آمریکا به دنبال تست مشروعیت دولت بعدی ایران است

محسن جلیلوند*
ایران درباره توافقی که در وین در حال جریان است خوش‌بینی زیادی داشت، اما با چالش‌های زیادی مواجه شده است. دور ششم مذاکرات را آمریکایی‌ها متوقف کرده‌اند چراکه منتظر انتخابات ۲۸ خرداد ایران هستند. نه به این منظور که شخص منتخب برای آنها تفاوتی داشته باشد؛ بلکه به دنبال تست مشروعیت و وزن‌کشی ایران هستند تا بر اساس سطح مشارکت، مشروعیت‌سنجی کنند و بر آن اساس مذاکرات را پیش ببرند. وقتی از کشوری تست مشروعیت گرفته شود، تکلیف روشن می‌شود و نوع مذاکره با آن متفاوت خواهد بود.البته همان‌طور که بلینکن، وزیر خارجه آمریکا گفته است، ایران برنامه هسته‌ای خود را با شتاب گسترش می‌دهد. اقدامی که می‌تواند اهرم فشار خوبی برای گرفتن امتیاز یا حتی لغو تحریم‌های ایرانی باشد. اما از طرفی باعث می‌شود روسیه و چین که به دنبال حل مشکل ایران و آمریکا هستند، دچار مشکل شوند. چرا که در قطعنامه شورای امنیت تعهد کرده‌اند که ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند.نکته دیگر درباره گزارش اخیر آژانس اتمی درباره نوع فعالیت هسته‌ای ایران است که آقای غریب‌آبادی نسبت به آن واکنش نشان داد و آن گزارش را سیاسی‌کاری آژانس خواند. اما چه به درست و چه غلط پایه اصلی مذاکرات وین بر اساس گزارشی است که آژانس بین‌المللی درباره نوع رفتار و فعالیت هسته‌ای ایران می‌دهد. وقتی گروسی گزارش می‌دهد که ایران غنی‌سازی خود را بر اساس ۶۳ درصد انجام می‌دهد، قطعا گروه ۱+۴ و آمریکا هم مبنای مذاکرات را بر اساس این گزارش پیش می‌برند.آژانس بین‌المللی سوالاتی درباره نوع فعالیت سایت هسته‌ای دیگری از ایران مطرح کرده است که ایران هنوز به آن سوالات پاسخ نداده است. پس قطعا این موضوع بر روند مذاکرات وین بی‌تاثیر نیست و از جمله عوامل مهم عدم‌پیشرفت مذاکرات در دور پنجم و تاخیر در دور ششم است.نکته دیگر اینکه بورل در شورای امنیت گفته است «به دنبال به نتیجه رسیدن مذاکرات هستیم». اما قاعده بازی را آنها تعیین می‌کنند و حالا منتظرند اثرات تحریم‌ها به وضوح نشان داده شود و میزان تاب‌آوری ایران را بسنجند و بر اساس آن میزان تاب‌آوری، مذاکرات را ادامه دهند. هر چند که ایران هم روز پنجشنبه کشتی‌های خود را به منظور نمایش قدرت وارد آب‌های آزاد کرده است که به گفته وزیر دفاع آمریکا اسلحه به سمت ونزوئلا حمل می‌کند. بنابراین در صورت صحت این موضوع از آن جایی که ونزوئلا تحریم اسلحه است، بعید نیست با ایران وارد چالش شود. از آنجایی که آمریکای لاتین حیاط خلوت آمریکا است درباره آن بسیار حساس است. پس قطعا این موضوع هم فشارها را علیه ایران تشدید می‌کند و هم بر مذاکرات وین تاثیرگذار است.
* استاد دانشگاه و تحلیلگر امور بین‌الملل