اصلاح طلبان سهم نمی خواهند

گروه سیاسی- این روزها در کنار چالش‌های مختلف دلواپسان برای دولت، شاید بیشترین فشار سیاسی بر دولت روحانی تا یک ماه آینده تشکیل کابینه‌ای باشد که قرار است تمام‌قد خواسته‌های اصلاح‌طلبان را تامین کند. خواسته‌هایی که به نظر می‌رسد حالا پس از پایان جاروجنجال‌های انتخابی چندان هم غیرطبیعی نباشد. برخی از آنهایی که در طول دوره مبارزات انتخاباتی ریاست‌جمهوری در کنار روحانی ایستادند حالا منتظر پر شدن کاسه‌ای هستند که در دوران انتخابات آن را برای روحانی خالی کرده بودند. برخی از کارشناسان سیاسی معتقدند روزی که روحانی پس از پیروزی در انتخابات در سخنرانی‌ خود کابینه را مورد خطاب قرار داد و گفت که عده‌ای نخواستند در کنار دولت قرار بگیرند چراکه تصور می‌کردند رقیب روحانی رای می‌آورد، این حرف‌ها را به در گفت که دیوار بشود و روی سخن او نه تنها وزیران کابینه که برخی از افراد گروه‌های اصلاح‌طلب بود که در طول دوران مبارزات انتخاباتی از آن جهت که تصور می‌کردند روحانی شانسی برای حضور در دولت دوازدهم ندارد،، پشت او را خالی کردند و حالا که روحانی پیروز میدان شده سهم‌خواهی آن هم آغاز شده است؛ سهم‌خواهی که رییس دولت دوازدهم زیر بار آن نخواهد رفت. محمود واعظی، عضو شورای مرکزی حزب اعتدال و توسعه در پاسخ به این سوال که آیا انتقاد روحانی را وارد می‌دانید که عده‌ای از همکاران ایشان در دولت یازدهم آن‌طور که باید در ایام انتخابات از دولت دفاع نکردند؟ گفت: صحبت رییس‌جمهور درباره کابینه نبود. روحانی همیشه گفته است که دولت فقط شامل کسانی نیست که دور این میز می‌نشینند آن کسی که فرماندار، مدیرکل استان و بخشدار است نیز عضوی از دولت تعریف می‌شود. براساس این تعریف از دولت، بله عده‌ای می‌توانستند بهتر عمل کنند.
با این حال روحانی به عنوان رییس‌جمهوری زیرک با آن سخنان حجت را بر برخی از افراد تمام کرد تا به دنبال سهم خود از کابینه نباشند. بحث سهم‌خواهی از دولت دوازدهم تا جایی پیش رفته است که محمود واعظی، وزیر ارتباطات که به گفته فراکسیون امید یکی از تغییرات کابینه است در مصاحبه با رسانه‌ها اعلام کرده بود: ممکن است برخی گروه‌ها علایقی داشته باشند ولی با شناختی که از روحانی دارم، بعید می‌دانم این‌گونه سهم‌خواهی‌ها در تصمیمات او تاثیر بگذارد. وی در پاسخ به این سووال که رویکرد اعتدالی در کابینه دوازدهم حفظ می‌شود یا آنکه حضور نیروهای اصلاح‌طلب در کابینه بیشتر خواهد شد؟ افزود: از نیروهای اعتدالی گرایش‌های مختلف سیاسی در دولت آینده حضور خواهند داشت.نگاهی به رویکرد روحانی در انتخاب کابینه دولت یازدهم نشان می‌دهد که بیشتر وزرای کابینه او را اعضایی تشکیل می‌دهند که در دولت اصلاحات هم حضور داشتند. برخی از کارشناسان سیاسی هم تنی چند از وزرا همچون عبدالرضا رحمانی‌فضلی، وزیر کشور، مصطفی پورمحمدی، وزیر دادگستری و سردار دهقان، وزیر دفاع را از جمله گروه‌های اصولگرا می‌نامند که نگاهی به پیشینه و اعمال آنها نشان می‌‌دهد از جمله افرادی هستند که برای آنها جناح اصلاح‌طلب و اصولگرا فرقی نمی‌کند و اگر بتوانند در کابینه‌ای قرار بگیرند دست رد نه به سینه رییس‌جمهور اصولگرا می‌زنند و نه اصلاح‌طلب. اگرچه روحانی در دولت یازدهم با شعار اصولگرایی و اصلاح‌طلبی پا به میدان رقابت گذاشت اما در این دوره از انتخابات با شعار اصلی اصلاح‌طلبی به میدان کارزار انتخاباتی آمد و همین هم تواقعات را از رییس دولت دوازدهم افزایش می‌دهد.اما روحانی در این دوره از چینش کابینه اعلام کرده است قصد دارد افرادی انتخاب کند که بتواند مطالبات دولت دوازدهم را با آنها محقق کند و به نظر می‌رسد گروه‌های اصلاح‌طلب می‌خواهند کابینه او بیش از پیش از افراد اصلاح‌طلب صرف بهره‌مند شود؛ به این معنی که آن دسته از وزیرانی که گمان می‌رود تمایلات اصولگرایی هم دارند هیچ جایی در کابینه او ندارند و این امری طبیعی در دولت او خواهد بود. البته یکی از دلایل این است که گزندهایی که روحانی از وزارت کشور به دلیل حضور استاندار و فرمانداری دیده، دلیل دیگری است که گروه‌های اصلاح‌طلب را مجاب می‌کند تا از روحانی بخواهند کابینه‌ای یکدست از اصلاح‌طلبان تشکیل دهد. معصومه ابتکار، معاون رییس‌جمهور در این باره گفت: یقینا بسیاری از رویکردهای دولت یازدهم همگرایی جدی با دولت اصلاحات داشته است که فکر می‌کنم رویکرد دولت دوازدهم در این زمینه قوی‌تر باشد.ابتکار با بیان اینکه اعتدال و اصطلاحات هر دو در یک همگرایی و ائتلاف عمیق کار می‌کنند، ادامه داد: در دولت دوازدهم هم این ائتلاف ادامه دارد چراکه جریانات سیاسی حامی رییس‌جمهور مطالباتی داشتند که البته این مطالبات در چارچوب قانون بود و رییس‌جمهور نیز در چارچوب همان قانون برای اصلاحات و پیشبرد بیشتر شرایط عمومی کشور تلاش خواهد کرد تا در عرصه سیاسی و اجتماعی این مطالبات را اجرایی کند.رسول منتجب‌نیا، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی و فعال سیاسی اصلاح‌طلب در مصاحبه‌ای درباره سهم‌خواهی گروه‌های اصلاح‌طلب گفته بود: ببینید این دو مساله است. یکی مساله سهم‌خواهی است که جمعیتی از روحانی حمایت کردند و حال بگویند که سهم مان را می‌خواهیم که چنین چیزی وجود نداشته و ندارد. به این معنا که اصلاح‌طلب‌ها، حامیان ایشان و حتی اصولگرایان معتدل در صف نیستند که سهم‌شان را بگیرند، آنها به وظیفه خودشان عمل کردند و رییس‌جمهور هم باید به وظیفه‌اش عمل کند.وی افزود: مساله دیگر این است که هر انسان منصفی قبول دارد که درصد بسیار بالایی از موفقیت دولت روحانی مدیون اصلاح‌طلبان است. درست است شخصیت خود ایشان و مجموعه‌ای از اعتدالگرایان اصولگرا هم موثر بوده‌اند اما آنها درصد کمی را تشکیل می‌دادند و از طرفی در دوره‌های گذشته و به ویژه در دولت‌های نهم و دهم اصلاح‌طلبان به‌طور کلی منزوی و به حاشیه رانده شده بودند. منتجب‌نیا ادامه داد: از طرف دیگر در دولت یازدهم هم آن‌طور که باید از وجود اصلاح‌طلبان استفاده نشد و این انتظار برآورده نشد بنابراین با توجه به این چند نکته فکر می‌کنم این وظیفه خود روحانی و دوستان ایشان است که به اصلاح‌طلبان بیشتر توجه کنند که این را نمی‌شود گفت سهم‌خواهی از رییس‌جمهور.
همراهی مجلس با دولت برای تشکیل کابینه
با این حال تا تشکیل کابینه دولت دوازدهم حدود کمتر از دو ماه باقی مانده است و گروه اصلاح‌طلب برای سهم‌خواهی پا پیش گذاشته ‌است. البته تا حدودی ترکیب مجلس دهم با حضور فراکسیون امید خیال روحانی را راحت کرده تا بتواند برای اعضای کابینه خود راحت‌تر رای اعتماد بگیرد. با این حال خطر عصیان برخی از همین افراد در فراکسیون امید مجلس هم وجود دارد. تعدادی از اعضای فراکسیون امید که پس از رسیدن برکرسی بهارستان عهد خود را فراموش کردند و البته برخی از آنهایی که عهد خود را کنار نگذاشتند در جریان رای‌گیری هیات رییسه در تلاش بودند تا سهم خودشان را در هیات رییسه مجلس بگیرند و در همین میان اگر برخی از اعضای گروه‌های فراکسیون مستقلین جای این اعضای اصلاح‌طلب را پر نکرده بودند وضعیت هیات‌رییسه مجلس به گونه دیگری پیش می‌رفت. این چالش است که گروه‌های اصلاح‌طلب حتی در مجلسی که خودشان دست گرفته‌اند روبه‌رو هستند. با این حال نگرانی مجلس از کابینه جدید موجب شده برای کمک به رییس‌جمهور وارد میدان شود. پیش از این پارسایی اعلام کرده که مجلس با دولت برای انتخاب وزرا همکاری می‌کند و در این زمینه می‌تواند شاخص‌های مهمی را برای دولت تبیین کند. این نماینده مجلس گفته بود: در انتخاب وزرا، اختیار با دولت است و در این زمینه فراکسیون امید مجلس شاخص ارائه می‌دهد.وی تصریح کرد: اگر دولت از ما مشورت بخواهد، قطعا شاخص‌هایی را که یک وزیر می‌تواند در مجلس رای کسب کند را به دولت ارائه می‌کنیم، دراین زمینه صحبت‌هایی با دولت شده ولی به‌طور رسمی این شاخص‌ها تعیین می‌شود.نماینده مردم شیراز در مجلس گفت: رییس‌جمهور خیلی صریح اظهار کرد که ما افرادی می‌خواهیم که همراه باشند و در این زمینه امیدواریم که از افراد شاخص در دولت استفاده شود.پارسایی تاکید کرد: در هیات‌رییسه فراکسیون امید این موضوع را مطرح کردیم و به احتمال زیاد در هفته آینده جلساتی در این فراکسیون در این زمینه برگزار می‌کنیم. علاوه بر این در تازه‌ترین اظهارات سخنگوی فراکسیون مجلس اعلام کرده بودند که اعضای فراکسیون مجلس درخواست دیدار با روحانی برای چینش و گزینش کابینه را از دولت داشته دارند. پارسایی گفت: فراکسیون امید تقاضای ملاقات با روحانی را ارائه کرده البته هنوز به صورت رسمی با مجلس مشورت نشده ولی ما انتظار داریم دولت از جنبه همفکری، تعامل و همکاری با مجلس ورود کند تا شاهد انتخاب نیروهای توانمند در کابینه دوازدهم باشیم. بهرام پارسایی با بیان اینکه طبق شنیده‌ها تغییرات کابینه بیش از ۵۰ درصد خواهد بود،‌ اضافه کرد: در مورد برخی وزارتخانه‌ها مثل نفت، وزارت امور خارجه،‌ کشاورزی و بهداشت اجماع وجود دارد که در آنها قوی عمل شده است و از گزینه‌های قابل دفاع دولت هستند و در مقابل انتظار می‌رود تغییراتی در برخی وزارتخانه‌های دیگر از جمله ارتباطات و کشور ایجاد شود. وی افزود: انتظار مردم این است که همانطور که روحانی هم گفتند کابینه را کارآمد، همدل و منسجم بچینند. دولت در بستن کابینه باید پاسخگوی مطالبات مردم باشد و این مطالبات نه‌تنها در چیدن کابینه بلکه در سیاست‌های پیش‌روی کابینه و شخص رییس‌جمهور مورد توجه قرار گرد. نماینده مردم شیراز در مجلس ادامه داد: انتظار این است وزرایی که با دولت همراه نبودند چه از نظر گفتمان یا عملکرد در آنها تغییر ایجاد شود. همچنین وزارتخانه‌های جدید نیاز به مدیران چابک، قوی، کارآمد و با روحیه و انرژی دارد. در مورد وزارت کار و تامین اجتماعی نیز این انتظار وجود دارد که این دو بخش از یکدیگر جدا شود چراکه مرتبط با یکدیگر نیستند و در صورت جداسازی کارآیی آنها بالاتر می‌رود و این به نفع دولت است.
با این حال چالش روحانی در انتخاب کابینه کم نخواهد بود. اگر او بخواهد در کابینه خود تنها از طیف اصلاح‌طلبی بهره‌مند شوند این امر موجب منزوی کردن گروه‌های اصولگرایی می‌شود که در آینده ممکن است به کارشکنی علیه دولت روی بیاورند. از آن طرف روحانی یکبار در چهار سال گذشته طعم انتخاب وزرای متمایل به اصولگرایی را چشیده و چون می‌خواهد در چهار ساله باقی مانده تمام سعی خود را معطوف به وعده‌های انتخاباتی کند و نمی‌تواند با حضور افرادی از جناح مقابل که همسو با سیاست‌های دولت نیستند کار کند بنابراین روحانی در دوراهی سخت در انتخاب وزرا قرار دارد. وزرایی که احتمالا همه از گروه‌های اصلاح‌طلب انتخاب خواهند شد و البته این موضوع راه را برای چهار سال آینده برای او دشوار می‌کند. روحانی به خوبی می‌داند انتخاب هر دو گزینه بالا می‌تواند مشکلات زیادی را برای او به بار بیاورد اما او برای پیشبرد اهداف خود ناچار خواهد بود دست به ریسک بزرگی بزند تا اهداف اصلاح‌طلبی را پیاده کند. اهدافی که با وجود مخالفان دولت و دلواپسان کار آسانی نیست.