اختلاف بر سر عوارض ۵ درصدی بلیت هواپیما

گروه حمل و نقل- در حالی که مسافران هوایی، متضرر اصلی دعوای شهرداری‌ها و ایرلاین‌ها هستند و عوارض پنج درصدی از جیب آنها می‌رود، این دو بر سر کسر و نحوه هزینه‌کرد آن با هم درگیر هستند‌. قریب به چهار دهه از اعمال قانونی مبنی بر کسر پنج درصد از هزینه فروش بلیت از شرکت‌های هواپیمایی تحت عنوان عوارض شهرداری‌ها آن هم با مصوبه شورای انقلاب می‌گذرد؛ مصوبه‌ای که سال ۸۷ به قانون مصوب مجلس شورای اسلامی ذیل قانون مالیات بر ارزش‌افزوده تبدیل شد‌.
در مصوبه شورای انقلاب آمده بود ده درصد از رقم مذکور (۵ درصد عوارض شهرداری‌ها) به خود ایرلاین‌ها بابت کارمزد جمع‌آوری عوارض برمی‌گردد که در قانون مالیات بر ارزش‌افزوده این بند از آن حذف شد و کل عواید ناشی از کسر پنج درصد عوارض، به شهرداری‌ها می‌رسد‌.
بر اساس این قانون شهرداری‌ها می‌توانند از شرکت‌های هواپیمایی مبلغی با نام عوارض را از هر فقره بلیت پروازهای داخلی و خارجی مطالبه کنند‌. این در حالی است که ایکائو (سازمان جهانی هوانوردی) و یاتا (انجمن جهانی شرکت‌های هواپیمایی) تاکید دارند اخذ هر گونه عوارض که عواید ناشی از آن مستقیما در جهت تسهیل فرآیند سفر هوایی مسافر مصرف نشود، مطلقا ممنوع است‌.
جالب آنکه قانون مالیات بر ارزش‌افزوده یک اشتباه بزرگ در دل خود و در دو ماده متوالی (۴۶ و ۴۷) دارد به این صورت که ماده ۴۶ می‌گوید شهر محل فعالیت شرکت هواپیمایی ملاک کسر عوارض است لذا صرفا شهرهایی که در آن سفر هوایی انجام می‌شود مشمول این عوارض می‌شوند ولی ماده ۴۷ می‌گوید شهر محل فروش بلیت پرواز است!
درنتیجه شهرداری‌های شهرهای فاقد فرودگاه هم به استناد ماده ۴۷ و با این توجیه که در شهرهای بدون فرودگاه هم دفاتر آژانس‌های خدمات مسافرتی وجود دارد، اقدام به مطالبه عوارض مذکور از ایرلاین‌ها می‌کنند و اگر پرداخت نشود، بلافاصله کمیسیون ماده ۷۷ در شهرداری تشکیل شده و با اعمال دو درصد دیگر به عنوان جریمه تاخیر، رأسا این مبلغ از حساب شرکت‌های هواپیمایی کسر می‌شود‌.
از سوی دیگر شرکت‌های هواپیمایی پنج درصد عوارض شهرداری‌ها و یک درصد عوارض هلال احمر را روی قیمت بلیت هواپیما محاسبه کرده و آن را از مسافر طلب می‌کنند‌.
معاون سازمان هواپیمایی: خواهان حذف کامل هر گونه عوارض زائد از بلیت پرواز هستیم
مرتضی دهقان در گفت وگو با مهر درباره بدهی شرکت‌های هواپیمایی به شهرداری‌ها مبنی بر کسر پنج درصد از قیمت هر بلیت هواپیما به شهرداری به عنوان عوارض شهرداری یا دیگر نهادها اظهار داشت: مجموع بدهی‌ها مشخص نیست و هر شرکت هواپیمایی با توجه به اینکه نرخ هر بلیت متفاوت است و درنتیجه مبلغی که از هر بلیت هواپیما کسر می‌شود فرق دارد خود همان شرکت در حال محاسبه بدهی‌های خود بوده و البته با شهرداری‌ها هم در ارتباط هستند‌.
وی با بیان اینکه خواسته ما در سازمان هواپیمایی کشوری حذف همه عوارض زائد بر بلیت است، گفت: پیشنهاد آن را داده‌ایم که عوارض زائد از مسافر گرفته نشود. همه این عوارض سبب می‌شود هزینه بلیت افزایش پیدا کند‌. معاون عملیات هوانوردی با بیان اینکه علاوه بر پنج درصد عوارض شهرداری، یک درصد هزینه عوارض هلال‌احمر هم از بلیت هواپیما گرفته می‌شود، ادامه داد: نباید این عوارض زائد روی بلیت هواپیما باشد. ما به دنبال حذف این عوارض زائد هستیم‌. اما تا زمانی که این قانون وجود دارد، شرکت‌های هواپیمایی هم به آن احترام می‌گذارند و آن را پرداخت می‌کنند‌.
پیگیری دعوای ایرلاین‌ها و شهرداری‌ها بر سر عوارض ۵ درصدی در وزارت کشور
وی با بیان اینکه در حال حاضر بر سر همین موضوع بین شرکت‌های هواپیمایی و شهرداری دعوا وجود دارد، تصریح کرد: این دعوا بر سر موضوعاتی همچون نحوه محاسبه پنج درصد یا شهرداری‌های مناطق مختلف است به گونه‌ای که در وزارت کشور در حال پیگیری است.
دهقان با اشاره به وجود تعامل میان شهرداری تهران و شرکت‌های هواپیمایی برای پرداخت این عوارض خاطرنشان کرد: به دولت و مجلس پیشنهاد داده‌ایم این قانون اصلاح شود‌. ما خواهان آن هستیم که عوارض حذف شود‌ چون هزینه‌های سفر را افزایش می‌دهد‌.
اسعدی‌سامانی: دیگر زمان تفکر رایجِ پولدار بودن مسافران هوایی گذشته است
مقصود اسعدی‌سامانی در گفت‌وگو با مهر درباره عوارضی که از فروش بلیت هواپیما از سوی شهرداری‌ها از شرکت‌های هواپیمایی گرفته می‌شود، گفت: شهرداری‌ها پنج درصد از فروش شرکت‌های هواپیمایی را به عنوان عوارض اخذ می‌کنند‌.
وی ادامه داد: ریشه این قضیه به مصوبه سال ۱۳۵۸ شورای انقلاب برمی‌گردد‌. در آن زمان تفکر این بود که کسانی که سوار هواپیما می‌شوند آدم‌های پولدار و متمولی هستند‌. شهرداری‌ها هم در آن زمان منابع درآمدی نداشتند در نتیجه شورای انقلاب هم مصوبه‌ای را به تصویب رساند مبنی بر اینکه پنج درصد بلیت هواپیما به شهرداری‌ها اختصاص پیدا کند. سپس در سال ۱۳۸۷ که قانون مالیات بر ارزش‌افزوده تصویب شد، در ماده ۴۳ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده موضوع کسر پنج درصد از فروش بلیت هواپیما برای اختصاص به شهرداری‌ها گنجانده شد‌. البته فروش بلیت از مالیات بر ارزش‌افزوده معاف شده است‌ ولی موضوع عوارض پنج درصدی ویژه شهرداری‌ها در این قانون به تصویب رسید‌.
اسعدی‌سامانی اظهار داشت: در ماده ۴۶ همین قانون (مالیات بر ارزش‌افزوده) آمده که این عوارض باید به شهرداری محل فعالیت دفتر شرکت هواپیمایی پرداخت شود‌. اما در ماده ۴۷ آمده است که این پنج درصد باید به شهرداری محل فروش بلیت هواپیما پرداخت شود‌. از آنجا که محل فعالیت دفتر بیشتر شرکت‌های هواپیمایی تهران است، بیشتر ایرلاین‌ها این عوارض را به شهرداری تهران می‌دهند‌.
به گفته دبیر انجمن صنفی شرکت‌های هواپیمایی، اتفاقی که افتاده، این است که هم شهرداری مبدأ سفر هوایی و هم شهرداری شهر مقصد پرواز، خواهان دریافت این پنج درصد به عنوان عوارض شهرداری‌ها شده‌اند‌ یعنی شهرداری دو شهر این عوارض را از ایرلاین‌ها مطالبه می‌کنند‌. متاسفانه بر اساس قانون شهرداری‌ها، اگر شرکت‌های هواپیمایی عوارض را دیر پرداخت کنند، موضوع را به کمیسیون ماده ۷۷ شهرداری‌ها می‌برند و در آنجا خودشان رای صادر و راسا عوارض را از حساب شرکت‌های هواپیمایی برداشت می‌کنند‌.
عوارض می‌گیرند ولی کوچک‌ترین خدماتی نمی‌دهند
وی تاکید کرد: ما در انجمن صنفی شرکت‌های هواپیمایی تلاش زیادی برای اینکه این موضوع اصلاح شود انجام داده‌ایم ولی متاسفانه با وجود اینکه عوارض شهرداری در صنعت هوانوردی محلی از اعراب ندارد چراکه طبق کنوانسیون‌های بین‌المللی هر عوارضی که روی بلیت‌های هواپیما گرفته می‌شود باید در امور فرودگاهی هواپیمایی هزینه شود، اما عوارض شهرداری در امور فرودگاهی و هوانوردی هزینه نمی‌شود ضمن اینکه شهرداری‌ها هیچ خدمتی به هوانوردی یا مجموعه فرودگاه‌ها نمی‌کنند‌. تمام مسائل عمرانی فرودگاه‌ها بر عهده شرکت فرودگاه‌هاست. این پولی که تحت عنوان عوارض شهرداری از بلیت هواپیما گرفته می‌شود، پولی است که بلاوجه از مسافران گرفته می‌شود یعنی هزینه سربار، سفری است که به مسافران تحمیل می‌شود‌ چون شرکت‌های هواپیمایی این پنج درصد را روی بلیت هواپیما می‌آورند و هزینه سفر را برای مسافر افزایش می‌دهند‌.
اسعدی‌سامانی یادآور شد: پیشنهاد دادیم از آنجا که شهرداری‌ها برخلاف دستور کنوانسیون‌های بین‌المللی هیچ خدمتی به مسافران و فرودگاه‌ها نمی‌دهند، بنابراین باید این عوارض حذف شود که گفته شد باید قانون اصلاح شود‌. خوشبختانه با پیگیری‌های انجام شده در لایحه اصلاح قانون مالیات بر ارزش‌افزوده، این موضوع لحاظ شده و امیدواریم عوارض پنج درصدی شهرداری‌ها حذف شود‌.
وی خاطرنشان کرد: متاسفانه در حال حاضر شهرداری محل فعالیت شرکت‌های هواپیمایی و شهرداری‌های مختلف و هر شهری که دفاتر آژانس‌های هواپیمایی وجود دارد که اقدام به بلیت‌فروشی می‌کنند، مطالبه عوارض می‌کنند در حالی که الان بیشتر بلیت‌ها به صورت اینترنتی صادر می‌شود و ممکن است فردی در خارج از کشور بلیت سفر هوایی را رزرو کند‌.
شهرداری شهرهای بدون فرودگاه هم عوارض پرواز می‌خواهند
اسعدی‌سامانی با بیان اینکه شهرداری رباط‌کریم نیز از محل فروش بلیت پروازهای شرکت‌های هواپیمایی به بهانه اینکه فرودگاه امام خمینی‌(ره) در این شهر واقع است، مطالبه عوارض می‌کند، گفت: شهرداری قم هم با اینکه فرودگاه ندارد، مطالبه عوارض می‌کند و بعد هم اگر پرداخت عوارض با تاخیر مواجه شود، خودشان از حساب شرکت برداشت می‌کنند‌.
وی افزود: در حال حاضر ایرلاین‌ها بدهی‌ای به عنوان عوارض شهرداری ندارند چون اگر تادیه عوارض با تاخیر مواجه شود، خودشان از حساب شرکت‌های هواپیمایی برداشت می‌کنند. در ماده ۴۷ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده، مدت زمان تادیه این عوارض را ۱۵ روز بعد از فروش عنوان می‌کند و شهرداری‌ها بلافاصله از زمان مقرر در قانون اقدام به محاسبه رقم عوارض کرده و همچنین جریمه تاخیر در پرداخت آن را نیز از ایرلاین‌ها مطالبه می‌کنند‌.
شهرداری‌ها بابت مسافران رایگان هم عوارض می‌گیرند
به گفته دبیر انجمن صنفی شرکت‌های هواپیمایی، بدتر از این اتفاقاتی که از سوی شهرداری‌ها برای ایرلاین‌ها رقم می‌خورد این است که ممکن است مسافری آمارش در مجموع مسافران باشد اما جزو مسافران غیرپولی باشد و رایگان سوار شده باشد یا از اطفال زیر دو سال که مشمول هزینه بلیت نیستند باشد، اما شهرداری‌ها از آنها هم عوارض می‌گیرند‌. همچنین با توجه به قانون آزادسازی نرخ بلیت هواپیما، قیمت بلیت‌ها هم متفاوت است ممکن است بلیتی ۵۰ هزار تومان و بلیت دیگر ۴۰۰ هزار تومان باشد که شهرداری‌ها همچنان از هر بلیتی با هر نرخی که صادر شود، عوارض خود را برمی‌دارند‌.
موافقت هیات دولت با اصلاح آیین‌نامه اجرایی
اسعدی‌سامانی افزود: با مقامات ارشد دولت صحبت کرده‌ایم که در حال حاضر شهر مبدأ پرواز به عنوان محل وصول عوارض شهرداری قلمداد شود یعنی شهرداری مبدأ پرواز عوارض را وصول کند. دولت این پیشنهاد را پذیرفته ولی هنوز آن را ابلاغ نکرده است. اگر این مساله از سوی دولت ابلاغ شود مشکل بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی را حل می‌کند. اگر زودتر ابلاغ شود شرکت‌های هواپیمایی از این نظر راحت می‌شوند که دیگر شهرداری‌های متعدد نمی‌آیند برای یک مسافر عوارض متعدد بگیرند‌.