از اصلاح ساختار تا تداوم سودرسانی

در هفته گذشته رویدادها و اظهار‌نظرهای مهمی پیرامون بورس کالای ایران صورت گرفت که «مختصات و مزایای صندوق‌های کالایی برای سرمایه‌گذاران»، «بورس کالا، سازوکار بهینه عرضه کالاهای اساسی»، «اصلاحات ساختاری بخش کشاورزی به کمک بورس کالا» و «تضمین آینده فروشنده و خریدار قیر به کمک قرارداد کشف پریمیوم» از مهم‌ترین آنها بود.
به گزارش کالاخبر، در هفته گذشته مدیر عامل بورس کالای ایران درباره فعالیت صندوق‌های کالایی در بازار سرمایه گفت: این صندوق‌ها، کالاها را تبدیل به دارایی استاندارد می‌کنند و کسانی که به دنبال یک بازار نظام‌مند برای سرمایه‌گذاری در حوزه کالا هستند می‌توانند از این فرصت استفاده کنند.
حامد سلطانی‌نژاد افزود: با راه‌اندازی صندوق‌های کالایی در بازار سرمایه، افرادی که می‌خواهند در بازارهای کالایی سرمایه‌گذاری کنند می‌توانند به صورت شفاف منابع خود را به مدیر صندوق بسپارند و آن مدیر به طور تخصصی در بازارهای کالایی سرمایه‌گذاری کند.
وی با بیان اینکه این صندوق‌ها از نوسانات بیهوده در بازار کالا جلوگیری کرده و جذب نقدینگی را به همراه دارد‌، درباره صندوق‌های طلا نیز گفت: این صندوق‌ها به طور خاص در بازار طلا فعالیت می‌کند و یکی از ریسک‌های مهم را که در بازار فیزیکی طلا وجود دارد و آن بحث جعل است، پوشش می‌دهد.
بورس کالا، سازوکار بهینه عرضه کالاهای اساسی
همچنین در این هفته معاون پژوهشی پژوهشکده پولی و بانکی با بیان اینکه کنترل دستوری قیمت‌ها به زیان مردم است، گفت: سازوکار بهینه برای کشف قیمت کالاهای اساسی، بستر بورس کالاست تا معاملات به شکل شفاف و قیمت‌ها براساس عرضه و تقاضا کشف شود.کامران ندری به بستر شفاف بورس به عنوان بستری برای مبادله کالاهای اساسی و مواد اولیه اشاره کرد و گفت: ریشه مشکلاتی که در حوزه قیمت‌گذاری کالاها و تعادل عرضه و تقاضا به منظور تنظیم بازار به وجود می‌آید، در مداخلات در مباحثی همچون عرضه محصولات با قیمتی ارزان‌تر از نرخ واقعی در بورس و ایجاد محدودیت‌های اینچنینی است اما اگر دولت تصمیم بگیرد در مکانیسم بازار و کشف قیمت مواد اولیه و کالاها در بورس کالا مداخله نکند، فاصله قیمتی به وجود نمی‌آید و از ایجاد رانت در اقتصاد جلوگیری می‌شود.
به گفته وی، اگر دولت در روند معاملات بورس دخالت نکند، آن زمان است که شاهد کارایی حداکثری بورس کالا به عنوان یک بستر مبادله کالاهای مهم خواهیم بود که قابل نظارت بوده و دولت نیز می‌تواند در این بستر و بر اساس سیستم عرضه و تقاضا، بازار را تنظیم کند.
جذابیت صندوق‌های کالایی برای جذب سرمایه‌های سرگردان
افزون بر این سرپرست معاونت توسعه بازار و مطالعات اقتصادی بورس کالای ایران اظهار داشت: در بورس کالای ایران و اصولا در بورس‌های کالایی دنیا، علاوه بر انجام معاملات نقدی و قراردادهای مشتقه مانند فیوچرز و آپشن روی خود دارایی‌ها، معمولا امکان انجام معاملات روی صندوق‌هایی وجود دارد که این صندوق‌ها خودشان روی دارایی‌های پایه سرمایه‌گذاری می‌کنند.
علیرضا ناصرپور گفت: هر دارایی‌ای که در بازار مورد معامله قرار می‌گیرد می‌توان روی آن صندوق ایجاد کرد. به عنوان مثال صندوق‌های طلا از سال ۹۶ در بازار سرمایه به منظور پاسخگویی به تقاضای سرمایه‌گذاری روی طلا ایجاد شدند به طوری که این صندوق‌ها اقدام به جمع‌آوری وجوه کرده و مدیریت حرفه‌ای دارند که توسط سازمان بورس و اوراق بهادار مورد نظارت قرار می‌گیرند.
ناصرپور با بیان اینکه با توسعه این صندوق‌ها حجم قابل توجهی از سرمایه سرگردانی که در جامعه وجود دارد، وارد صندوق می‌شود، اظهار کرد: صندوق‌های طلا صرفا در سکه سرمایه‌گذاری نکرده و می‌توانند بخشی از وجوه خود را در اوراق بهادار مبتنی بر کالاها و بخشی دیگر را در سایر دارایی‌ها سرمایه‌گذاری کنند‌ لذا این صندوق‌ها به مراتب گزینه بهتری برای سرمایه‌گذاران بازار طلا به نسبت ورود بدون کنترل آنها در بازار سکه و طلاست.
با عرضه محصولات در بورس کالا به دلالی بخش کشاورزی پایان دهیم
در طول هفته گذشته گفت‌و‌گو با نایب رییس کمیسیون کشاورزی مجلس نشان داد که وی معتقد است اگر دولت از ظرفیت‌های بورس کالا به خصوص در حوزه کشاورزی بیش از گذشته بهره بگیرد، بدون شک ریشه مشکلات این بخش که ناشی از دلال‌بازی است، از بین می‌رود و کشاورزان به نحوی مطلوب مورد حمایت قرار می‌گیرند.
جلال محمودزاده گفت: در بازار محصولات کشاورزی، واسطه‌گران و دلالان بسیاری فعال هستند که از رسیدن سود واقعی به دست تولیدکنندگان و همچنین کشف واقعی محصولات جلوگیری می‌کنند. از این رو عرضه محصولات کشاورزی در تالار شیشه‌ای بورس کالا و امکان رصد و نظارت معاملات می‌تواند عمده این واسطه‌گری‌ها را حذف کند.
نماینده مردم مهاباد در مجلس ادامه داد: رونق تولید با افزایش بنیه مالی کشاورزان، بالا بردن کیفیت محصولات و رونق صادرات محصولات کشاورزی تحقق خواهد یافت که یکی از ابزارهای اصلی برای تحقق این موارد، اعتماد به بازار سرمایه و عرضه محصولات کشاورزی در بورس کالاست به طوری که اگر محصولات کشاورزی در بورس کالا عرضه و معامله شود، قیمت‌های واقعی کشف می‌شود و انگیزه تولید و همچنین سرمایه‌گذاری در این بخش افزایش می‌یابد.
کالاهای اساسی در بورس کالا عرضه شود
همچنین غلامعلی جعفرزاده‌ایمن‌آبادی با بیان اینکه دولت از تمامی ظرفیت‌ها برای بهبود وضعیت اقتصادی کشور استفاده نمی‌کند، گفت: براساس ماده ۳۷ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر، به منظور تنظیم میزان عرضه محصولات در بازار داخلی و صادرات، کالاهای اساسی باید در بورس کالا عرضه شود و در صورت نبود تقاضای داخلی، مجوز صادرات برای کالاها صادر شود. متاسفانه با وجود مزیت‌ها و تاکیدهای انجام شده هنوز این قانون اجرایی نشده است که به نظر می‌رسد در شرایط پر‌نوسان فعلی اقتصاد، این ماده قانونی برای اقتصاد کشور راهگشا باشد.
نماینده مردم رشت در مجلس شورای اسلامی با تاکید بر لزوم انسجام در تیم اقتصادی دولت ادامه داد: تجربه سال گذشته در تنظیم بازارها نشان داد که استفاده از مکانیسم عرضه و تقاضا بهترین راهکار برای کاهش التهاب و جلوگیری از دو‌نرخی شدن قیمت‌هاست. از این رو عرضه کالاهای اساسی در بورس کالا می‌تواند عصای دست دولت برای مدیریت هر چه بهتر بازارها باشد.
وی تصریح کرد: با قاطعیت می‌توان اعلام کرد بورس کالا تنها محلی است که می‌توان محصولات و کالاهای اساسی را بر مبنای مکانیسم عرضه و تقاضا و کشف قیمت واقعی‌ معامله کرد و به عمده نارضایتی‌هایی که در اقتصاد از سوی فعالان واقعی بخش تولید عنوان می‌شود، پایان داد. به طور کلی عرضه کالاهای اساسی در بورس کالا به دولت امکان نظارت بر رویدادهای بازار را می‌دهد که این اتفاقی مثبت برای رصد بازار و اتخاذ تصمیمات درست در جهت تنظیم میزان عرضه و تقاضای محصولات است.
زعفران بسته‌بندی‌شده در بورس کالا عرضه شود
دبیر شورای ملی زعفران نیز معتقد است با عرضه زعفران بسته‌بندی شده در بورس کالا، مشتریان صادراتی این محصول را خریداری می‌کنند و علاوه بر ارتقای برند زعفران ایران در بازارهای جهانی، سود حاصل از فرآیند بسته‌بندی نیز به جیب تولیدکنندگان داخلی خواهد رفت.
فرشید منوچهری در خصوص راهکارهای کمک بورس کالا به تحقق شعار سال و رونق تولید در بخش زعفران گفت: معاملات زعفران در بورس کالا طی یکی دو سال اخیر با رونق مواجه شده و ابزارهای مالی نیز برای زعفران در بورس ایجاد شده است. در این بین در روند معاملات زعفران، مشتریان صادراتی می‌توانند از طریق نمایندگان خود زعفران فله را از بورس کالا خریداری و سپس با استفاده از امکانات و تجهیزات خود، اقدام به فرآوری و بسته‌بندی زعفران با برند دلخواه خود کنند.
وی افزود: رونق تولید بدون رونق صادرات مفهوم واقعی نخواهد داشت که با عرضه زعفران بسته‌بندی در بورس می‌توان سازوکاری در نظر گرفت که زعفران با کیفیت مناسب و استاندارد طبق ضوابط خاص در بورس کالا عرضه شود و مشتریان صادراتی، زعفران بسته‌بندی‌شده با برند ایرانی خریداری کنند. این اقدام سبب می‌شود سایر برندهای زعفران برای ارتقای کیفی محصول خود تلاش کنند و سود حاصل از فرآیند بسته‌بندی نیز به جیب تولیدکنندگان داخلی خواهد رفت.
اصلاحات ساختاری بخش کشاورزی به کمک بورس کالا
افزون بر این یک کارشناس بازار سرمایه معتقد است با وجود همه مشکلات زیرساختی در بخش کشاورزی‌، بورس کالا طی چند سال اخیر در این حوزه متمرکز شده که می‌توان به اجرای طرح قیمت تضمینی جو و ذرت و دریافت کد بورسی برای ده‌ها هزار کشاورز به همراه آغاز و رونق معاملات زعفران در بازارهای مختلف بورس کالا اشاره کرد که این دست اقدامات به اصلاحات ساختاری در بخش کشاورزی منتهی خواهد شد.
ابراهیم گلابی‌ گفت: یکی از راه‌های رسیدن به شفافیت اقتصادی، پذیرش و عرضه محصولات بیشتر و متنوع‌تر در بورس کالاست چراکه به هر میزان حجم معاملات در این بستر افزایش یابد، صورت‌های مالی و مالیاتی شرکت‌ها شفاف‌تر می‌شود و عملکرد شرکت‌های تولیدی به شکل شفاف در معرض نگاه همگان قرار می‌گیرد.
وی معتقد است: عرضه محصولات کشاورزی در بورس کالا جای کار بسیاری دارد و بورس در این زمینه از پتانسیل بالایی برخوردار است. به طوری که در حوزه کشاورزی تمرکز روی محصولاتی است که مزیت رقابتی در دنیا دارند مانند پسته و زعفران که می‌توان با عرضه این محصولات در تالار صادراتی بورس کالا به اثرگذاری بر قیمت‌های منطقه‌ای و جهانی از طریق تابلوی بورس ایران کمک کرد.
تضمین آینده فروشنده و خریدار قیر به کمک قرارداد کشف پریمیوم
کارشناس ارشد بازار سرمایه، رونق معاملات کالاها در قالب قراردادهای کشف پریمیوم در بورس کالای ایران را راهکاری برای اطمینان فروشنده از فروش محصول در آینده و همچنین امکان برنامه‌ریزی خریدار این قراردادها برای تولید آتی خود، عنوان کرد.
محمد کفاش در خصوص انتشار قراردادهای کشف پریمیوم قیر ۶۰۷۰ شرکت نفت جی در بورس کالای ایران گفت: شرکت نفت جی در تاریخ ۲۹ اردیبهشت ماه ۱۳۹۸ در حالی تعداد ۱۲ قرارداد ۵۰۰۰ تنی (میزان عرضه اولیه) قیر ۶۰۷۰ را در قالب قراردادهای کشف پریمیوم در بورس کالای ایران عرضه خواهد کرد که این تعداد قرارداد در شش مرحله و در هر مرحله، کالای فروش رفته در دو قرارداد تحویل خریداران خواهد شد.
مدیرعامل کارگزاری خبرگان سهام در بیان مزایای این قراردادها گفت: استفاده از این نوع قراردادها امکان برنامه‌ریزی برای تولید محصول را به خریدار ارائه می‌کند، به طوری که در زمان انعقاد این قرارداد خریدار و فروشنده برای معامله حجم مشخصی از یک کالای استاندارد براساس یک قیمت مبنا به توافق می‌رسند و قیمت نهایی معامله با کشف پریمیوم در زمان معامله نهایی تعیین می‌شود. به این ترتیب، خیال خریدار در طول این مدت از تامین مواد اولیه مورد نیاز خود راحت بوده و برای تولید آتی خود اطمینان حاصل می‌کند. فروشنده نیز مطمئن است که هر اتفاقی در شرایط و قیمت‌ها رخ دهد، به کمک این نوع قرارداد توانسته فروش خود را تضمین و با کشف پریمیوم در زمان انجام معامله نهایی، قیمت محصول خود را نیز بیمه کند.