8 - 03 - 2020
از نگرانی محیط زیستی تا کمبود زیرساختهای جذب توریست
جستوجوی نام آشوراده در اینترنت با عبارتهای پیشنهادی مثل: «سفر به جزیره آشوراده، دیدنیهای جزیره آشوراده، تور جزیره آشوراده و... همراه است. اما لینکهای خبری بعد از آن حکایت دیگری دارد. ظاهرا داستان از دوران مدیریت معصومه ابتکار بر سازمان حفاظت از محیطزیست و مدیریت مسعود سلطانیفر بر سازمان میراث فرهنگی آغاز شده است. صدای میراث نوشته است: واگذاری جزیره آشوراده با هدف گردشگری البته پیش از این دوره و باز هم در دوران ریاست معصومه ابتکار بر سازمان حفاظت محیطزیست کشور آغاز شده بود اما هربار واگذاری آشوراده برای اجرای طرح گردشگری با اعتراض فعالان محیطزیست و کارشناسان این حوزه با شکست مواجه شده بود تا آن که در دولت تدبیر و امید طلسم گردشگری آشوراده شکست و سازمان حفاظت محیطزیست و سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری در همکاری نزدیک با یکدیگر کلنگ گردشگری را در بکرترین منطقه حفاظت شده طبیعی ایران بر زمین زدند. شروع غیرشفاف این پروژه را دست خبرگزاریهای مخالف دولت داده تا جنجال سیاسی تازهای راه اندازند.
آشوراده کجاست
آشوراده بزرگترین جزیره ایرانی دریای خزر است که در میانکاله بندر ترکمن قرار گرفته و با بندر ترکمن ۱۰ کیلومتر فاصله دارد و فاصلهاش تا گرگان هم ۴۰ کیلومتر است. آشوراده از شمال به دریاچه خزر، از شرق به تنگهای باریک به نام تنگه چیق اوغلی، از جنوب به شهر گرگان و از غرب به کانال طبیعی خزبنی و ادامه شبه جزیره میانکاله منتهی میشود. این جزیره قبلا سه جزیره بوده، اما بهخاطر بالا آمدن سطح آب دریای خزر، دو جزیره آن زیر آب رفتهاند و حالا فقط همین یک جزیره روی آب مانده است. در سال ۱۳۷۲ به علت بالا آمدن سطح آب دریای خزر مردم، این جزیره را ترک کردند و امروزه تنها ساکنان آن کارمندان شیلات هستند و ۴۰ درصد خاویار ایران در نزدیکی جزیره آشوراده به دست میآید. آشوراده بهعنوان یکی از ۵۹ منطقه بینالمللی ذخایر طبیعی ثبت شده و در کنوانسیون جهانی رامسر هم جزو تالابهای مهم دنیا شناخته شده است. فروردینماه ۹۴ مدیرکل حفاظت محیطزیست گلستان گفت: آشوراده مسافران زیادی دارد که بهویژه در تعطیلات نوروز به این جزیره سفر و از آن بازدید میکنند. با این وجود اسکان و اقامت افراد و مسافر در این جزیره خلاف مقررات محیطزیست است. اسماعیل مهاجر همچنین گفته بود که در سالهای گذشته تنها امکان انتقال گردشگران با قایق به جزیره آشوراده و بازدید یکروزه از آن فراهم بود که اکنون نیز به روال معمول انجام و علاوه بر آن بعضا مسافران اندکی در آنجا بیتوته میکنند. تنها در نوروز ۹۷ نیز ۲۲ هزار مسافر از این جزیره بازدید کردهاند.
آغاز پروژه
آبان امسال منافهاشمی- استاندار گلستان- در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا درباره پروژه گردشگری در آشوراده گفته بود: مجوزهای لازم برای اجرای این طرح اخذ شده و بهزودی کلنگ این پروژه به زمین خواهد خورد. پنج میلیارد تومان از محل اعتبارات استانی را برای ایجاد زیرساختهای لازم اختصاص دادیم. هاشمی با اشاره به اینکه این کار به سازمان همیاری شهرداری استان واگذار شده است، گفت: پیشبینی میکنیم مقدمات این پروژه تا سال آینده انجام شود و سال آینده بتوانیم از بخش خصوصی دعوت به همکاری کنیم. حر منصوری عبدالملکی دیدهبان میانکاله اما نخستین فردی بود که پرده از اجرای بیسروصدای پروژه گردشگری آشوراده برداشت و در مطلبی نوشت: «کاش مسوولان، شفاف و پاسخگو بودند و اطلاعرسانی میکردند که قرار است چه بر سر آشوراده؛ تنها جزیره ایرانی دریای خزر بیاید.» صبح پنجشنبه گذشته حر منصوری دیدهبان میانکاله اعلام کرده است که کلنگزنی طرح جنجالی توسعه گردشگری جزیره آشوراده در اسکله بندر ترکمن شروع شده و در نخستین اقدام چندین کامیون و لودر برای برچیدن دیوار موجشکن جنوب بازارچه در بندر ترکمن مستقر شدند. مدیرکل محیطزیست استان گلستان اعلام کرد سازمان همیاری شهرداریهای استان گلستان ۴۰۰ میلیارد تومان سرمایهگذاری برای ایجاد تاسیسات گردشگری در مجموعه بندر ترکمن و جزیره آشوراده انجام داد و میتواند از این منطقه گردشگری به مدت ۱۵ سال یا دو دوره ۱۵ساله بهرهبرداری و پس از آن عرصه را مسترد کند. امیر عبدوس گفت: بخشی از پروژه در ساحل بندر ترکمن اجرا میشود که عرصه ۱۳۸ هکتاری است و سالهاست برای احداث فعالیتهای سنگین گردشگری مثل هتلسازی و اقامتگاههای گردشگری سنگین پیشبینی شده و بخش دیگر پروژه عرصه ۲۲ هکتاری داخل جزیره آشوراده است که پس از انجام مطالعات کارشناسی و تصویب سازمان حفاظت محیطزیست قرار شد در حد سازههای سبک و اقامتگاههای کوچک به شکل اکولاژ در داخل جزیره تاسیسات گردشگری در آن عرصه مستقر شود.
مدیرکل محیطزیست آشوراده تاکید کرد: با محاسبه ظرفیت برد گردشگری آشوراده براساس حیاتوحش میانکاله روزانه ۵۰۰ گردشگر میتوانند به جزیره آشوراده سفر کنند.
پیشینه یک تصمیم مهم برای آشوراده
رییس سازمان حفاظت محیطزیست که در دولت هشتم نیز موافق واگذاری جزیره آشوراده به سرمایهگذار بخش خصوصی بود، سال ۹۳ موفق شد همزمان با داغ شدن موضوع گردشگری در کشور در جلسات هیات دولت اعتماد اعضای کابینه و شخص رییسجمهور را نسبت به واگذاری جزیره آشوراده جلب کند. پس از این پیگیریها بود که با انعقاد تفاهمنامه همکاری با سازمان میراث فرهنگی، مسیر واگذاری این جزیره هموار شد. دیماه سال۹۳ بود که مسعود سلطانیفر، رییس سابق سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری به روزنامه همشهری گفت: «تصمیم دولت در موضوع تغییر کاربری جزیره آشوراده به زون گردشگری با رعایت تمامی قوانین و مقررات و ملاحظات زیستمحیطی اتخاذ شده و با قوت و قدرت اجرایی میشود.» چند روز پیش از این اعلام نظر، مسعود سلطانیفر رییس وقت سازمان میراثفرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و معصومه ابتکار رییس سازمان حفاظت محیطزیست در حاشیه نشست هیات دولت حساسیتهای ایجاد شده در تغییر کاربری جزیره آشوراده را بررسی کرده بودند. همزمان سازمان بازرسی کل کشور در نامهای به سازمان حفاظت محیطزیست خواسته بود که روند واگذاری و تغییر کاربری جزیره آشوراده متوقف شود. سعید شیرکوند، معاون سرمایهگذاری و برنامهریزی سازمان میراث فرهنگی در نشستی خبری، نامه ارسال شده سازمان بازرسی به سازمان حفاظت محیطزیست را تکذیب کرد و از آن بهعنوان «خبرهای خودساخته رسانهها» نام برد. این اظهارات در حالی مطرح شد که سازمان بازرسی کل کشور در سایت اطلاعرسانی خود و به نقل از معاون سازمان بازرسی کل کشور ارسال آن نامه را تایید کرد. مسعود سلطانیفر، رییس وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز تلویحا اعتراض انجمنهای زیستمحیطی و رسانهها در واگذاری آشوراده و تغییر کاربری این جزیره را جوسازی، جنجالسازی و هیاهو علیه دولت خواند و گفت که به دور از تمام این مسائل کار را در آشوراده به پیش میبرد.
توجیه مسوولان سازمان میراث فرهنگی در ماجرای واگذاری و تغییر کاربری بخشی از جزیره آشوراده آن بود که چون این جزیره متروکه است و در میان علفزارهای آن مارها و جانوران موذی برای ساکنان جزیره مزاحمت ایجاد میکنند، بهترین شیوه برای بهبود وضعیت زندگی ساکنان محلی آشوراده تبدیل این جزیره به زون گردشگری است. آبان سال ۹۵ معصومه ابتکار رییس سازمان حفاظت محیطزیست در نامهای به استاندار گلستان موافقت نهایی این سازمان با طرح طبیعتگردی آشوراده را ابلاغ کرد.
حفاظت از جزیره با جذب حمایت مردم محلی
امیر عبدوس مدیرکل حفاظت از محیطزیست درباره حفاظت از ذخیرهگاه میانکاله گفته است: الان مدل حفاظت ما در مدل حفاظت ذخیرهگاهی نیست و هیچکدام از دستورالعملهای حفاظتی در میانکاله انجام نمیشود. تا مشارکت با جوامع بومی انجام نشود نمیتوانیم ادعا کنیم که از ذخیرهگاه زیستکره میانکاله و جزیره آشوراده حفاظت کردهایم. عبدوس تاکید کرد: مردم وقتی ببینند یک منطقه حفاظت شده است و امکان فعالیت و معیشت از آنها در آن منطقه سلب شده است و اجازه بهرهبرداری پایدار از این مناطق داده نمیشود آن وقت وجود این مناطق را با منافع خود در تضاد میبینند و به بهرهبرداری غیرمعقول از این مناطق روی میآورند. مدیرکل حفاظت محیطزیست استان گلستان با تاکید بر اینکه این اداره توان حفاظت از تمامی عرصههای آبی و منابعزیستی خلیج گرگان را بدون مشارکت جامعه محلی و مردم بومی ندارد گفت: گردشگران برای دیدن تنوع زیستی به جزیره آشوراده و میانکاله میروند و اگر این جزیره فاقد پرندگان باشد دیگر جذابیتی برای گردشگران ندارد. بنابراین زمانی که مردم و ساکنان آشوراده ببینند از تجمع پرندگان و غنای زیستی جزیره منافعی عایدشان میشود آن وقت خود نیز از تنوع زیستی جزیره نیز حفاظت میکنند.
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد