اجلاس مسکو: اهداف و چشم‌انداز‌ها

دکتر صلاح‌الدین هرسنی*
روسیه دیروز نشستی را در مسکو با حضور وزرای امور خارجه خود، ایران و سوریه برگزار کرد.این نشست که از آن می‌توان به عنوان اجلاس محور مقاومت ضدتروریستی جنگ سوریه یاد کرد، فرصتی را فراهم آورد تا وزرای این کشورها بتوانند درباره مسایل مربوط به سوریه و مسایل مرتبط با آن گفت‌وگو کنند. این نشست آنچنان که از زوایای آشکار و نهان آن پیدا بود، بیشتر در راستای نگرش‌های محور مقاومت نسبت به بحران سوریه شکل گرفت چراکه اعضای این محور اعتقاد دارند سلسله نشست‌های محور مقاومت در گذشته دستاوردهای زیادی داشته که مهم‌ترین نتایج آن ادامه همگرایی‌ها و تقویت اشتراکات بوده است بنابراین با توجه به گسترش پدیده تروریسم ضرورت دارد این نشست‌ها با حضور کشور‌های این محور تکرار شود. به این ترتیب مهم‌ترین هدف برگزاری اجلاس یک روزه مسکو را باید تقویت ادامه همگرایی‌های این سه کشور برای مبارزه با تروریسم و نیز تلاش برای یافتن راهی جهت پایان بخشیدن به بحران سوریه دانست. از سوی دیگر بخشی از اهداف نشست مسکو ناشی از ناکامی سناریو‌های کشورهای غربی- عربی ضدسوری است. کشور‌های محور مقاومت بحران سوریه اعتقاد دارند که طرح براندازی دولت بشار اسد که براساس سناریوی چند کشور غربی- عربی رقم خورده از بنیاد سست و ناکارآمد بوده است بنابراین همگرایی سه کشور روسیه، سوریه و ایران کمک می‌کند که راهبرد‌های ضدسوری کشور‌های غربی- عربی در آینده به وهن و شکست بیشتر گراید. هم اینک هرسه کشور روسیه، ایران و سوریه با توجه به برداشت‌های خود از واقعیت‌های میدانی بحران سوریه باور دارند که نشانگان شکست سناریوی محور غربی- عربی پیداست بنابراین سوریه خواهد توانست در سایه حمایت‌های محور مقاومت به میزانی از سامان و ثبات سیاسی دست یابد. در بعد دیگر باید بخشی از اهداف این نشست را در سایه نگرش‌های کشورهای ضدسوری به ویژه آمریکا ارزیابی کرد. آنچنان که پیداست و از قرائن بر می‌آید، آمریکا در فرآیند بحران سوریه از هرگونه مذاکره با هدف کاهش ابعاد بحران و رسیدن به میزانی از ثبات و سامان سیاسی سوریه سر باز زده و اساسا آن را رد یا بر پیش‌شرط تغییر حکومت اسد موکول کرده است. حال نشست مسکو پاسخی به فرصت‌سوزی‌هایی است که از سوی آمریکا سر می‌زند. به واقع این نشست اخیر را باید در راستای ابتکارهای انجام شده از سوی محور مقاومت دانست که بر پیگیری راهبرد حل سیاسی بحران و تعیین آینده سیاسی این کشور با اتکا به آرای مردمی تاکید می‌کند.اما وقعیت چیست و آنچه روسیه در قالب راهبرد مذاکرات درپی آن است آیا می‌تواند قرین توفیق باشد، پاسخ به این سوال کلید حل بحران سوریه و همچنین پاسخ به ادعا و هدفی است که روسیه آن را تعقیب می‌کند. اگر روسیه آنچنان که در اجلاس اخیر مسکو تاکید کرده است، بتواند از عهده آن اهداف بر آید، دیگر نمی‌توان گفت نیات آن ازحضور در بحران سوریه جاه‌طلبانه و فرصت‌طلبانه بوده است اما واقعیت این است که الگو‌ها و کنش‌های رفتاری روسیه هرگز در راستای اهداف و بر نامه‌ها و منویات گفته شده نیست و چشم‌انداز مورد ادعای این کشور را در واقعیت میدانی و عرصه عمل به نمایش نمی‌گذارد.
* مدرس علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
S.Harsani.k@gmail.com