ابرهای سیاه تورم بر فراز اروپا

افزایش تنش‌ها به دلیل بحران اوکراین و احتمال بروز جنگ، به منزله ابرهای سیاه نه‌ فقط بر وضعیت سیاسی اروپا بلکه مهم‌تر از آن بر اقتصاد این منطقه سایه افکنده است. کریستین لاگارد، رییس بانک مرکزی اروپا اخیرا در مورد ظهور ابرهای سیاه ژئوپلیتیک بر اقتصاد اتحادیه اروپا به دلیل تنش اوکراین و جنگ بین روسیه و غرب هشدار داد. اثر جنگ احتمالی طیف گسترده‌ای از بخش‌های اقتصادی از افزایش بهای انرژی و مواد غذایی تا تحریم و آسیب به سرمایه‌گذاری را دربرمی‌گیرد.
تاثیر احتمالی بر تورم
بر اساس این گزارش جنگ حتی به صورت محدود، احتمالا موجب افزایش بلادرنگ و سریع تورم مواد غذایی و سوخت می‌شود. بر اساس آمار اتحادیه اروپا کشورهای عضو اتحادیه ۴۱ درصد از گاز و ۲۷ درصد از نفت مورد نیاز خود را از روسیه وارد می‌کنند. محدودیت واردات نفت و گاز به افزایش بهای انرژی منجر شده، بر بقیه بخش‌های اقتصاد نیز اثر گذاشته و به قبوض بالاتر برق، قیمت بالاتر سوخت و افزایش هزینه‌ها در بخش حمل‌ونقل و انرژی برای کسب‌و‌کارها منجر خواهد شد.
عرضه مواد غذایی نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد، گاز طبیعی یکی از اجزای اصلی در بسیاری کودهای شیمیایی است، بنابراین افزایش قیمت گاز احتمالا قیمت همه محصولات را بالا می‌برد. اوکراین به‌تنهایی ۳۳ میلیون تن غله سال قبل صادر کرد؛ اختلال در تولید و صادرات این میزان غله در سطح جهانی ازجمله اروپا موثر خواهد بود. در مجموع شرکت آمریکایی بانک آمریکا سکوریتیز، پیش‌بینی می‌کند جنگ در این منطقه تورم منطقه یورو را ۱ درصد در سال ۲۰۲۲ افزایش دهد.
دادوستد و سرمایه‌گذاری
در صورتی که روسیه واردات از اتحادیه اروپا را به کلی متوقف کند، به معنای کاستن از صادرات کالا به ارزش ۸۰ میلیارد یورو از اتحادیه اروپا به روسیه در سال است. این میزان ۶ دهم درصد از تولید ناخالص داخلی اتحادیه اروپا را تشکیل می‌دهد.
این صادرات اتحادیه اروپا بیشتر خودرو، دستگاه‌های اداری، کالاهای تولیدی و مواد شیمیایی است. آلمان در میان دیگر کشورهای اروپایی بیش از بقیه کالا از روسیه وارد و به این کشور صادر می‌کند. هلند، لهستان، ایتالیا، بلژیک و فرانسه نیز دادوستد قابل‌توجهی با روسیه دارند. شرکت‌های اروپایی به دنبال یافتن شرکای تجاری جایگزین خواهند بود و برخی از زمان الحاق شبه‌جزیره کریمه به روسیه در سال ۲۰۱۴ این کار را کرده‌اند. صادرات منطقه یورو به روسیه از آن زمان به بعد تقریبا نصف شده است.
اتحادیه اروپا در ضمن مهم‌ترین سرمایه‌گذار خارجی در روسیه با مجموع سرمایه‌گذاری مستقیم ۳۱۱ میلیارد و ۴۰۰ میلیون یورو در سال ۲۰۱۹ است. بسته به میزان و شدت تحریم‌ها و اقدامات ضدتحریمی بخشی یا کل حضور مالی اروپا در روسیه تحت تاثیر قرار خواهد گرفت.
پیامد کلی تشدید رویارویی بر اقتصاد منطقه یورو
افزایش بهای انرژی و مواد غذایی بر قدرت خرید خانوارها اثر خواهد داشت و میزان اعتماد به اقتصاد را کاهش می‌دهد. مصرف به سرعت تحت‌تاثیر قرار گرفته و سرمایه‌گذاری‌ها در هفته‌ها و ماه‌های بعد کاهش می‌یابد. به هرحال رویارویی دو طرف به روشنی اثر منفی خواهد داشت.
لاگارد نیز در نشستی هفته قبل با اشاره به کاهش مصرف و سرمایه‌گذاری در صورت بروز رویارویی گفت: ابرهای سیاه ژئوپلیتیک بر سر اروپا سایه انداخته‌اند، در صورتی که ببارند قطعا بر قیمت انرژی اثر خواهد داشت و این افزایش قیمت به معنای بالارفتن بهای همه کالاها و در کل ساختار اقتصادی است.
از آنجا که افزایش بهای انرژی بیش از همه خانوارهای کم‌درآمد را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد، دولت‌ها احتمالا تدابیر یارانه‌ای برنامه‌ریزی می‌کنند که به معنای فشار بیشتر بر صندوق‌های دولتی است که از قبل هم به دلیل مشکلات ناشی از دو سال همه‌گیری و حمایت‌های دولتی با فشار مضاعفی روبه‌رو بودند. مطالعات بانک آمریکا نشان می‌دهد رویارویی بین دو طرف نیم‌درصد برتولیدات اروپا به شکل مستقیم اثر می‌گذارد. مصرف‌کنندگان بسیاری از طریق افزایش پس‌انداز تاحدی در دوران همه‌گیری توانسته‌اند ضربه‌گیری پدید آورند اما بخشی از این پس‌انداز از قبل به دلیل افزایش قیمت انرژی و بهای سوخت مصرف شده است.
در حالی که تورم در منطقه یورو به ۱/۵ درصد رسیده است و بانک اروپا قصد دارد مشوق‌های مالی را در ماه‌های آینده معرفی کند، بروز جنگ و افزایش تورم ناشی از آن فشار عمومی را بر بانک برای اقدام سریع‌تر افزایش می‌دهد حتی اگر در عرصه اقتصادی اهمیت چندانی نداشته باشد.
نیل شرینگ در شرکت کپیتال ایکونومیکس می‌گوید: هیچ سیاست پولی تاثیر چندانی بر اقتصاد و قیمت‌های انرژی ندارد. در حالی که افزایش بهای انرژی تورم را در کوتاه‌مدت بالا می‌برد، ثابت بودن بقیه عوامل ازجمله درآمد واقعی در میان مدت ضدتورم است.