ارزپاشی عبث!

بی‌تاثیری ارزپاشی بر سفره مردم

گروه بازرگانی- بانک مرکزی در حالی از عرضه ۷۰میلیارد دلار برای تامین کالاهای اساسی و نیاز واردکنندگان با نرخ ارز ترجیحی و نیمایی سخن می‌گوید که به گفته کارشناسان این امر باید آثار خود را بر سفره مردم بر جای گذارد.
سیاست بانک مرکزی با هدف ثبیت نرخ ارز در بازار هرچند در نیمه‌نخست سال گذشته تا حدودی موفقیت‌آمیز بود و توانست نرخ دلار را برای چند ماه در کانال ۴۰هزار تومان باقی بگذارد، اما این اقدام با شوکی که در پی بروز جنگ بین رژیم صهیونیستی با نیروهای حماس در غزه ایجاد شد، اقتصاد کشور را تحت تاثیر قرار داد؛ رخدادی که موجب شد از ماه‌های پایانی سال تاکنون بازار ارز از ثبات قیمتی خارج و قیمت این کالا در بازار به شدت در مسیر رشد قرار گیرد.
البته رییس کل بانک مرکزی اخیرا در گزارشی اعلام کرد؛ این بانک طی سال گذشته با اجرای سیاست تثبیت، ۷۰میلیارد دلار را برای تامین کالاهای اساسی و نیاز وارد‌کنندگان با نرخ ارز ترجیحی و نیمایی تامین کرد؛ سیاستی که قرار است در سال جاری در مورد نیاز وارد‌کنندگان نیز در دستور کار قرار گیرد. به گفته فرزین، امروز هیچ‌کس نمی‌تواند ادعا کند که کالای قانونی با نرخ ارز ۶۰هزار تومانی وارد کرده است، اما در مقابل کارشناسان اقتصادی می‌گویند باوجودی که این مقدار ارز به کالاهای اساسی یا برای وارد‌کنندگان اختصاص یافته است، پس چرا سفره مردم کوچک‌تر شده و نرخ ارز در بازار آزاد افزایش چشمگیری داشته است.
ارزپاشی به نفع واردکنندگان
ارزی که هرچند به دلایلی چون ایجاد تنش در منطقه و اتفاقات سیاسی و بین‌المللی موجب شد تا نرخ آن تغییر کند، اما از طرفی برنامه‌ریزی‌ها و سیاستگذاری‌های بانک مرکزی نیز به‌گونه‌ای نبوده است که بتواند تحولی را در اقتصاد و معیشت مردم ایجاد کند، چراکه به جای توجه به رونق همه بازارها متاسفانه بازار سفته‌بازی و ورود نقدینگی به بازارهای غیر‌مولد فعال بوده و خیلی از بازارهای رسمی چون بازار سرمایه، حوزه‌های کسب‌و‌کار و بنگاه‌های اقتصادی هم‌اکنون شرایط مناسب و مساعدی ندارند، از سویی رفاه نسبی نیز برای مردم با اختصاص این همه ارز ایجاد نشده است.
بخش عمده ارزهای تخصیصی از سوی بانک مرکزی آنگونه که مشخص است به واردکنندگان تعلق گرفته و فعالان اقتصادی حوزه واردات نیز کالاهایی وارد کرده‌اند که مردم با قیمت بالا و نزدیک به ارز آزاد آن را در بازار تهیه می‌کنند، در چنین شرایطی معلوم نیست سیاست‌های بانک مرکزی بیشتر به خاطر توسعه و ترقی بخش تولید و رونق اقتصادی کشور و خانوارها بوده یا اینکه ارزپاشی‌ها به بازارهایی اصابت کرده که منفعت آن به صورت مستقیم به مردم نرسیده است و چه‌بسا واردکنندگان از آن منتفع شده‌اند.
ضرورت حمایت از صادرکنندگان
برزو حق‌شناس – کارشناس بازار – در خصوص تاثیرگذاری رشد نرخ ارز در معیشت مردم، بنگاه‌های اقتصادی و بازارهای سرمایه‌گذاری گفت: افزایش نرخ ارز طی چندهفته اخیر بی‌تردید آثار خود را در هفته‌های پیش رو بر معیشت مردم و فعالان اقتصادی برجای می‌گذارد، چراکه همه کالاها و خدمات با رسیدن نرخ دلار به ۶۴هزار تومان، نرخ آنها نیز متناسب با رشد نرخ ارز تغییر خواهند کرد. این افزایش قیمت اگرچه بخش عمده آن متاثر از رخدادهای سیاسی و مسائل بین‌المللی در منطقه است، اما نباید عدم مدیریت صحیح در این بازار نیز نادیده گرفته شود. وی با بیان اینکه قیمت ارز در سامانه نیما ۴۱هزار تومان است یعنی تولید‌کننده باید با این رقم ارز مورد نیاز خود را برای واردات مواد اولیه و… وارد کند، افزود: در تمام دنیا سیاست‌های تشویقی معمولا برای صادرکنندگان است چراکه آثار حمایت از بخش تولید به خود مردم و اقتصاد کشور برمی‌گردد اما اکنون واردکنندگان نیز ارز نیمایی دریافت می‌کنند و آن را به واردات کالاهایی اختصاص می‌دهند که خیلی از کالاهای وارداتی هم‌اکنون با نرخ ارز آزاد به دست مصرف‌کننده در بازار می‌رسد؛ فرآیندی که بعضا به نفع واردکنندگان و به زیان مردم تمام می‌شود.
ورود نقدینگی به بازارهای سفته‌بازی و غیر‌رسمی
این کارشناس بازار خاطرنشان کرد: وقتی بانک مرکزی مدعی است که ۷۰میلیارد دلار ارز را به واردکنندگان، فعالان اقتصادی و تامین‌کنندگان کالاهای اساسی طی سال گذشته اختصاص داده است، بنابراین باید مشخص شود که چرا قیمت کالاها هم‌اکنون در بازار بالاست و این مقدار ارز نتوانسته است تاثیر چندانی بر معیشت مردم و بخش تولید برجای گذارد. اکنون فاصله بین نرخ ارز آزاد با نیمایی و ترجیحی تقریبا ۵۰‌درصد است که این توزیع ارز تا حدی می‌تواند بخشی از آن توزیع رانت باشد.
حق‌شناس اضافه کرد: اجرای سیاست‌های پولی توسط بانک مرکزی اکنون به‌گونه‌ای است تا تورم کنترل شود. این اقدام هر چند درست است، اما چنین برنامه‌ریزی و سیاستگذاری‌هایی نباید طوری باشد که بازار سرمایه روز‌به‌روز به سردی برود و بازار سفته‌بازی گرم شود. متاسفانه بانک مرکزی در اجرای طرح و سیاست‌ها خود نگاه کارشناسانه‌ای به بازار سرمایه ندارد و گویا این بازار مهم اقتصادی را رقیب خود می‌داند و با اقدامات خود اجازه ورود نقدینگی به بازار سرمایه را نمی‌دهد. به‌طور مثال اجرای طرح عرضه شمش طلا و سکه باید از طریق بورس کالا انجام شود و مجوز اجرای چنین طرح‌هایی را از شورای عالی بورس بگیرد، اما توجه‌ای به بورس ندارد.
وی افزود: زمانی که اجرای برخی سیاست‌های پولی مانعی برای رشد و رونق بازار سرمایه و دیگر بازارهای سرمایه‌گذاری می‌شود در مقابل بازارهای غیر‌مولد فعال و پر رونق خواهند شد و سرمایه‌ها جذب چنین بازارهایی – که عایده چندانی برای رونق اقتصادی و اشتغال و… ندارند – می‌شود. این روند باعث خواهد شد قیمت‌ها مثلا در بازار مسکن سربه‌فلک بکشد و از طرفی انگیزه چندانی برای سرمایه‌گذاران بورسی ایجاد نشود.
آثار گرانی ارز و ارزپاشی غیرکارشناسانه در سفره مردم
این کارشناس تصریح کرد: ارزپاشی ارزان و رشد قیمت آن در بازار آزاد هنوز آثار خود را در سفره‌های مردم نشان نداده است، چراکه قیمت دلار در بازارهای رسمی ۴۱هزار تومان و دلار آزاد ۶۴هزار تومان است و این فاصله قیمتی چنانچه به درستی مدیریت نشود فشار زیادی را به مردم وارد خواهد کرد، چراکه قیمت‌ها در بازار افزایشی خواهد شد.
بنابر این گزارش، بسیاری از کارشناسان معتقدند برای از بین رفتن رانت در بازار ارز باید ارز تک‌نرخی و بازار به خوبی مدیریت شود، اما از آنجایی که اقتصاد کشور شرایط آن را ندارد، نرخ‌ها در بازار ارز متفاوت هستند و بانک مرکزی سعی دارد تا با تامین ارز نیازمندان واقعی از بازارهای رسمی، اقتصاد کشور با چالش مواجه نشود. حال از آنجایی که نرخ ارز در بازار آزاد بالاست متاسفانه قیمت‌ها نیز از بازار ارز آزاد پیروی می‌کنند که سیاستگذاران ارزی ضمن تامین نیاز واقعی متقاضیان ارز باید با سیاستگذاری‌های اصولی مانع از رشد بی‌منطق قیمت این کالا در بازار آزاد و پایین آوردن قیمت آن شوند.