آمریکا پایبند می ماند

گروه سیاسی- لایحه تحریم‌های ایران و روسیه که در مجلس سنا از سوی هر دو حزب آمریکا مورد حمایت قرار گرفته بود با مانع روبه‌رو شد؛ مانعی که به گفته رسانه‌های آمریکا به‌خاطر دخالت ترامپ در نزدیک کردن مفاد لایحه به نظرات خود بوده است. اکنون صحبت از یک اکثریت غالب در مجلس نمایندگان است که قصد دارند لایحه تحریمی ایران و روسیه را مسکوت نگه دارند و بعد از نشست G20 و دیدار آتی روسای جمهور آمریکا و روسیه در آلمان، طرح «لایحه مقابله با فعالیت‌های ثبات زدای ایران ۲۰۱۷» را که به ۷۲۲ . s هم معروف شده در مجلس نمایندگان به رای بگذارند. هرچند ممنوعیت تحریم‌های آمریکا فقط مربوط به توافق هسته‌ای است اما در همین حد نیز نگرانی‌هایی درخصوص تعلیق توافق هسته‌ای از طرف ترامپ برای ایران به‌وجود آورده است. از طرفی مدتی است که لفاظی‌های تیم ترامپ علیه ایران تشدید شده و به نظر می‌رسد این لفاظی‌ها فقط به دلیل نزدیک شدن به تاریخ مهم در ارتباط با توافق هسته‌ای ایران یعنی ۲۹ تیرماه ادا می‌شود. با وجود اینکه دولت دونالد ترامپ مایل است برجام را دستاویزی برای فشار علیه ایران قرار دهد اما مقامات کشورهای اروپایی بارها به رییس‌جمهور آمریکا هشدار داده‌اند که نباید از هیچ‌یک از مواردی که براساس برجام ملزم به انجام آن است، کوتاهی کند یا با اعمال تحریم‌های دیگر برجام را تحت‌تاثیر قرار دهد. همچنین سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و شورای امنیت سازمان ملل در نشستی توجیهی که به منظور بررسی اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ برگزار شد، بر پایبندی ایران به مفاد برجام صحه گذاشتند و خواستار تداوم اجرای برجام شدند و این می‌تواند زمینه را برای پایبندی ترامپ به توافق هسته‌ای فراهم کند. براین اساس می‌توان گفت دولت دونالد ترامپ احتمالا به تعهدات خود در توافق هسته‌ای تاریخی با ایران مبنی بر تعلیق تحریم‌های واشنگتن علیه تهران کماکان پایبند بماند.
برگزاری نشست شورای امنیت با موضوع برجام
سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و شورای امنیت سازمان ملل در نشستی توجیهی که به منظور بررسی اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ برگزار شد ضمن تاکید برلزوم حفظ برجام به عنوان سندی چندجانبه و دستاوردی تاریخی، از همه دولت‌های عضو خواستند به اجرای کامل تعهدات‌شان وفق این برنامه اقدام ادامه دهند. البته در این نشست جمع‌بندی خاصی صورت نگرفت اما همه طرف‌ها بر پایبندی ایران به مفاد برجام صحه گذاشتند؛ هرچند مبحث موشکی وفق قطعنامه ۲۲۳۱ مسکوت ماند و اعلام شد که متن برجام درخصوص برنامه موشکی ایران، مبهم است اما سازمان ملل در بیانیه نهایی‌اش از ایران خواست فعلا از تنش‌آفرینی موشکی بپرهیزد. اما ابهامی که درخصوص قطعنامه ۲۲۳۱ مطرح می‌شود از آن جهت است که در آن در قالب توصیه‌ای به بحث توان موشکی ایران اشاره شده و هیچ‌گونه الزام و اجباری در آن قید نشده است؛ در این قطعنامه ضمن اعمال محدودیت هشت ساله برای ورود و خروج مواد و ابزار مرتبط با ساخت موشک به ایران، به مسوولان کشورمان توصیه شده که از توسعه برنامه موشکی بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای، اجتناب کنند، به عبارت دیگر، لحن قطعنامه ۲۲۳۱ در رابطه با برنامه موشکی ایران غیرالزام آور است و ضمانت اجرایی درباره آن وجود ندارد.
شورای امنیت در جلسه‌ای که در نیویورک برگزار شد، سومین گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد در مورد اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ را مرور کرد. پس از ارائه گزارش دبیرکل، آخرین گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حاوی جزییات اجرای تعهدات هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران و گزارش کمیسیون مشترک برجام نیز مورد توجه قرار گرفت. دبیرکل سازمان ملل متحد در گزارش خود ضمن استقبال از تداوم اجرای برجام، خواستار خودداری از اقدامات و سخنان مخرب فضای موجود شده و تاکید دارد پایبندی کامل دولت‌های عضو و اجرای کامل این برنامه اقدام می‌تواند الگوی مناسبی را برای جامعه بین‌المللی در جهت کاهش تنش‌ها از طریق همکاری مبتنی بر اقدامات دیپلماتیک فراهم آورد. وی اضافه کرد: اجرای برجام باید در فضای حسن‌نیت و همکاری مبتنی بر اقدام متقابل به‌گونه‌ای که همه طرف‌ها از منافع آن منتفع شوند، صورت گیرد. گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز پایبندی کامل ایران به تعهدات هسته‌ای خود وفق برجام را مجدد مورد تایید قرار داده است.
پایبندی آمریکا، مشروط به پایبندی ایران
در این نشست، همچنین نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل که چندی پیش اعلام کرده بود کشورش عاشق تحریم ایران است، طی سخنانی گفت: «ما مشغول بازبینی برجام هستیم اما تا زمانی که ایران پایبند باشد، ما هم پایبند هستیم». نماینده آمریکا در نشست مزبور بیان داشت: واشنگتن برجام را در دست بررسی دارد و تا اتمام بررسی‌هایش به آن متعهد باقی خواهد ماند؛ در عین حال وی برای سرپوش گذاشتن بر شکست‌های منطقه‌ای دولت متبوعش طی اظهاراتی مداخله‌جویانه، اتهاماتی واهی در مورد نقش منطقه‌ای ایران مطرح کرد؛ موردی که در اظهارات نماینده مصر نیز مشهود بود و وی در سخنانی غیرمرتبط و خارج از دستور، ادعاهای واهی آمریکا را تکرار و اعلام کرد: انتظار داریم با اجرای قطعنامه‌های سازمان ملل، جلوی دخالت ایران در امور کشورهای عربی و بی‌ثبات‌سازی خاورمیانه توسط تهران گرفته شود. نماینده اتحادیه اروپا نیز در جلسه شورای امنیت، تصریح کرد: «افتخار می‌کنیم که برجام درست اجرا می‌شود و همه به آن پایبند هستند.»
تعداد زیادی از اعضای شورای امنیت، آلمان و نماینده اتحادیه اروپایی که در این نشست حاضر بودند، پایبندی ایران به تعهداتش براساس برجام را ستودند و خواهان تداوم حمایت جامعه بین‌المللی از توافق تاریخی یادشده شدند. نماینده اتحادیه اروپا، آلمان، فرانسه و انگلیس به منافع اقتصادی ناشی از اجرای برجام اشاره و تاثیر مثبت آن بر مناسبات دوجانبه را برجسته کردند. روسیه انتقاداتی نسبت به نحوه برخورد و نگارش گزارش دبیرکل مطرح کرد و محتوای آن را غیرسازنده خواند. وی اعلام کرد: موضوع موشکی ایران و موضوعات منطقه‌ای به شکلی که مطرح می‌شوند جایی در قطعنامه ۲۲۳۱ ندارند و طرح اتهامات واهی بدون شواهد کافی می‌تواند اجرای برجام را از مسیر صحیح خود خارج کند.
براساس اطلاع نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد در نیویورک، دیدگا‌ه‌ها و ملاحظات جمهوری اسلامی ایران در مورد رهیافت و ساختار گزارش‌دهی از اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت به ویژه بدعهدی و کارشکنی‌های آمریکا در اجرای برجام و تلاش این کشور برای وضع تحریم‌های جدید و خطراتی که این گونه اقدامات می‌تواند بر اجرای متوازن برجام داشته باشد، به دبیرکل سازمان ملل متحد و اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد منتقل شده است.
اما سخنان سفیر آمریکا در سازمان ملل درباره اینکه آمریکا در حال بازنگری برجام است با واکنش رییس کمیسیون امنیت ملی همراه شد. علاالدین بروجردی در جمع خبرنگاران گفت برجام یک توافق بین‌المللی است، بازنگری در آن کار یک کشور نیست و برجام هیچ‌گونه تغییری نخواهد کرد. وی در واکنش به سخنان نیکی هیلی، اظهار داشت: دولت آقای ترامپ تازه‌کار است و نمی‌داند این یک توافق بین‌المللی و چند کشوری است، یعنی در مقابل جمهوری اسلامی ایران شش کشور دیگر به‌علاوه اتحادیه اروپا برجام را امضا کرده‌اند. بروجردی ادامه داد: بازنگری کار یک کشور نیست و این سخن خامی است که گفته شده و برجام هیچ‌گونه تغییری نخواهد کرد. وی افزود: مهم این است که آمریکا به تعهدات خودش عمل و این توافق مهم بین‌المللی را اجرا کند و دست از زیاده‌خواهی‌ها و انحراف از مسیر و ارائه تحریم‌های جدید بردارد. رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: بدون تردید هر گامی که چه دولت آمریکا و چه کنگره انجام دهد ما متقابلا به عنوان نمایندگان ملت بزرگ ایران و در جهت دفاع از حقوق آنها پاسخ خواهیم داد. اخیرا طرحی را آماده کردیم که روز یکشنبه به هیات رییسه ارائه خواهد شد. وی خاطرنشان کرد: این اقدامات به ادامه مسیر کمکی نخواهد کرد و بدون تردید ما زیر بار زورگویی آمریکا نخواهیم رفت. ظریف نیز در واکنش به سخنان هیلی در توییت خود نوشت:سازمان ملل و همه دنیا می گویند ایران به تعهداتش پایبند است اما آمریکا به دلیل نفرت همیشگی اش از ایران،این حقیقت آشکار را منکر می شود.
از طرفی منابع خبری در کنگره آمریکا گفتند که مجلس سنای این کشور در آستانه رفع موانع آیین‌نامه‌ای مربوط به طرح تحریم‌های ایران و روسیه و هموار کردن مسیر رای‌گیری بر سر آن در مجلس نمایندگان آمریکاست. باب کورکر، رییس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا اعلام کرد اصلاحیه‌ای که به منظور رفع نگرانی اعضای مجلس نمایندگان آمریکا تدوین شده آماده تصویب به اتفاق آرا در مجلس سناست.
همچنین یک سناتور ارشد دموکرات بیان داشت که اطمینان دارد، اکثریت مجلس نمایندگان آمریکا در تلاش هستند لایحه تحریم ایران و روسیه مسکوت بماند. سناتور ارشد دموکرات عضو کمیته روابط خارجی سنای آمریکا در این زمینه گفت: فکر می‌کنم اکثریت غالب در مجلس نمایندگان وجود دارند که قصد دارند لایحه تحریمی ایران و روسیه را مسکوت نگه دارند. وی افزود: مطمئن هستم که برخی افراد و همچنین دونالد ترامپ در تلاش برای مقابله با این لایحه هستند. همچنین چاک شامر، سناتور ارشد دموکرات و رییس اقلیت سنا نیز به مجلس نمایندگان هشدار داد از هرگونه اقدام برای کاهش شدت تحریم‌های روسیه امتناع کنند. کاخ سفید در تلاش است میزان شدت تحریم‌های روسیه را کاهش دهد و با این لایحه مقابله کند. وی افزود: این مساله بسیار مهم است که مجلس نمایندگان با صدای بلند و واضح و متحد پیام خود را به ولادیمیر پوتین برساند. وی تاکید کرد اگر آنها (اعضای مجلس نمایندگان) تلاش می‌کنند تا این لایحه را تضعیف کنند و شدت آن را کاهش دهند با مقاومت سنا مواجه خواهند شد.
توقف طرح تحریم‌های جدید علیه ایران در مجلس نمایندگان آمریکا و اذعان اعضای شورای امنیت، آلمان و نماینده اتحادیه اروپایی به پایبندی ایران به تعهداتش و خواسته آنان برای تداوم حمایت جامعه بین‌المللی از توافق تاریخی هسته‌ای ایران، می‌تواند آمریکا را ملزم کند تا کماکان به تعهدات خود پایبند باشد. البته اعلام موضع منفی و لفاظی‌ها و رفتار سرسختانه ترامپ درخصوص برجام نسبت به ایران ادامه‌دار خواهد بود اما می‌توان پیش‌بینی کرد که با توجه به حمایت تعداد زیادی از اعضای شورای امنیت، این لفاظی‌ها خیلی جواب ندهد و شاهد تغییرات جدی در رویکرد‌های سابق اوباما نباشیم.