7 - 08 - 2023
آینده خورشید
گروه فناوری- اخترشناسان در تصویر جدید تلسکوپ فضایی «جیمزوب» از سحابی در حال انفجار حلقه، «فصلهای پایانی حیات ستارهای» را آشکار کردهاند. تلسکوپ فضایی جیمزوب با ثبت تصویر سحابی حلقه به صورت چشم سبز و بنفشی درخشان، این جسم نجومی آشنا را در نوری کاملا جدید نمایش داده است. تصویر جدید جیمزوب صرفنظر از ارزش زیباییشناختی، سحابی حلقه موسوم به «مسیه ۵۷» را با جزئیات پیچیدهای نشان داده است که حتی اخترشناسان آشنا با آن را شگفتزده خواهد کرد. سحابی حلقه که در فاصله ۲۲۰۰ سال نوری از ما در صورت فلکی شلیاق قرار دارد، هدفی محبوب برای علاقهمندان به فضا محسوب میشود، زیرا حلقه دوناتیشکل و تشکیلشده از گاز و غبار درخشان آن، در طول تابستان حتی با تلسکوپهای کوچک از پشتبام خانه نیز مشاهدهپذیر است.
«جان کامی» اخترفیزیکدان دانشگاه «وسترن» و عضو اصلی پروژه عکسبرداری از سحابی حلقه با جیمزوب، در بیانیهای به نقل از اسپیس داتکام گفت: «برای اولینبار در کودکی سحابی حلقه را از طریق تلسکوپی کوچک مشاهده کردم. هرگز فکر نمیکردم روزی بخشی از تیمی باشم که از قویترین تلسکوپ فضایی جهان برای تماشای این جسم استفاده میکند.» سحابی حلقه بقایای درخشان ستاره از مدتها پیش مُرده و جزو دستهای از اجرام نجومی به نام «سحابی سیارهای» است. این طبقهبندی با وجود نام گیجکننده هیچ ارتباطی با سیارهها ندارد. در قلب سحابی حلقه، نقطهای سفید وجود دارد که نشانگر ستارهای کوتوله سفید یا به عبارت بهتر، بقایای بهجامانده از هسته آن توده ستارهای منقرضشده است.
نگاه اجمالی به آینده خورشید
وقتی ستارگانی با اندازههای مشابه با خورشید سوخت مورد نیاز برای فرآیند همجوشی هستهای را به پایان میبرند، دیگر نمیتوانند خود را در برابر نیروی گرانش درونیشان حفظ کنند و با از دستدادن تعادلی که در طول میلیاردها سال پابرجا بود، در خود فرو میپاشند. با فروپاشی هسته، لایههای بیرونی ستاره که همچنان در آنها همجوشی هستهای درجریان است، به سمت بیرون منفجر میشوند. این اتفاق در ابتدا موجب میشود که ستاره به عنوان غولی سرخ متورم شود. خورشید ما تقریبا پنجمیلیارد سال دیگر به این مرحله خواهد رسید و با پُفکردن تا اطراف مدار مریخ، سیارههای درونی منظومه شمسی از جمله زمین را میبلعد.
پوسته بیرونی مواد در نهایت سرد و پراکنده میشود و اَشکال مختلف از جمله ابرهای پراکنده و حبابهای در حال انبساط یا سحابیهای حلقهایشکل مانند «مسیه ۵۷» را تشکیل میدهد. اینکه سحابی سیارهای چه شکلی خواهد داشت، به فرآیندهای فیزیکی پیچیدهای بستگی دارد که درون آن رخ میدهد. دانشمندان هنوز این فرآیندها را کاملا درک نکردهاند. تماشای «مسیه ۵۷» از روی زمین بدین معناست که میتوانیم نگاهی اجمالی به آینده منظومه شمسی بیندازیم و دریابیم که محله کیهانی ما میلیاردها سال دیگر چه ظاهری پیدا خواهد کرد. «مایک بارلو» دانشمند پروژه عکسبرداری از سحابی حلقه با «جیمزوب» میگوید: «شاهد فصلهای پایانی حیات یک ستاره و پیشنمایشی از آینده دور خورشید هستیم. مشاهدات «جیمزوب» پنجرهای جدید را برای درک این رویدادهای کیهانی الهامبخش گشوده است. میتوانیم از سحابی حلقه به عنوان آزمایشگاه کوچک خود برای مطالعه چگونگی شکلگیری و تکامل سحابیهای سیارهای استفاده کنیم.»
اخترشناسان میتوانند با تجزیه و تحلیل رنگهایی که گاز و غبار سحابی سیارهای از خود ساطع میکنند، درباره فرآیندهای شیمیایی رخداده درون آن اطلاعات بهدست آورند. به گفته «الرز پیترز»، اخترفیزیکدان دانشگاه «وسترن»، ساختار «مسیه ۵۷» باورنکردنی است و به سختی میتوان تصور کرد که چشمانداز رنگارنگ تصویر به وسیله ستارهای در حال مرگ خلق شده است. دانشمندان حتی مولکولهای کربندار بزرگی را در سحابی حلقه یافتند و هیچ ایدهای ندارند که آنها چگونه بدانجا راه یافتهاند. مواد موجود در سحابیهای سیارهای مانند «مسیه ۵۷» با عناصر سنگینی غنی شده است که در طول فعالیت ستاره مُرده به وجود آمدهاند. در نهایت، بسیاری از این مواد در ابرهای عظیم گاز و غبار به نام ابرهای میانستارهای ترکیب میشوند. وقتی تکههای متراکم این ابرها در اثر گرانش خود فشرده شوند و فروبپاشند، ستارههای جدیدی متولد میشوند که حاوی مواد ستارههای پیشین هستند. این اتفاق بدان معناست که اجرامی مثل سحابی حلقه میتوانند داستانی از حیات و مرگ ستارهای را کنار هم قرار دهند.
خورشید چه زمانی خاموش خواهد شد؟
با این حال گرچه مرگ نهایی سیاره متوسط ما در تریلیونها سال آینده رخ خواهد داد، اما در فاز فعلی، گداخت هستهای هیدروژنی به خورشید امکان انتشار انرژی را میدهد و از فروپاشی جرمی این ستاره جلوگیری میکند. «پائولا تستا»، اخترفیزیکدان رصدخانه اخترفیزیک و رصدخانه کالج هاروارد، دراینباره میگوید: «عمر خورشید کمتر از ۵ میلیارد سال است. در واقع، میتوان خورشید را ستارهای میانسال در نظر گرفت که طول عمر کاملش به ۱۰ میلیارد سال میرسد.» پس از آنکه خورشید بخش زیادی از هیدروژن داخل هسته خود را سوزاند، وارد فاز بعدی، یعنی غول سرخ میشود. این مرحله دقیقا در ۵ میلیارد سال آینده رخ خواهد داد. خورشید در مرحله غول سرخ دیگر از طریق گداخت هستهای گرما منتشر نمیکند و هسته آن ناپایدار و منقبض میشود. درعینحال، بخش خارجی خورشید که هنوز هیدروژن دارد، منبسط میشود و به رنگ قرمز میدرخشد. این انبساط بهتدریج باعث بلعیدهشدن سیارههای همسایه خورشید، یعنی عطارد و زهره میشود. در نهایت خورشید به فاصله بسیار نزدیکی از زمین میرسد، به طوری که بادهای خورشیدی میدان مغناطیسی و جوّ زمین را از بین میبرند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد