25 - 12 - 2022
آنکارا و کردها کنار میآیند؟
مسعود سلیمی
تا چندی پیش حرف زدن از عبدالله اوجالان در ترکیه یک موضوع ممنوعه بود تا جایی که حتی بیشتر مردم این کشور خواهان اعدام او بودند، در حالی که امروز خبرها حکایت از آن دارد که آنکارا بهگونهای رسمی و روشن برای حل و فصل مساله کردها و درگیری دامنهدار با حزب کارگران کردستان (پکک)، دست همکاری به سوی رهبر زندانی آنها دراز کرده است.
در دیداری نامنتظره، دو نماینده کردتبار از حزب صلح و آشتی ترکیه پس از مدتها انتظار برای نخستینبار توانستند با عبدالله اوجالان دیدار و گفتوگو داشته باشند ضمن اینکه رییس سازمان اطلاعات ترکیه هم دو روز را در زندان ایمرالی با رهبر زندانی کردهای ترکیه گذراند.
با توجه به جمیع جهات و روی هم ریختن خبرها، اینگونه به نظر میرسد که مذاکرات صلح میان آنکارا و کردها پس از کشوقوسهای فراوان وارد مرحله تازه و امیدوارکنندهای شده است.
به نوشته روزنامه ترکزبان رادیکال، میان اوجالان و رییس سازمان اطلاعات ترکیه درباره خروج نیروهای پکک از خاک ترکیه توافق صورت گرفته است.
در سال ۲۰۰۹ اردوغان که در سطح بسیار پایینی از محبوبیت قرار داشت، برنامهای برای حل مساله کردها ارایه کرد که پس از مدتی از دستور کار خارج شد و بحث در این زمینه به نوعی تابو در جامعه ترکیه بدل شد. در سال ۲۰۱۰ هم مذاکرات مخفی میان طرفین در اسلو آغاز شد اما در سال بعد بدون نتیجه به پایان رسید و آنکارا اتهام شکست را متوجه کردها کرد.در سال ۲۰۱۲، اما شرایط عوض شد و بحران سوریه و تشدید اقدامات نظامی پکک از یکسو و سردی رو به افزایش روابط ترکیه با همسایگانی که از دولت دمشق طرفداری میکردند، یعنی ایران و عراق از طرف دیگر باعث شد تا آنکارا بیش از پیش با خطر درگیریهای نظامی با پکک روبهرو شود.
حزب همبستگی دموکراتیک که کنترل بخش عمدهای از مناطق کردنشین سوریه را بر عهده دارد و از حضور ۱۵ هزار نظامی آموزشدیده سود میبرد، با توجه به جنگ سوریه و بالا گرفتن چالش در رابطه دمشق- آنکارا، جنگ و گریز در داخل خاک ترکیه را آغاز کرد؛ رویدادی که از نگاه آنکارا به طور مستقیم با نظر پکک صورت میگرفته است.
اینک اما با وجود برخی خبرها که از درگیری نظامی با پکک حکایت میکند، دولت اردوغان پیش از هر زمانی آماده حل و فصل کردن مشکل کردها و جلوگیری از اقدامات نظامی پکک است.امروز برخلاف یکسال پیش حرف زدن از پکک و رهبر ژنرالی آن عبدالله اوجالان یک تابو به حساب نمیآید.خبرها حکایت از آن دارد که اردوغان، اولویت ادامه مذاکرات را به خلع سلاح کامل پکک مربوط دانسته در حالی هنوز مشخص نیست آیا اوجالان اجازه میدهد تا پکک بدون قید و شرط سلاح را زمین بگذارد و پس از سالها جنگ و گریز تسلیم محض شود.
در سویی مقابل چنین درخواستی، کردها در پی تغییر قانون اساسی ۱۹۸۲ و دریافت حقوق شهروندی کامل هستند ضمن اینکه در پی کسب آزادی کامل فرهنگ و استفاده از زبان کردی در تمام جنبههای زندگی خود میباشند و دست آخر اینکه کردها کاهش قدرت دولت مرکزی و ارجاع نقش بیشتر به دولتهای محلی را هم در زمره درخواستهای خود قرار دادهاند.در اینکه شرایط منطقه، دولت اردوغان را به این نتیجه رسانده که جنگ با کردها را به رابطهای صلحآمیز بدل کند و اینکه کردها هم دریافتهاند زمان مناسب برای مذاکره و چانهزنی بر سردرخواستهایشان بیش از هر وقتی فرا رسیده کاملا منطقی به نظر میرسد اما مشکلات زیادی برای خلع سلاح پکک وجود دارد و اینکه کردها بدون ما به آزادی واقعی و ضمانت شده سلاح را زمین بگذارند، تصوری سادهانگارانه به نظر میرسد ضمن آنکه مساله کردهای ترکیه را نمیتوان و نباید جدا از بحث کردهای ایران، عراق و سوریه مورد بحث قرار داد؛ در واقع هر اتفاقی که این پس میان آنکارا و پکک بیفتد پیامد آن در منطقه و در رابطه با همسایگان ترکیه از منظر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مهم، حساس و تاملبرانگیز خواهد بود.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد