استراتژی جدید آمریکا برای مقابله با چین در خاورمیانه

گروه بین‌الملل- مقامات آمریکایی همچنان در حال فشار آوردن به رهبران خاورمیانه به خصوص اعراب برای همکاری اقتصادی، تجاری آنها با چین هستند. موضوعی که از سوی دولت آمریکا یک تهدید امنیتی برای واشنگتن محسوب می‌شود. در واقع چالش اساسی آمریکا این است که کشورهای خاورمیانه نمی‌خواهند بین ایالات متحده یا چین یکی را انتخاب کنند. آنها بر این باورند که روابط متوازن و همزمان با این دو قدرت امکان‌پذیر است. به عنوان مثال اخیرا انور قرقاش به عنوان وزیر مشاور و مقام ارشد دیپلماتیک در امارات خاطرنشان کرده که روابط اقتصادی با چین و آمریکا، می‌تواند جدا از نگرانی‌های امنیتی و سیاسی وجود داشته باشد. طبق گزارشی که به تازگی نشنال اینترست منتشر کرده است، اما برای واشنگتن، امنیت اقتصادی جزء مهمی از امنیت ملی این کشور است. در این رابطه و در نشستی که در منامه پایتخت بحرین در نوامبر گذشته برگزار شد، کالین کال معاون وزیر دفاع ایالات متحده در امور سیاست هشدار داد که چین روابط خود را صرفا بر اساس منافع محدود، معاملاتی، تجاری و ژئوپلیتیکی دنبال می‌کند.
برخی از تحلیلگران معتقدند که روابط اقتصادی اعراب خاورمیانه با چین، آن چنانکه تصور می‌شود ساده‌انگارانه نیست. تاریخچه طولانی دخالت قدرت‌های فرامنطقه‌ای در خاورمیانه به آنها آموخته که فرصت‌طلبی بازیگران خارجی را درک کنند. اما به طول کلی آنها چین را به عنوان یک تهدیدی که آمریکا سعی دارد از این کشور نشان دهد، مشاهده نمی‌کنند.
واقعیت این است که چین بزرگ‌ترین شریک تجاری آنها و یک قدرت بزرگ اقتصادی و فناوری دارای حق وتو در شورای امنیت ‌سازمان ملل متحد است. کشوری که در طول سی سال خود را از یک اقتصاد عقب‌افتاده، تبدیل به دومین قدرت اقتصادی جهان کرده است. به همین خاطر هم هست که با وجود هشدارهای مکرر از سوی دولت‌های آمریکا در مورد همکاری با چین، اعراب و کشورهای خاورمیانه چندان توجهی به این دغدغه‌های آمریکا ندارند.
استراتژی جدید آمریکا
البته آمریکا فشار بر این کشورها را بر سر روابطشان با چین متوقف نخواهد کرد. این موضوع درحالی جزئی از سیاست‌های ایالات متحده را تشکیل می‌دهد که به نظر می‌رسد ادامه آن تاثیر چندانی بر رهبران خاورمیانه و شمال آفریقا نداشته باشد. به همین دلیل است که برخی کارشناسان آمریکایی معتقدند، واشنگتن نیاز به استراتژی جدیدی در این رابطه دارد.
در واقع ساختار دوگانه‌ای که آمریکا را شریک امنیتی اعراب خاورمیانه و چین را به شریک اقتصادی آنها تبدیل کرده است، نقش مهم متحدان و شرکای آمریکا در سراسر خاورمیانه را نادیده می‌گیرد. به عنوان مثال چین نخستین شریک اقتصادی امارات و هند و ژاپن نیز دومین و سومین شرکای این کشور هستند. این در حالی است که آمریکا برای امارات در همکاری‌های اقتصادی در مکان چهارم قرار دارد. از سوی دیگر عربستان بزرگ‌ترین مقصد صادراتی چین محسوب شده و آمریکا بعد از چین در رتبه دوم صادرات به این کشور قرار دارد.
به همین دلیل است که سیاست فعلی آمریکا برای مقابله با چین در خاورمیانه جوابگو نبوده و به نظر می‌رسد که واشنگتن قصد دارد با تغییر رویکرد از سیاست رقابت استراتژیک دوجانبه فاصله گرفته و شبکه‌ای از متحدان و شرکای خود در منطقه را برای جایگزین شدن به جای چین مورد استفاده قرار دهد. موضوعی که اگر رقم بخورد شاید بتواند تا جدی از جذابیت‌های اقتصادی چین در منطقه بکاهد.
استرالیا، ژاپن، کره جنوبی، تایوان و هند همگی از رقبای چین محسوب می‌شوند. به همین دلیل آمریکایی‌ها فکر می‌کنند که ضمن همکاری با این کشورها می‌توانند تا حدود زیادی از قدرت توسعه و نفوذ چین بکاهند. به عنوان مثال استرالیا می‌تواند در زمینه صادرات مواد معدنی جایگزین چین شود. یا کره جنوبی و تایوان می‌توانند با شراکت خود جای چین در صادرات محصولات نیمه‌رسانا و تراشه‌های الکترونیک را پر کنند. ژاپن هم که اکنون در فناوری ۶G پیشگام است قادر به همکاری با کشورهای عربی در زمینه تکنولوژی خواهد بود. همچنین هند هم جایگزین خوبی جهت تولید و مصرف در میان کشورهای خاورمیانه به حساب می‌آید.
به گفته برخی از کارشناسان نقطه ضعف اصلی آمریکا این است که بدون ارائه جایگزین‌های معقول، تنها خواستار عدم همکاری با چین است. بنابراین رویکرد جدید آمریکا احتمالا بیانگر این موضوع است که این کشور فهمیده به تنهایی نمی‌تواند برای مقابله با نفوذ چین دست به اقدامات اساسی بزند.