28 - 09 - 2023
اختلافنظر در دولت
گروه مسکن- خردادماه ۱۴۰۰ بود که پس از حدود یک دهه بحث و گفتوگو درباره بورسی شدن سیمان، این کالا به طور رسمی وارد بورس شد. موافقان بورسی شدن سیمان معتقدند این موضوع به شفافیت قیمت و قطع رانت دلالان سیمان منجر شده است. در سوی مقابل برخی افراد نوسانات قیمت سیمان را ناشی از عرضه این کالا در بورس میدانند. پس از حدود دو هفته بحث و گفتوگو درباره بورس سیمان، وزیر اقتصاد گفته که سیمان باید همچنان در بورس عرضه شود. سیداحسان خاندوزی بیان کرده است: با توجه به اینکه مساله بورس کالا به عنوان بستر شفاف نظام توزیع کالاهای اساسی یا کالاهای پایه انجام میشود و جزو دستاوردهایی است که ما در پایان دهههای۸۰ و ۹۰ نسبت به عبور از مسیر پر از رانت و فسادی که پیش از آن وجود داشت به نظام بورس کالا منتقل شدیم دولت فعلا هیچ تصمیمی در این زمینه ندارد.
در روزهای اخیر مهرداد بذرپاش وزیر راهوشهرسازی نیز بیان کرد که یکی از علتهای گرانی مصالح ساختمانی مانند فولاد و سیمان، عرضه این محصولات در بورس کالا است. پیش از این هم برخی سازندگان بیان میکردند که سیمان در بورس به فروشندگان خرد نمیرسد، زیرا یکجا توسط سرمایهگذاران بزرگ خریداری میشود و آنها قیمت این محصولات را در انحصار خود دارند که باعث گرانی مسکن میشود.
موافقان بورسی شدن سیمان که عمدتا مسوولان و تحلیلگران بازارهای مالی هستند نظر دیگری دارند و میگویند سهم سیمان و فولاد در قیمت تمامشده ساختمان ناچیز است و عمده هزینه تمامشده مسکن به قیمت زمین، دستمزد، عوارض شهرداری، خدمات مهندسی و دیگر کالاهای مرتبط با صنعت ساختمان مربوط میشود. طی نیمه نخست سال ۱۴۰۰ وزارت صمت برای پیشبرد سیاستهای مربوط به اصلاح ساختار و الزام همه واحدهای تولیدکننده سیمان به عرضه محصول در بورس کالا، در ابلاغیهای اعلام کرد که هرگونه خرید و عرضه سیمان خارج از بورس کالا ممنوع بوده و همه واحدهای تولیدکننده سیمانی که تاکنون در بورس پذیرش نشدهاند باید ظرف دو هفته در بورس پذیرش شوند و اقدام به عرضه محصول خود کنند. به دنبال این اقدام، بهتدریج قیمت سیمان که تا مرز ۱۰۰ هزار تومان در هر کیسه رسیده بود، سیر نزولی به خود گرفت.
البته این همه ماجرا نبود و پس از عرضه سیمان در بورس، انجمن بتنسازان و انبوهسازان از جمله در اول صف منتقدان نسبت به این سیاست دولت قرار گرفتند و مخالفت خود را با عرضه سیمان در بورس با دلایلی همچون گرانی و دلالبازی مطرح کردند.
به هر حال دو سال از انتقادات گذشت و دولت نسبت به عرضه سیمان در بورس نهتنها عقبنشینی نکرد، بلکه از این سیاست حمایت هم کرد.
همراهی مجلسیها با بذرپاش
اخیرا مهرداد بذرپاش وزیر راهوشهرسازی که تا یک ماه دیگر وارد یک سالگی دوره وزارت خود میشود، نسبت به عرضه سیمان و فولاد در بورس جبهه گرفته و تاکید کرده که باید این دو محصول از بورس کالا خارج شوند.
او دوباره بر نظر خود پافشاری کرده و گفته است که «با خروج خودرو از بورس کالا شاهد اتفاقات خوبی در این بخش بودیم و معتقدم این اتفاق برای سیمان و فولاد هم میافتد. چرا باید سیمان و فولاد با قیمت جهانی در داخل فروخته شود؟»
به گفته بذرپاش «عرضه سیمان و فولاد در بورس کار غلطی است و برخی بورسیها دراینباره اصرار نکنند، البته چنانچه به این کار اصرار دارند باید قیمت پایه عرضه تغییر کند.»
پس از اظهارات بذرپاش برخی از نمایندگان مجلس نیز سخنان او را تکرار کردند.
به عنوان نمونه حسینعلی حاجیدلیگانی عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با اشاره به حمایت از ایده وزیر راهوشهرسازی برای خروج فولاد و سیمان از بورس کالا جهت پیشبرد ابرپروژه نهضت ملی مسکن گفته است: «نکتهای که باید مورد توجه قرار گیرد این است که اگر بعد از جلسه شورای عالی مسکن مجموعه حاکمیت قصد دارد به طور کامل این محصولات را از بورس کالا خارج کند باید در نهایت دقت در مورد حواشی این موضوع انجام شود. ما در برخی از تصمیمگیریها نگاه صفر و صد داریم که این موضوع اشتباه است. در واقع اگر میخواهیم فولاد و سیمان را از بورس کالا خارج کنیم باید حتما تدابیر لازم در این خصوص انجام شود تا ایده خودش موجب ایجاد رانت یا تشکیل ستاد توزیع نشود.»
ناهماهنگی وزرا
از سویی بورسیها سرسختانه مخالف این ایده هستند. مجید عشقی رییس سازمان بورس و اوراق و بهادار در این مورد گفته است: «قبل از ورود سیمان به بورس حدود ۷۰ درصد سیمان کشور توسط تقریبا ۲۰ نفر دادوستد میشد، حال هر کسی بخواهد به راحتی میتواند به هر میزان از بورس کالا سیمان بخرد و انحصاری در این زمینه وجود ندارد. سیمان نیم درصد هزینه تمامشده ساختوساز را در برمیگیرد و خروج سیمان از بورس به بهانه حل مشکلات مسکن آدرس غلط دادن است، چراکه این کار سیمان را گرانتر به دست مصرفکننده واقعی میرساند. تلاش برای خروج محصولات از بورس، به سرمایههراسی منجر میشود.»
نکته قابل توجه اینکه احسان خاندوزی وزیر امور اقتصادی و دارایی و سخنگوی اقتصادی دولت که یکی از مدافعان عرضه انواع کالاها در بورس کالاست در مورد پیشنهاد خروج سیمان و فولاد از بورس کالا گفته است که «وزارتخانههای اقتصاد و صمت با ادامه وضعیت فعلی در خصوص عرضه سیمان و فولاد در بورس کالا موافق هستند و اگر نیاز به اصلاحاتی هست، در داخل همین چارچوب انجام شود.»
وزیر اقتصاد بورس را بستری شفاف دانست و رسما اعلام کرد که دولت برنامهای برای خروج سیمان از بورس ندارد.
امکان افزایش قیمت سیمان و فولاد در کوتاهمدت
یک اقتصاددان گفت: یکی از مهمترین دلایل تصمیم وزارت راهوشهرسازی برای حذف سیمان و فولاد از بورس کالا ترس از افزایش قیمت است، اما خروج سیمان و فولاد در کوتاهمدت از بورس کالا میتواند به افزایش تورم دامن بزند.
حسین درودیان با اشاره به بحثهای مطرحشده پیرامون حذف عرضه سیمان و فولاد از بورس کالا اظهار کرد: بورس محلی برای پیدا کردن عامل عرضه و تقاضاست و اگر نخواهیم تخصیص را از مسیر بازار و بورس دنبال کنیم، باید شیوهای اداری را برای آن بیابیم.
او با اشاره به اینکه ممکن است شیوههای اداری تخصیص پاسخگوی شرایط کشور نباشد، گفت: برای مثال زمانی که شما خودرو را در بازار عرضه نمیکنید یا به بورس نمیگذارید، در یک شیوه اداری نظیر سامانه یکپارچه یا قرعهکشی یا شیوههایی از این دست باید عرضه و تقاضا هم را پیدا کنند که محصول به محصول میتواند کار درست یا غلطی باشد.
او افزود: ممکن است خارج کردن سیمان و فولاد از بورس کالا در کوتاهمدت به دلیل افزایش تقاضای سفتهبازی زمینه گران شدن این محصول را فراهم کند و هدف خارج کردن این دو کالای راهبردی در ساخت مسکن از بورس کالا
محقق نشود.
این اقتصاددان در تشریح روند افزایش قیمت بازار آزاد در نتیجه خروج سیمان و فولاد از بورس کالا گفت: در حال حاضر هر متقاضی با داشتن شرایط خرید از بورس کالا میتواند نسبت به حضور در بازار و ثبت تقاضا اقدام کند، اما زمانی که شما کالا را از بورس خارج میکنید، تنها عدهای خاص میتوانند به آن دسترسی پیدا کنند و مسیر رسیدن محصول به دست مصرفکننده نهایی، طولانی شده و در نتیجه قیمت افزایش پیدا میکند.
لزوم اصلاح سازوکار قیمت پایه در بورس کالا
درودیان با اشاره به راهکار کاهش قیمت تمامشده مسکن گفت: در کشور ما ممکن است ظرفیت مازادی برای تولید سیمان و فولاد وجود داشته باشد.
تامین سرمایه در گردش این واحدهای بدون استفاده از طریق تامین مالی پروژههای مسکن و تخصیص این ظرفیت مازاد تنها به ساخت واحدهای مسکونی یکی از راهکارهایی است که به کاهش قیمت منتهی میشود و همچنین افزایش تولید را به همراه دارد.
او ادامه داد: یکی از مهمترین دلایل حرکت وزارت راهوشهرسازی به سمت حذف سیمان و کالا از بورس تبعات تورم در کشور و ترس از افزایش قیمت است، اما خروج سیمان و فولاد در کوتاهمدت از بورس کالا میتواند به افزایش تورم دامن بزند.
او با اشاره به لزوم اصلاح ساختار قیمت پایه در معاملات بورس کالا اظهار کرد: زمانی که عرضه و تقاضا در یک بازار با هم وارد عمل میشوند، اتکا به سازوکار قیمت پایه میتواند غیرمعمول و غیرکارشناسی باشد و صرفا قیمت پایه رقمی است که بازار روز خود را از آن شروع میکند. در حقیقت کف قیمتی در چنین بازاری معنا ندارد.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد