احتمال واگذاری برند

مرکز پژوهش‌های مجلس در مورد واگذاری‌های سهام دو شرکت استقلال و پرسپولیس در بازار پایه فرابورس، پنج شرط برای پذیرش این شرکت‌ها در فرابورس اعلام کرد. براساس بند «هـ» تبصره ۲ قانون بودجه ۱۳۹۸ کل کشور، وزارت ورزش و جوانان مکلف است با همکاری سازمان بورس و اوراق بهادار و سازمان خصوصی‌سازی تا پایان شهریور ۹۸ شرایط پذیرش دو شرکت فرهنگی ورزشی پرسپولیس و استقلال را در بازار پایه فرابورس فراهم کند.
پس از پذیرش در بازار پایه فرابورس و عرضه ۵ درصد سهام هر یک از این دو شرکت، جهت کشف قیمت ۵۱ درصد سهام آنها به صورت بلوکی و باقی سهام به صورت خرد عرضه می‌شود.
این حکم شامل دو بخش است؛‌ بخش نخست، ‌تکلیف وزارت ورزش و جوانان به فراهم کردن شرایط پذیرش دو باشگاه استقلال و پرسپولیس در بازار پایه و بخش دوم، نحوه عرضه سهام دو شرکت در بازار پایه فرابورس است.
با این حال گرچه مهلت قانونی در این تبصره گذشته و مفاد آن اجرا نشده، اما وزارت ورزش، سازمان خصوصی‌سازی و سازمان بورس اذعان دارند که با وجود برخی موانع مربوط، امکان اجرایی شدن حکم مزبور وجود ندارد و لذا از نظر آنها لازم است این حکم قانون اصلاح شود.
در بخش اظهارنظر کارشناسی این گزارش آمده است شرایط پذیرش دو شرکت فرهنگی – ورزشی استقلال و پرسپولیس در بازار پایه فرابورس این‌گونه است که اولا ماهیت حقوقی شرکت‌ها به صورت سهامی عام می‌شود، همچنین دعاوی دارای اثر بااهمیت بر صورت‌های مالی، له یا علیه شرکت وجود نداشته باشد. اظهارنظر حسابرس در مورد آخرین صورت‌های مالی حسابرسی‌شده مردودی یا عدم اظهارنظر نباشد. همچنین آخرین صورت‌های مالی شرکت باید مطابق مقررات قانونی، ‌استانداردهای حسابداری و گزارشگری مالی و آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی ابلاغ‌شده توسط سازمان تهیه شده باشد.
همچنین مطابق اظهارنظر حسابرس از سیستم حسابداری مالی و حسابداری بهای تمام‌شده، مطلوب و متناسب با فعالیت خود و شرایط پذیرش در فرابورس جهت افشای مناسب اطلاعات باشد.
با همه این اوصاف، امکان پذیرش شرکت‌های با سرمایه حداقل یک میلیارد ریال، امکان پذیرش شرکت‌های زیانده یا دارای زیان انباشته به شرط داشتن برنامه عملیاتی مناسب برای خروج از زیان و حتی شرکت‌های سهامی خاص در بازار پایه فرابورس وجود دارد.پرسشی که در مورد عدم پذیرش دو باشگاه استقلال و پرسپولیس با وجود حکم بودجه ۹۸ وجود دارد این است که چرا این دو شرکت در فرابورس پذیرفته نشده‌اند. وزارت ورزش و جوانان از ابتدا معتقد بود واگذاری از این طریق شدنی نیست و موانع حقوقی وجود دارد که امکان واگذاری از این شیوه را ناممکن می‌کند، لذا لازم است قبل از تشریح موانع واگذاری دو شرکت، بخشی از مقررات سابق و سناریوهای ۱۵ سال گذشته درباره واگذاری این دو باشگاه یادآوری شود. براساس مصوبه هیات وزیران در سال ۱۳۸۳، واگذاری صددرصد سهام شرکت فرهنگی – ورزشی پیروزی (پرسپولیس سهامی عام) به روش مزایده مجاز شد. همچنین مصوبه هیات وزیران در سال ۸۴ سازمان خصوصی‌سازی را مکلف کرد در واگذاری سهام دولت در شرکت فرهنگی – ورزشی پیروزی معادل ۲۰ درصد از سهام یادشده را براساس قیمت و شرایطی که به برنده مزایده، بلوک سهام در مرحله اول واگذار خواهد شد به هواداران باشگاه و عموم مردم با نظارت سازمان تربیت بدنی واگذار نمایند.
همچنین مقرره دیگری حاکی است مصوبه هیات وزیران در سال ۱۳۹۰ با توجه به تشکیل وزارت ورزش و جوانان و ضرورت حفظ سهم بخش دولتی در ورزش، شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی و باشگاه‌های ورزشی – فرهنگی پیروزی (پرسپولیس) و استقلال از گروه یک بنگاه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی موضوع ماده ۲ قانون اجرایی سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی به گروه ۲ منتقل می‌شود یعنی ۸۰ درصد از ارزش سهام این بنگاه‌ها واگذار شوند و ۲۰ درصد در اختیار دولت بماند.در مصوبه دیگری در قانون بودجه ۹۲ آمده است دولت مجاز است سهام خود در باشگاه‌های ورزشی از جمله استقلال و پرسپولیس را با رعایت قوانین و مقررات از طریق بورس به بخش‌های خصوصی و تعاونی واگذار و درآمد حاصل را به حساب عمومی واریز نماید.در قانون بودجه ۹۳ نیز مقرر شد دولت سهام باشگاه‌های فرهنگی – ورزشی دولتی را از طریق مزایده و با رعایت قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی واگذار کند.
مصوبه هیات وزیران در مرداد ۹۴ اذعان دارد شرکت‌های ورزشی استقلال و پرسپولیس از پیوست شماره ۲ آیین‌نامه اجرایی تشخیص، انطباق و طبقه‌بندی فعالیت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی با هر یک از سه گروه اقتصادی مطرح در ماده ۲ قانون، اصلاح موادی از قانون برنامه چهارم توسعه و اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی خارج می‌شوند.در آذرماه ۹۷ هیات وزیران تصویب‌نامه مورخ ۲۸ مرداد ۹۴ را لغو کرد. پس از لغو مصوبه سال ۹۴ توسط هیات وزیران،‌ برداشت قانونگذار این بود که دو باشگاه استقلال و پرسپولیس با توجه به کارکردهای فرهنگی – اجتماعی و صراحت عنوان باید با مصوبه مجلس شورای اسلامی واگذار شوند، بر این اساس نظر به تجربیات احکام و مقررات گذشته در مورد این دو باشگاه و نتایج شکست‌خورده واگذاری دیگر باشگاه‌ها از جمله باشگاه راه‌آهن از طریق سازمان خصوصی‌سازی حکم قانون بودجه ۹۸ مبنی بر واگذاری از طریق فرابورس تصویب شد.اما مهم‌ترین موانعی که بر سر راه دو باشگاه استقلال و پرسپولیس وجود دارد، شامل عدم شفافیت صورت‌های مالی حسابرسی‌شده از جمله دارایی‌های ثابت مشهود، عدم ثبت سند مالکیت ساختمان دفتر مرکزی و ورزشگاه‌های شهید درفشی‌فر و شهید مرغوبکار و دارایی نامشهود شامل عدم ثبت برند در همه مصادیق فعالیتی است.
مانع دیگر در واگذاری این دو باشگاه این است که بدهی عمده شامل بدهی‌های مالیاتی، مطالبات بازیکنان و کادرفنی و عدم تعیین‌تکلیف برخی از ادعاها علیه شرکت‌های مزبور از قبیل ادعای مالکیت برند در برخی مصادیق و عدم وجود مستندات مالی مربوط به پرداخت‌ها و دریافت‌های تجاری و غیرتجاری است. مانع دیگری که بر سر واگذاری دو باشگاه ذکر شده، ساختار ثبتی و ماهیت حقوقی شرکت فرهنگی – ورزشی استقلال به عنوان یک شرکت سهامی خاص از این نظر است که ساختار ثبتی و حقوقی بنگاه‌های قابل واگذاری از طریق فرابورس باید سهامی عام باشد.یکی دیگر از موانع بر سر راه واگذاری سرخابی‌ها، فقدان صورت‌های مالی حسابرسی‌شده است که دو شرکت فاقد سیستم مناسب در مورد تعیین بهای تمام‌شده فعالیت‌های ورزشی خود هستند و تفکیک و تخصیص درآمدها و هزینه‌های عملیاتی و هزینه اداری و عمومی طبق استانداردهای حسابداری نبوده و فاقد مبانی منطقی است.همچنین در صورت‌های مالی حسابرسی‌شده دو باشگاه به موارد عدیده‌ای از تخطی قانونی دو شرکت از قوانین موضوعه گزارش شده است. در جمع‌بندی گزارش مرکز پژوهش‌ها آمده است عدم شفافیت صورت‌های مالی، وجود درآمدهای مشروط و فاقد اظهارنظر در صورت‌های مالی، عدم ثبت همه دارایی‌ها و بدهی‌های دو باشگاه، وجود بدهی‌های عدیده بلاتکلیف، عدم تعیین تکلیف نهایی ادعاهای حقوقی به طرفیت دو شرکت، عدم تثبیت وضعیت مالکیت اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول، عدم ثبت اموال در دفاتر قانونی، عدم ثبت برند، عدم تغییر ثبت اساسنامه، سرمایه و سهامداران در اداره ثبت شرکت‌ها و موسسات غیرتجاری و ثبت برند فعالیتی در برخی از حوزه‌ها به نام اشخاص حقیقی به جای شرکت از جمله موانع سد راه واگذاری دو شرکت استقلال و پرسپولیس به شمار می‌رود.
واگذاری مشروط
در همین حال رییس سازمان خصوصی‌سازی گفت: باید زمینه واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس به بخش خصوصی فراهم شود. علیرضا صالح در مورد جلسه وزیر ورزش و جوانان و تاکید وزیر بر واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس موسوم به سرخابی تا آخر سال جاری، گفت: بنده هنوز جلسه‌ای با وزیر ورزش نداشتم و هفته آینده در این زمینه جلسه‌ای خواهیم داشت.
وی گفت: تکلیف قانون است که دو باشگاه فوتبالی استقلال و پرسپولیس، موسوم به سرخابی‌ها واگذار شود و قرار است در این زمینه با وزارت ورزش جلساتی داشته باشیم. رییس کل سازمان خصوصی‌سازی با بیان اینکه برای واگذاری سرخابی‌ها مشکلاتی وجود دارد، ‌گفت: باید زمینه‌ها فراهم شود و آماده‌سازی‌ها و کارهای مقدماتی برای واگذاری این دو باشگاه تا پایان سال انجام شود.
واگذاری دو باشگاه فوتبالی استقلال و پرسپولیس که در قالب موسسه فرهنگی و ورزشی ثبت شده‌اند، به شرطی است که صورت‌های مالی حسابرسی‌شده این دو باشگاه به صورت شفاف و قانونی تهیه و ارائه شود و سرمایه این دو باشگاه افزایش پیدا کند و این دو باشگاه به صورت یک شرکت سهامی عام درآیند که در حال حاضر باشگاه پرسپولیس به صورت سهامی عام درآمده و باشگاه استقلال هنوز سهامی خاص است که باید تبدیل به سهامی عام شود.
یکی از مهم‌ترین موانع واگذاری سرخابی‌ها مشمول بودن این دو شرکت در ماده ۱۴۱ قانون تجارت است، به این معنا که میزان بدهی‌های این دو باشگاه بسیار فراتر از سرمایه اسمی دو باشگاه است و کارشناسان می‌گویند این دو باشگاه اموال و دارایی‌های قابل توجهی نداشته و فقط برند و اسم تجاری این دو باشگاه دارای ارزش است که باید این برند توسط کارشناسان رسمی دادگستری قیمت‌گذاری شده و سرمایه این دو باشگاه افزایش پیدا کند تا بتوان از طریق فرابورس سهام آن را به بخش تعاونی، خصوصی و هواداران و پیشکسوتان واگذار کرد.همچنین بر اساس بند هـ تبصره ۲ قانون بودجه ۹۸ کل کشور، وزارت ورزش و جوانان مکلف است با همکاری سازمان بورس و اوراق بهادار و سازمان خصوصی‌سازی حداکثر تا پایان شهریورماه ۱۳۹۸ شرایط پذیرش دو شرکت فرهنگی، ورزشی پرسپولیس و استقلال را در بازار پایه فرابورس فراهم کند.
پس از پذیرش در بازار پایه فرابورس و عرضه ۵ درصد سهام هر یک از دو شرکت جهت کشف قیمت آنگاه ۵۱ درصد سهام آنها به صورت بلوکی و باقی سهام به صورت خرد عرضه می‌شود. درآمد حاصله به ردیف ۳۱۰۵۰۱ خزانه واریز می‌شود.
واگذاری تا آخر سال بعید است
همچنین رییس کمیسیون ویژه اصل ۴۴ گفت: بعید است واگذاری استقلال و پرسپولیس تا پایان سال به صورت کامل انجام شود. حمیدرضا فولادگر در مورد واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس به بخش خصوصی گفت: در پی جلسه‌ای که حدود یک ماه و نیم پیش با وزیر ورزش برگزار شد، قرار شد توافقنامه در مورد واگذاری سرخابی‌ها امضا شود و صورتجلسه آن به کمیسیون ویژه اصل ۴۴ ارائه شود که هنوز صورتجلسه را نداده‌اند.
وی افزود: قرار شد وزارت ورزش صورتجلسه توافق واگذاری را ارائه کند و در آن جلسه که در وزارت ورزش برگزار شد، افراد از سازمان خصوصی‌سازی کمیسیون ویژه اصل ۴۴، مرکز پژوهش‌های مجلس نیز حضور داشتند و باید هرچه زودتر صورتجلسه آن به کمیسیون مجلس ارائه شود.رییس کمیسیون ویژه اصل ۴۴ گفت: یکی از باشگاه‌ها یعنی استقلال ماهیت سهامی خاص دارد که باید تبدیل به شرکت سهامی عام شود و اول باید برند این شرکت‌ها قیمت‌گذاری شوند و بعد از قیمت‌گذاری از طریق برند واگذار شوند و سهام این شرکت‌ها بعد از تبدیل شدن به سهامی عام به تدریج از طریق فرابورس ایران آماده فروش و واگذاری شوند.
وی افزود: مدتی طول می‌کشد که این باشگاه‌ها بتوانند در بازار پایه فرابورس درج شوند و مرحله اول قیمت‌گذاری برند دو باشگاه سرخابی و فروش آن است و در مرحله اصلاح ساختار خود دو باشگاه و افزایش سرمایه برای آماده‌سازی واگذاری است و اساسنامه شرکت‌ها باید به صورت سهامی عام تبدیل شود.به گفته فولادگر تا زمانی که تعیین تکلیف اموال بدهی‌های دو باشگاه سرخابی مشخص نشود، امکان واگذاری وجود ندارد و باید سهام از طریق فرابورس به مردم، هواداران و پیشکسوتان فوتبال واگذار شود.
وی در پاسخ به این پرسش که گفته می‌شود، سرمایه دو باشگاه استقلال و پرسپولیس در حد یک میلیون تومان است، گفت: وقتی اصلاح ساختار صورت بگیرد، باید سرمایه آنها نیز اصلاح شود. اما اینکه چگونه باید سرمایه دو باشگاه اضافه شود، بحث دیگری است، چون اگر افزایش سرمایه در قالب یک شرکت دولتی باشد و دولت بخواهد آن را اضافه کند، باید منابع آن در بودجه سال آینده دیده شود. اما اگر در این فاصله از طریق قیمت‌گذاری و فروش برند دو شرکت انجام شود، می‌توانند با افزایش سرمایه آماده واگذاری شوند و نیازی به مصوبه بودجه نیست.
رییس کمیسیون ویژه اصل ۴۴ در پاسخ به این پرسش که وقتی دو باشگاه استقلال و پرسپولیس حق پخش و تبلیغات ندارند، برند آنها به چه دردی می‌خورد، گفت: ما به دنبال این هستیم که حق پخش را هم به آنها بدهیم، با صداوسیما صحبت کردیم و قرار شد جلسه‌ای داشته باشیم و حق پخش دو باشگاه نیز پیگیری شود.فولادگر در مورد اینکه آیا کسی مایل به خرید برند دو باشگاه است، گفت: باید از یک نقطه‌ای شروع کرد و تا زمانی که برند دو باشگاه قیمت‌گذاری و واگذار نشود، کل واگذاری دو باشگاه زیر سوال می‌رود و مهم‌ترین شرط همین برند است. اموال دو باشگاه به قدری است که در مقابل اموال بدهی‌های زیادی دارند، اما اصل دارایی دو شرکت برندشان است.
وی در پاسخ به این پرسش که دو باشگاه سرخابی مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت یعنی زیان‌شان بیش از سرمایه و اموال‌شان است، گفت: بله، زیان‌ده هستند، ولی اول باید برند دو باشگاه ارزش‌گذاری شود و شاید ارزش برند بتواند تراز مالی دو باشگاه را بهتر کند و از زیان‌دهی خارج کند.رییس کمیسیون ویژه اصل ۴۴ در پاسخ به این پرسش که آیا تا آخر امسال امکان واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس وجود دارد، گفت: طبق روندی که وجود دارد بعید است تا آخر سال واگذاری به صورت کامل انجام شود و امیدوارم تا آخر امسال بتوانند برند دو باشگاه را قیمت‌گذاری و واگذار کنند.طبق بند «هـ» تبصره ۲ قانون بودجه دولت مکلف شده تا پایان شهریور ۹۸ دو باشگاه استقلال و پرسپولیس را از طریق فرابورس واگذار کند. برخی مخاطبان «فارس من» با ثبت مطلب «خصوصی‌سازی باشگاه‌های ورزشی به خصوص استقلال و پرسپولیس» خواهان پیگیری موضوع از مسوولان شدند.