون است اما اینکه این اقدام بتواند به صورت کامل نیاز مصرف‌کنندگان را برآورده کند، موضوعی است که باید در ماه‌های آینده به دقت
بررسی شود.