آناتومی انتخابات در ترکیه

گروه بین‌الملل- مژده کلهر- در فاصله یک روز مانده به انتخابات ریاست‌جمهوری و مجلس ترکیه، در حال ورود به روندی هستیم که بحث‌های کاملا متفاوتی در خصوص نتایج و سرانجام این انتخابات وجود دارد. رییس‌جمهور اردوغان و سیاستمداران در قدرت می‌گویند که قدرت‌های خارجی در حال آماده شدن برای سرنگونی دولت در کشور توسط مخالفان هستند. این اظهارات قابل توجه است به‌طوری که می‌گویند: «این تلاشی خواهد بود جهت انتقام برای تکمیل آنچه آمریکا و غرب در ۱۵ جولای ۲۰۱۶ نتوانستند انجام دهند». از سوی دیگر اپوزیسیون مواظب است وارد این بحث‌ها نشود.
با این حال، هم حامیان دولت و هم حامیان اپوزیسیون در مورد وضعیت کشور بلافاصله پس از انتخابات اظهارنظر می‌کنند. اولین سوالی که تقریبا در هر جایی با آن مواجه هستیم این است که «آیا بعد از انتخابات آشوب خواهد شد؟» و سپس انواع سوالات به دنبال آن می‌آید: «اگر حکومت قدرت را از دست بدهد، آیا اردوغان می‌رود؟»، «اگر قلیچداراوغلو شکست بخورد، دبیر کلی حزبCHP را ترک می‌کند؟»، «کابینه جدید چگونه تشکیل می‌شود؟»، «رییس پیروز می‌شود اما آیا حزب عدالت و توسعه شکست می‌خورد؟»، «اردوغان رییس‌جمهور می‌شود، ولی اگر حزب عدالت و توسعه در انتخابات مجلس در نیمه اول سال به حد نصاب نرسد، چه اتفاقی می‌افتد؟»، «آیا اقتصاد از هم می‌پاشد؟»، «گروه‌های تروریستی دوباره در ترکیه پوست‌اندازی خواهند کرد؟»، «پروژه‌های پهپاد موشکیIHA و SİHA متوقف می‌شوند؟»، «پ‌ک‌ک در سوریه یا ترکیه خودمختاری ساختاری ایجاد می‌کنند؟»، «مرزهای ترکیه چگونه خواهند بود؟»، «آیا سوری‌ها به کشورشان باز خواهند گشت؟»، «آیا اوجالان را آزاد خواهند کرد؟»
وضعیت احزاب سیاسی چگونه است؟
اول از همه، تشکل‌های حزب عدالت و توسعه با خستگی ۲۱ سال دست و پنجه نرم می‌کنند. مشاهدات از کمپین‌های انتخاباتی در آناتولی این است که تشکل‌های حزب عدالت و توسعه شور و هیجان انتخابات قبلی را به همراه ندارند. در تشکل‌ها، ایده «رییس به میدان می‌رود و حزب عدالت و توسعه در انتخابات پیروز می‌شود» حاکم شده است. تشکل‌های CHP نیز هیجان‌زده هستند، اما وقتی میانگین سنی مدیران و ارتباط با رای‌دهندگان جوان در نظر گرفته می‌شود، از انتظارات جوانان عقب‌تر هستند. CHP باید به سمت یک فرآیند جوان‌سازی سریع در تشکل‌ها پیش برود. در تشکل‌های‌CHP، به‌دلیل فشار و تاثیر سیر نزولی اقتصاد کشور بر جامعه، به جای کار میدانی، انتظار تحول پدید آمده است.
همان‌طور که مشخص است، حزب IYI (خوب) یک حزب سیاسی بسیار جدید در زندگی سیاسی ترکیه است. مرال آکشنر با سخنرانی‌هایش خود را متمایز می‌کند. او در سخنرانی‌هایش پرانرژی، بداهه‌گو و شوخ‌طبع است، گاهی در نقش یک مادر، گاهی یک زن، گاهی یک سیاستمدار سرسخت ظاهر می‌شود… کسانی که به اتحاد ملت رای می‌دهند، آکشنر را تعادلی می‌دانند که HDP (حزب دموکراتیک خلق) را در تعادل نگه می‌دارد و ضامن ناسیونالیسم در کشور است. آکشنر تصویر یک شخص دولتی را ارائه می‌دهد. با این حال، این حزب بسیار جدید است. اولین نقطه شروع حزب‌IYI، ساختاری بود که توسط اعضای تشکل که MHP (حزب حرکت ملی) را ترک کردند، تحت سلطه بود. با کنگره‌های استانی که در سال گذشته برگزار شد، آکشنر و حزب IYI در تلاش هستند تا به یک حزب راست میانه تبدیل شوند. ولی متاسفانه امکان‌پذیر نیست.
شواهد نشان می‌دهد در مورد محرم اینجه نیز که چند روز قبل از انتخابات ریاست‌جمهوری انصراف داد، حزبش چندان در میدان رقابت تاثیرگذار نخواهد بود. در واقع هر چند که او از منظر رسانه‌ای چهره مهم محسوب می‌شود، اما در خیابان و عرصه عمومی چندان قوی ظاهر نشده است. البته این یک واقعیت غیرقابل انکار است که جوانان، نسل‌Z، لطف خود را نسبت به اینجه نشان می‌دهند.
در برنامه‌های تلویزیونی و ملاحظات سیاسی سینان اوغان به اندازه دیگران در دستور کار قرار نمی‌گیرد، در مورد آن بحث نمی‌شود، اما غافلگیری واقعی انتخابات اوغان خواهد بود. بنابراین برخلاف اینجه، سینان اوغان چند امتیاز بالاتر رای خواهد آورد. زیرا اگر انتخابات به دور دوم برود، به خاطر آرایی است که سینان اوغان کسب می‌کند. گفتمان سوری‌ها و ناسیونالیسم به سبک آلمانی به ویژه در میان جوانان رواج دارد. حرفه اوغان و سبک آرام و سنجیده او در این امر تاثیر زیادی دارد.
دستور کاری به نام اقتصاد
در حال حاضر مهم‌ترین دستور کار برای دولت، برای مخالفان، برای همه نامزدها و برای همه شهروندان، اقتصاد است. تورم بالا، کاهش ارزش لیر، بار مالی سنگین زلزله بهمن‌ماه که ما آن را فاجعه قرن می‌نامیم، کاهش قدرت خرید شرایطی را ایجاد کرده که متاسفانه نه افزایش حداقل دستمزدها و نه هیچ چیز دیگری نمی‌تواند زیان‌های این حوزه را جبران کند و به نظر می‌رسد به راحتی آن را جبران نخواهند کرد.
هر کس به قدرت برسد یا قدرت فعلی ادامه یابد، باز هم فرقی نمی‌کند. مشکلات اقتصادی مانند بمبی است که بر سر همه سنجاق شده است. اصلاحات اقتصادی که سال‌ها انجام نشد، کودتا، اقتصاد جهانی و مشکلاتی که در دو سال اخیر با هیاهوی انتخاباتی به تعویق افتاد، ترکیه را به چالش خواهد کشید. حزب عدالت و توسعه از روز تاسیس خود توانسته آرای رای‌دهندگان محافظه‌کار و مذهبی را تثبیت کند.
با این حال، رای‌دهندگانی که به دلیل اختلافات درون‌حزبی، یکنواختی و بسیاری از دلایل خرد دیگر از حزب عدالت و توسعه دور شدند، زیر پرچم اپوزیسیون کمال قلیچداراوغلو متحد شدند. این سوال که آیا این تحکیم در صورت پیروزی اپوزیسیون دوام خواهد داشت یا خیر، بی‌پاسخ مانده است، زیرا چیزی که آن را حفظ می‌کند، ماموریت شکست اردوغان است. تداوم اتحاد برای پیروزی در انتخابات تلاش مضاعفی می‌طلبد. اما صفوف مخالفان با محافظه‌کاران تنگ‌تر شده است.
از سوی دیگر مشکل «رای شهروندان کرد» پیش رو قرار دارد. تاکنون به جز احزاب ناسیونالیست کرد، حزب عدالت و توسعه بالاترین درصد آرای کردها را در ترکیه به خود اختصاص داده است. با این حال، لفاظی‌های تند ناسیونالیستی دولت و مهم‌تر از آن، اتحاد هدا پار (حزب اسلامگرای کردی مطالبه آزاد) با حزب عدالت و توسعه، یک بار دیگر رای‌دهندگان محافظه‌کار کرد را از حزب عدالت و توسعه دور کرد.
همچنین نه اتحاد مردمی و نه ائتلاف ملت اجازه یک رویداد خودمختار در شرق و جنوب شرق را نمی‌دهند. برخی رسانه‌های ترکیه در این خصوص گزارش می‌دهند: به تقویمی که در سوریه کار می‌کند نگاه کرده و خواهیم دید که حتی اگر ائتلاف ملت به قدرت برسد، ذهن دولت خواهد گفت که چرا سربازان ترکیه در سوریه، عراق و لیبی هستند. باور کنید که بعدا این پیشنهاد که سرباز ترک در خارج از مرزهای ترکیه در حال انجام وظیفه باشد از طرف خود CHP ارائه خواهد شد. علاوه بر این اگر رییس‌جمهور اردوغان در قدرت بماند، باید در بسیاری از زمینه‌ها، به ویژه در کابینه، تحولات انقلابی ایجاد کند. به ویژه در اقتصاد و سیاست خارجی، همین طور در روسای تشکل‌ها و استان‌ها.