از سخنان رهبری احیای نخست‌وزیری را استنباط نکردم

چندی است اظهارنظراتی در خصوص تبدیل نظام سیاسی کشور به پارلمانی شنیده می‌شود، مقام معظم رهبری نیز در سفر به استان کرمانشاه این امر را مورد اشاره قرار دادند و آن را خالی از اشکال دانستند در همین رابطه علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی با دفاع صریح از تبدیل نظام ریاستی کشور به نظام پارلمانی به اظهارنظراتی در این رابطه پرداخته که در جای خود قابل توجه است.
وی در این‌باره در گفت‌وگو با مهر گفت: حرکت از نظام ریاستی به سوی نظام پارلمانی به نوعی منظم‌تر شدن ساختار کشور است البته وضع موجود هم محسنات زیادی دارد و اشکالی ندارد.
علی لاریجانی در خصوص بیانات اخیر مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه شرایط نظام فعلی سیاسی کشور ریاستی است اما اگر در آینده احتمالا دور احساس شود نظام پارلمانی برای انتخاب مسوولان بهتر است هیچ اشکالی در تغییر ساز و کار فعلی وجود ندارد، اظهار داشت: بعضی کشورها در نظام سیاسی خود شیوه‌ای کاملا پارلمانی را اجرا می‌کنند در این کشورها رییس‌جمهور به وسیله پارلمان انتخاب می‌شود، این شیوه نکات مثبتی دارد البته اینکه زمان پیاده کردن چنین شیوه‌ای چه زمانی باشد بحثی است که باید روی آن بررسی دقیق انجام شود.
کاملا عقلایی
لاریجانی با بیان اینکه اصولا سطوح بالا و مدیریت استراتژیک جایی است که افراد باید از یک خبرگی و ورزیدگی و تجربه بالا در اداره کشور برخوردار باشند، گفت: تشخیص این امر گاهی به وسیله نخبگان انجام می‌شود و گاهی مستقیما مردم انتخاب می‌کنند.به عنوان مثال در مورد انتخاب رهبری که باید شرایط فرد با دقت بررسی شود مجلس خبرگان تشخیص شرایط فرد را برعهده دارد.رییس مجلس افزود:این شیوه انتخاب کاملا عقلایی است که مردم نخبگان را انتخاب کنند و آن نخبگان رهبری و شرایطتش را بررسی کنند.وی گفت: در مورد سطوح بالای کشور نیز چنین شیوه انتخابی معنا دارد و معقول است باید برای جایگاهی مانند جایگاه ریاست‌جمهوری که بسیار حساس است فرد موردنظر با دقت انتخاب شود.
لاریجانی با بیان اینکه در شیوه پارلمانی نخبگانی که به وسیله مردم انتخاب می‌شوند شرایط ریاست‌جمهوری را در فرد مورد نظر بررسی می‌کنند، گفت: در نظام پارلمانی منتخبین مردم با دقت تجربه، سابقه مدیریتی، ورزیدگی سیاسی و دیپلماسی افراد برای پست ریاست‌جمهوری را بررسی می‌کنند.
وی افزود: البته نظام‌های ریاستی در کشورهایی که احزاب بزرگ وجود دارد موفق است زیرا احزاب بزرگ خودشان مثل سیستم فیلترینگ عمل می‌کنند و در حزب افرادی که سابقه و تجربه کافی دارند برجسته می‌شوند.لاریجانی با بیان اینکه در کشور ما احزاب قوی نبوده و عملکردی اینچنینی ندارند، اظهار داشت: یکی از نکات مهم سخنان رهبری در کرمانشاه هم مربوط به احزاب بود با موضع‌گیری ایشان کاملا روشن شد که نظام مردم‌سالاری اگر درونش احزاب ایدئولوژیک و قوی فعال باشند می‌تواند بسیار مطلوب باشد.رییس قوه مقننه در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا برقراری نظام پارلمانی به معنای بازگشت به شرایط سیاسی قبل از سال ۱۳۶۸ و احیای نخست‌وزیری است،گفت:گاهی رییس‌جمهور می‌تواند از درون پارلمان انتخاب شود یعنی مثل رهبری با واسطه از طریق نخبگان منتخب مردم انتخاب شود که در این شیوه اختیارات رییس‌جمهور مثل نظام ریاستی و همین حدود است.
وی با اشاره به اینکه در گذشته در نظام سیاسی که نخست‌وزیر و رییس‌جمهور وجود داشت مشکلاتی به وجود آمده بود، گفت: در این نظام رییس‌جمهور با رای مردم انتخاب می‌شد اما اختیارات زیادی نداشت و بالعکس نخست‌وزیر که با رای مجلس انتخاب می‌شد اختیارات زیادی داشت.همیشه این دو مقام اجرایی مشکلاتی با هم داشتند، حذف نخست‌وزیری در آن زمان منطق قابل اتکایی داشت.لاریجانی افزود: رهبری در این سخنرانی در رابطه با احیای نخست‌وزیری صحبت نکرده‌اند بلکه صحبت‌های ایشان به این امر توجه داشت که رییس‌جمهور با رای مستقیم مردم انتخاب شود یا به وسیله نخبگانی که مردم انتخاب کرده‌اند.رییس مجلس تاکید کرد: من از درون و متن سخنان رهبری نظری مبنی بر احیای پست نخست‌وزیری استنباط نکردم.
لاریجانی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چرا رهبری بر قید آینده احتمالا دور تاکید کردند، اظهار داشت: به نظرم عبارتی که رهبری مطرح کردند به شکل دیگری بود خیلی عجله نکنید. حرف‌های ما حدسی است.
نظام ضد دیکتاتوری
وی در واکنش به شانتاژهای خبری رسانه‌های غربی مبنی بر اینکه نظام با طرح چنین پیشنهادی به دنبال دیکتاتوری و محدود کردن اختیارات رییس‌جمهور است، اظهار داشت: پیشنهادات رهبری ضد دیکتاتوری است. انتخاب رییس‌جمهور به وسیله نخبگان منتخب مردم به این معناست که مجلس کاملا رییس‌جمهور را تحت‌نظر می‌گیرد و از او بازخواست می‌کند که این حرکت به معنای مسوولیت‌پذیر کردن بیشتر جایگاه رییس‌جمهور است.نماینده قم در مجلس با بیان اینکه مجلس یک نهاد مردمی است و مردم هر شهر نماینده خود را برای حضور در خانه ملت انتخاب می‌کنند، تاکید کرد: نماد اصلی دموکراسی در پارلمان است.این نماد اصلی در نظام پارلمانی رییس قوه مجریه را انتخاب و از او بازخواست می‌کند بنابراین رییس‌جمهور باید در همه امور در مقابل مجلس پاسخگو باشد.وی در پاسخ به این سوال که هم‌اکنون نیز رییس‌جمهور در مقابل مجلس موظف به پاسخگویی است و به نظر می‌رسد نظام پارلمانی اختیارات وی را محدود می‌کند، گفت: اجرای نظام پارلمانی به معنای محدود کردن رییس‌جمهور نیست بلکه رییس‌جمهور می‌تواند همه این اختیارات نظام ریاستی را داشته باشد اما در مقابل ملت هم پاسخگو باشد.لاریجانی با بیان اینکه در نظام ریاستی رییس‌جمهور رای جداگانه‌ای از مردم گرفته و در برخی مواد قانون اساسی نیز اختیاراتی به او داده شده، تصریح کرد: زمانی که رییس‌جمهور به وسیله مجلس انتخاب شود، پارلمان راحت‌تر با او کار می‌کند و می‌تواند بعضی از اختیارات وی را محدود کند.
رییس قوه مقننه با اشاره به اینکه زمانی که نمایندگان ملت رییس‌جمهور را انتخاب کنند راحت‌تر با او کار می‌کنند،گفت: اظهارنظر تحلیلگران غربی مبنی بر اینکه نظام پارلمانی در ایران حرکت به سوی دیکتاتوری است حرف مفتضحانه‌ای است، اگر این‌طور باشد نظام انگلیس حتما دیکتاتوری است چون در آن نظام نیز نخست‌وزیر به وسیله پارلمان انتخاب می‌شود.لاریجانی تاکید کرد:این جهت‌گیری‌های رسانه‌ای در برابر فرمایشات رهبری کاملا مفتضح است زیرا نهاد اصلی که حقوق مردم را صیانت می‌کند پارلمان است.
وی با بیان اینکه حرکت از نظام ریاستی به سوی نظام پارلمانی به نوعی منظم‌تر شدن ساختار کشور است،گفت:البته وضع موجود هم محسنات زیادی دارد و اشکالی ندارد. در کل نظام ما از نظر ساختار قانون اساسی نظام خوبی است و با همین وضع هم می‌توان خوب کار کرد.رییس مجلس افزود: یک مقدار از مشکلات مربوط به سلایق و تجربیات است اما نظر رهبری درباره نظام پارلمانی هم از پشتوانه دقیقی برخوردار است که انضباط بیشتری در ساختار کشور ایجاد شود و وقت کمتری صرف هماهنگی‌های سه قوه شود، فکر می‌کنم این حرکت رو به پیشرفت است.
لاریجانی تاکید کرد: با استقرار نظام پارلمانی هماهنگی قوا بیشتر ‌شده و راحت‌تر تصمیم‌گیری می‌شود و برخی این اختلاف‌نظرها کاهش می‌یابد.