آن داور رفت

علیرضا فغانی که از مدت‌ها قبل در فوتبال ایران مورد اعتراض و حاشیه‌های مختلف قرار می‌گرفت، بامداد دیروز راهی استرالیا شد تا داوری را در لیگ این کشور ادامه دهد. البته هنوز نام ایران در کنار نام فغانی می‌درخشد و در بازی‌های بین‌المللی، او به عنوان نماینده ایران قضاوت خواهد کرد.
با رفتن علیرضا، حالا دیگر خانواده داورخیز فغانی دیگر نماینده‌ای در جمع قاضیان فوتبال داخلی ایران ندارد و به نوعی داوری فوتبال ایران از این قضیه محروم شد. حالا علیرضا در استرالیا سوت می‌زند و محمدرضا در سوئد فعالیت می‌کند؛ اتفاقی که به ضرر داوری فوتبال ایران است زیرا حالا داوری که در رده‌بندی جام‌جهانی، فینال المپیک، فینال جام ملت‌های آسیا و فینال جام باشگاه‌های جهان سوت زده، می‌تواند تجربه‌اش را در سرزمین کانگوروها خرج کند و هم‌میهن‌های خود از این قضیه محروم هستند. شاید دوباره سال‌ها طول بکشد تا یک داور ایرانی بتواند راه مسعود مرادی، حسن کامرانی‌فر و علیرضا فغانی را ادامه دهد و با کم شدن فغانی از جمع داوران ایرانی، روند پیشرفت کندتر خواهد شد.
نکته قابل توجه درباره او، دعوا سر نخواستنش بود. در چهار فصل اخیر، فغانی به دلیل مشکلش با هواداران تبریزی نتوانسته بود بازی‌های خانگی تراکتور یا گسترش فولاد را سوت بزند و پرسپولیسی‌ها هم به دلیل خاطره تلخ باخت به ذوب‌آهن در ورزشگاه آزادی از او با ناراحتی یاد می‌کنند. در هفته‌های اخیر هم دیگر تیم مطرح پایتخت یعنی استقلال نتیجه نگرفتن خود را تقصیر فغانی انداخت و تساوی دقیقه ۹۵ برابر فولاد را به این داور نسبت داد تا دیگر او بین هواداران تیم‌های محبوب، منفور باشد.
البته این نکته فقط به بازی‌های داخلی محدود می‌شود زیرا هنوز هم تمام ایرانی‌ها و فوتبال‌دوستان داخلی از علیرضا فغانی در عرصه‌های بین‌المللی با افتخار یاد می‌کنند و او را یکی از بهترین داوران جهان می‌دانند.
شاید تلخ‌تر از این موضوع که باید دیدار استقلال و فولاد را آخرین قضاوت فغانی در فوتبال ایران دانست، این باشد که خود فغانی از ترک ایران خوشحال به نظر می‌آید.
اگر بگوییم علیرضا فغانی شناخته‌شده‌ترین چهره فوتبال ایران در دنیا به شمار می‌رود، گزافه‌گویی نکرده‌ایم؛ فردی که پله‌پله گام‌های موفقیت را طی کرد. فوتبال بازی می‌کرد، ولی در نهایت انتخاب نهایی‌اش داوری بود. با لیگ ایران قضاوتش را شروع کرد و حالا به نظر نمی‌رسد پایانش هم با فوتبال ایران باشد.
فاصله میان شروع و پایان فغانی در فوتبال ایران و حالا که ۴۱ ساله شده، زمان زیادی است. با این حال می‌توانیم به سال ۲۰۰۸ بازگردیم؛ زمانی که به عنوان داور بین‌المللی به لیست داوران فیفا اضافه شد. از این زمان بود که بیشتر با فغانی آشنا شدیم و سال به سال با او پیش رفتیم، تا رسیدیم به جام‌جهانی ۲۰۱۸ روسیه و رده‌بندی این مسابقات.
در فاصله سال ۲۰۰۸ تا سپتامبر ۲۰۱۹ که تصمیم فغانی برای ترک ایران از شایعه به واقعیت بدل شد، اتفاقاتِ مهمِ زیادی برای او و فوتبال ایران رخ داد. با سال ۲۰۱۲ شروع می‌کنیم و حضور فغانی در فینال جام باشگاه‌های جهان میان دو تیم کورینتیانس و چلسی؛ جایی که فغانی داور چهارم بود و رفته‌رفته در سیستم فیفا آماده قضاوت‌های مهم می‌شد. سال بعد نیمه‌نهایی رقابت‌های جام باشگاه‌های جهان به عنوان داور اول به او رسید. جام‌جهانی ۲۰۱۴ جایی بود تا فغانی با فضای مهم‌ترین رقابت فوتبال جهان بیشتر آشنا شود؛ از افتتاحیه برزیل و کرواسی تا بازی نیجریه و فرانسه در یک‌هشتم نهایی، پنج بازی دیگر هم بود که فغانی در آنها به عنوان داور چهارم حضور داشت.
در ادامه، مسیر برای بیشتر دیده شدن فغانی فراهم شده بود. جام ملت‌های ۲۰۱۵ و حذف ایران، فرصت مناسبی برای مهم‌ترین قضاوت فغانی ایجاد کرد و او فینال مسابقات میان کره جنوبی و استرالیا را سوت زد. یک سال بعد قضاوت در فینال المپیک ریو ۲۰۱۶ میان دو تیم برزیل و آلمان به فغانی سپرده شد و همین‌طور فینال رقابت‌های جام باشگاه‌های جهان میان دو تیم بارسلونا و ریورپلاته. تا به جام‌جهانی ۲۰۱۸ روسیه و اوج درخشش فغانی برسیم، او در نیمه‌نهایی جام کنفدراسیون‌ها هم قضاوت کرد. به اینها، قضاوت در ۹ دربی را که ۶ تای آن به عنوان داور وسط بوده و او را پس از ترکی رکورددار حضور در این نبرد حساس می‌کند هم اضافه کنید. اما چرا این داور بین‌المللی علاقه‌ای برای شکستن رکورد ترکی یا به طور صریح‌تر ادامه حضور در فوتبال ایران نداشت؟
جواب این سوال چندان سخت نیست. در واقع روزهای بعد از جام‌جهانی زیاد برای فغانی خوب پیش نرفتند. هر قضاوت او در لیگ ایران با هجمه‌های زیادی از سوی هواداران فوتبال روبه‌رو می‌شد و فحاشی که بخش جدایی‌ناپذیر فضای مجازی در ایران است، سرانجام سبب شد این داور تصمیم نهایی‌اش را بگیرد.