اسلحه خالی

گروه انرژی – همان‌طور که کارشناسان از قبل پیش‌بینی کرده بودند اعضای اوپک و غیراوپک به سرکردگی روسیه پس از ساعت‌ها بحث و گفت‌وگو با تعمیق کاهش تولید نفت موافقت کردند.
به این ترتیب تولید نفت اوپک و متعهدانش از نخستین روز ژانویه ۲۰۲۰ از یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز به یک میلیون و ۷۰۳ هزار بشکه می‌رسد. ایران، ونزوئلا و لیبی همچنان از هر گونه کاهش تولید مستثنی هستند.
این در حالی است که وزیر نفت ایران پیش از نشست با اشاره به کاهش صادرات نفت ایران بر اثر تحریم‌های ظالمانه آمریکا تاکید کرده بود: کسانی که از این فرصت خارج شدن نفت ایران از بازار استفاده می‌کنند و بیشتر تولید دارند، باید در مقابل تولید بیشتر کنونی، در آینده کاهش بیشتر هم انجام دهند و نباید توقع داشته باشند که ایران بعد از برداشته شدن تحریم‌ها، بلافاصله اگر کاهشی نیاز بود به این سیستم بپیوندد.
به گفته بیژن زنگنه این حق ماست که هم‌اکنون به دلیل غیرقانونی و خارج از اراده از ما می‌گیرند و ما در آینده انتظار داریم این موضوع حتما منظور شود و ما حتما به این ترتیب عمل خواهیم کرد.
کاظم غریب‌آبادی، سفیر و نماینده دائم ایران نزد سازمان‌های بین‌المللی مستقر در وین نیز در حاشیه کنفرانس ۱۷۷ اوپک در گفت‌‌وگو با خبرنگاران گفته بود: ایران از اعمال حقوق خود در زمینه تولید و صادرات نفت در شرایط پس از تحریم، به هر میزانی که لازم باشد، کوتاه نخواهد آمد.
در این نشست علاوه بر ایران، روسیه نیز به خواست خود رسید و میعانات گازی و مایعات گازی از محاسبه تولید نفت‌خام کشورهای غیرعضو اوپک هم کنار گذاشته شد. روسیه سخت به دنبال تصویب این بند بود. نواک معتقد بود با حذف میعانات گازی و مایعات گازی از محاسبه تولید نفت‌خام، تولید این کشور در دسامبر حدود ۲۲۵ تا ۲۳۰ هزار بشکه در روز کمتر خواهد شد.
دستاورد دیگر آخرین نشست اوپکی‌ها در سال ۲۰۱۹ این بود که کشورهای عضو و غیرعضو اوپک با منابع ثانویه به‌عنوان مرجع اعلام تولید نفت موافقت کردند. شایان ذکر است برخی کشورها پیش از نشست ۱۷۷ اوپک عنوان کردند که منابع ثانویه را به‌عنوان مرجع اعلام آمار تولید نفت قبول ندارند و بهتر است آمار تولید نفت هر کشور از سوی وزارت نفت و انرژی همان کشور اعلام شود.
علاوه بر این، مانوئل کودو، وزیر نفت ونزوئلا که ریاست دوره‌ای اجلاس اوپک را در سال ۲۰۱۹ برمبنای حروف الفبا برعهده داشته است، بر اساس تصمیم جدید اوپک و از اول ژانویه ۲۰۲۰ جایش را به محمد ارکاب، وزیر انرژی و معادن الجزایر خواهد داد. ارکاب قرار است ریاست دوره‌ای اجلاس اوپک را در سال ۲۰۲۰ برعهده داشته باشد. وزیرنفت آنگولا نیز نایب رییس دوره‌ای اوپک خواهد بود.
همچنین حسین کاظم‌پوراردبیلی، نماینده ایران در هیات عامل اوپک به‌عنوان نایب رییس هیات عامل اوپک در سال ۲۰۲۰ برگزیده شد. ریاست این هیات عامل را هم نماینده گابن در هیات عامل عهده‌دار شد. هیات عامل رکن اجرایی اوپک است و عمده وظایف آن هدایت اداره امور سازمان و اجرای تصمیم‌های کنفرانس، بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد گزارش‌های ارائه‌شده از سوی دبیرکل، ارائه گزارش‌ها و توصیه‌ها به کنفرانس در خصوص امور سازمان، تنظیم بودجه سازمان برای هر سال تقویمی و تقدیم آن به کنفرانس برای تصویب و… است.
از سوی دیگر یکی از دلایل کاهش تولید، حمایت از قیمت‌های بالاتر در بازار است اما به نظر می‌رسد بازار روی خوشی به این تصمیم نشان نداده است. قیمت هر بشکه نفت برنت روز جمعه با ۲۱ سنت معادل ۳/۰ درصد کاهش به ۶۳ دلار و ۱۸ سنت رسید.
البته قیمت نفت وست‌تگزاس اینترمدییت آمریکا هم با ۱۴ سنت معادل ۲/۰ درصد کاهش به ۵۸ دلار و ۲۹ سنت رسید. قیمت نفت‌خام آمریکا روز پنجشنبه به بالاترین رقم از پایان ماه سپتامبر یعنی ۵۹ دلار و ۱۲ سنت رسیده بود.
قیمت‌های نفت که تحت تاثیر عدم پیشرفت مذاکرات تجاری آمریکا و چین برای پایان دادن به مناقشه ۱۷ ماهه در روزهای اخیر ریزش پیدا کرده بودند، اکنون به سطوح یک هفته پیش بازگشته‌اند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا روز چهارشنبه یک روز پس از اینکه گفت توافق با چین ممکن است به پس از انتخابات ریاست‌جمهوری در نوامبر سال ۲۰۲۰ موکول شود، مذاکرات تجاری با چین را بسیار خوب توصیف کرد.
توجه سرمایه‌گذاران فعلا روی نشست اعضای اوپک و سایر تولیدکنندگان از جمله روسیه و توافق آنها با کاهش بیشتر تولید معطوف شده است.
اوپک، روسیه و سایر تولیدکنندگان که به گروه اوپک‌پلاس معروف هستند از سال ۲۰۱۷ با هدف مقابله با اشباع عرضه که در نتیجه رشد روزافزون تولید آمریکا بوده است، محدودیت عرضه نفت را اجرا کرده‌اند و در نشست رسمی هفته جاری در حالی به بررسی سیاست تولید خود و توافق فعلی محدودیت عرضه می‌پردازند که افزایش تولید کشورهای غیراوپک مانند برزیل و نروژ در سال میلادی آینده خطر تشدید اشباع عرضه را تقویت کرده است.
اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و کشورهای تولیدکننده و صادرکننده نفت غیراوپک (اوپک‌پلاس) ابتدای سال جاری توافق کردند تا برای ایجاد تعادل در بازار و افزایش قیمت نفت، مجموع تولید خود را یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز کاهش دهند.
با این حال، پیش‌بینی افزایش عرضه نفت از سوی کشورهای غیراوپک و احتمال افت قیمت این کالای استراتژیک در سال آینده میلادی، کشورهای اصلی صادر‌کننده نفت را نگران کرده است.
آژانس بین‌المللی انرژی نیز پیش‌بینی کرده است تولید روزانه نفت کشورهای غیراوپک در سال آینده در حالی ۲/۲ میلیون بشکه افزایش می‌‌یابد که کل رشد تقاضای جهانی نفت تنها ۳/۱ میلیون بشکه خواهد بود.
کاهش داوطلبانه تولیدات نفت به دلیل جلوگیری از اشباع عرضه بازار نفت انجام گرفته است. اوپک بعد از افزایش تولیدات نفت شیل آمریکا و تبدیل شدن این کشور به بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت جهان سیاست کاهش داوطلبانه تولید نفت را در پیش گرفت.
در همین حال بار دیگر اوپک و هم‌پیمانانش با کاهش ۴۹۷ هزار بشکه بیشتر از توافق کاهش تولید قبل، یعنی مجموع یک میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز توافق کردند. سهم اعضای اوپک در توافق برای تعمیق کاهش تولید نفت روزانه ۳۷۲ هزار بشکه و سهم کشورهای غیرعضو اوپک ۱۳۱ هزار بشکه خواهد بود.
توافق برای خروج یک میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز از بازار نفت در حالی صورت گرفته است که به گفته کارشناسان به دلیل پایبندی ۱۴۲ درصدی اوپک و غیراوپک به توافق قبلی پیش از این هم این مقدار نفت توسط آنها از بازار خارج شده بود.
اما آنچه که در این نشست مورد توجه اعضا قرار گرفت سهمیه هر کشور از این کاهش تولید است.
بر این اساس در سه ماهه اول سال ۲۰۲۰ سهم تولید بعضی اعضای اوپک و غیراوپک به صورت زیر است؛
روسیه ۱۲۱/۱۱ میلیون بشکه در روز، عربستان سعودی ۱۵۱/۱۰ میلیون بشکه در روز ، عراق ۴۶۲/۴ میلیون بشکه در روز، امارات ۰۱۲/۳ میلیون بشکه در روز، عمان ۹۶۱ هزار بشکه در روز، نیجریه ۷۵۳/۱ میلیون بشکه در روز.
پیش از این عربستان سعودی عمده بار کاهش تولید نفت اوپک را بر دوش گرفته بود و برخی از کشورها همچون عراق مکرر از سهمیه تولید نفت خود تخطی کرده‌اند. نرخ پایبندی اعضای اوپک به توافق کاهش تولید نفت از ۱۳۵ درصد در اکتبر به ۱۵۲ درصد در نوامبر افزایش پیدا کرد اما عراق و نیجریه در میان کشورهایی بودند که همچنان در عمل به تعهدات‌شان کوتاهی کرده‌اند.
اجلاس سازمان کشورهای صادرکننده نفت موسوم به اوپک روز پنجشنبه ۱۴ آذر (۵ دسامبر) با حضور وزرای نفت ۱۰ کشور در مقر دائمی سازمان اوپک در وین کار خود را آغاز کرد و اعضای اوپک بر سر کاهش بیشتر تولید نفت خود توافق کردند. این توافق دیروز در جلسه‌ای مشترک با گروه اوپک‌پلاس به رهبری روسیه نیز بررسی شد.