اراده‌ای در ایران برای پذیرش خواست آمریکا در مذاکرات نیست

جلیل رحیمی‌جهان‌آبادی*
اگرچه تا پایان دور ششم، روند مذاکرات وین تاحدی مثبت و رو به رشد تلقی می‌شد، اما ادبیات برجامی آمریکا در آستانه دور هفتم تغییر کرده که دلایلی خاص دارد. آنچه جمهوری اسلامی ایران درباره برجام در وین در حال گفت‌وگو است، درباره بخشی از تحریم‌هایی است که در قالب برجام چه قبل و چه بعد از ترامپ علیه ما شکل گرفته است. اما آمریکایی‌ها در امضای اولیه برجام و حوادثی که اتفاق افتاده به این نتیجه رسیده‌اند که باید توافق را فراتر از آنچه بوده تعریف کنند. اما ایران درباره این زیاده‌خواهی جدید غرب مقاومت می‌کند. چرا که از نظر ایران تنها توافقات اولیه برجام قابل مذاکره است. ما در قالب تعهدات برجامی، یکسری تعهدات داده‌ایم که بر اساس آنها هم عمل کرده‌ایم. اما طرف آمریکایی نه‌تنها به تعهدات برجامی خود عمل نکرده، بلکه سعی دارد عرصه وسیع‌تری را برای امتیازگیری بیشتر مطرح کند و دنبال مذاکره درباره موضوعات موشکی و فعالیت ما در منطقه و مسائل حقوق بشری و به عبارتی برجام‌پلاس است.
آمریکایی‌ها به دو دلیل سختگیری خود را درباره برجام در آستانه دور هفتم تشدید کرده‌اند: اول اینکه تصور می‌کنند اگر این برجام امضا شود دیگر امکان توافق جدید را با ایران ندارند و می‌خواهند هر دعوایی دارند در این برهه تسویه کنند. دوم اینکه احساس می‌کنند دیگر حربه‌ای برای اعمال فشار بیشتر بر ایران ندارند و هر فشار و حربه‌ای از جمله فشار سیاسی و اقتصادی که توانسته‌‌اند بر ایران وارد کرده‌اند و حالا خلع سلاح شده‌اند.هجوم آمریکا به ما در مذاکرات، نشانه قدرت آمریکا نیست بلکه نشانه ضعف آنها است، چراکه تصور می‌کنند دیگر فرصت بازیگری و اعمال فشار بر جمهوری اسلامی را از دست می‌دهند. آنها قبل از اعمال فشار اقتصادی به ایران بسیار خوشبین و امیدوار بودند که با تحریم اقتصادی، سیستم سیاسی و اقتصادی ایران از هم بپاشد و شورش‌های اجتماعی رخ دهد. یا حتی امیدوار بودند مردم در انتخابات شرکت نکنند یا به سردی آن را برگزار کنند، اما از آنجایی که پیش‌بینی آنها محقق نشده است، آنها در موضع ضعف قرار گرفته‌اند. به همین دلیل از آنجایی که تصور می‌کنند شانس دوباره‌ای برای مذاکره و گفت‌وگوی جدید با ایران ندارند، می‌کوشند دعوای خود را همین یک بار به نتیجه برسانند. بنابراین چالش جدید آنها برای جبران ضعفی است که در این باره احساس می‌کنند.سخنان آقای عراقچی تا دور ششم مذاکرات امیدوارکننده بود. اما در آستانه دور هفتم آمریکایی‌ها با تغییر لحن و ادبیات خود و بیان مطالباتی فراتر از برجام سعی در امتیازگیری و زیاده‌خواهی کردند اما در مقامات ایرانی چنین اراده‌ای وجود ندارد که تسلیم زیادی‌خواهی آمریکایی‌ها شوند.از آنجایی که اجماع همه طیف‌ها و بخش‌های حاکمیت بر این است که فراتر از تعهدات برجامی هیچ تعهدات جدید و مذاکره‌ای با آمریکا صورت نگیرد، بنابراین خارج شدن از مذاکرات یا ماندن و ادامه دادن آن در دور هفتم به نحوه برخورد آمریکا در مذاکرات بستگی دارد. هر چند که هنوز زمان دور جدید مذاکرات اعلام نشده است.
* عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس یازدهم