اصناف زیر تیغ

گروه بازرگانی- مرزها بسته شده‌اند. مردم از تحرک بازمانده‌اند. بسیاری از موسسه‌ها و شرکت‌ها در کشور از شیوع ویروس جدید کرونا به شدت خسارت مالی دیده‌اند. مشاغل خرد و کوچک به تعطیلی کشیده شده و بر شمار بیکاران افزوده شده است. اصناف نیز به عنوان بخشی از بدنه اقتصادی کشور از این آسیب‌ها مصون نمانده‌اند به طوری که صنوف مختلف بر اثر کرونا دچار آسیب‌های شدید اقتصادی و حتی رکود شده‌اند.
شیوع ویروس کرونا در اواخر سال گذشته و شدت گرفتن آن موجب خروج وضعیت اقتصادی و کسب‌و‌کار‌ها از روال عادی شد. به هر صورت اعمال سیاست‌های محدود‌سازی اجتماعی و فعالیت‌های کسب‌و‌کار‌های اقتصادی تاثیر قابل توجهی بر فرآیند کسب‌و‌کار داشت و موجب آسیب دیدن بخش زیادی از مشاغل و افراد درگیر با آنها شد.
بر اساس گزارش مرکز آمار، نرخ بیکاری در مقایسه با بهار سال گذشته با دو درصد کاهش، به ۸/۹ درصد رسیده است. کاهش نیم‌میلیون نفری جمعیت بیکاران در حالی است که ۵/۱ میلیون نفر از جمعیت فعال کشور کاسته شده و نرخ مشارکت نیروی کار را از ۷/۴۴ درصد در بهار ۹۸ به ۴۱ درصد در بهار ۹۹ تقلیل داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد نرخ مشارکت نیروی کار در زمستان ۹۸ نیز بیشتر از بهار امسال بوده است به طوری که در سه ماهه پایانی سال گذشته، نرخ مشارکت نیروی کار ۴/۴۲ درصد بوده است. به این ترتیب از زمستان ۹۸ تا بهار ۹۹ نیز جمعیت فعال کشور با کاهش ۴/۱ درصدی همراه بوده است.
در شرایطی که تحریم‌های یکجانبه آمریکا صادرات و درآمدهای ارزی کشور را کاهش قابل‌توجهی داده است، بحران کرونا هم با کاهش قیمت نفت و هم با محدود کردن صادرات غیرنفتی کشور (به‌ویژه به کشورهای همسایه) ضربه جدیدی بر درآمدهای ارزی کشور وارد کرد. علاوه بر این، کرونا، فاصله‌گذاری اجتماعی را ناگزیر کرد که این خود، به رکود و تعطیلی کسب‌وکارها دامن زد.
در رابطه با اوضاع کسب‌و‌کار‌ها و میزان فعالیت یا آسیب‌پذیری آنها در دوره سه ماهه اسفند تا اردیبهشت‌ماه، پژوهشکده آمار بررسی‌هایی در بخش‌های مختلف اقتصادی انجام داده که نشان می‌دهد بیشترین آسیب در آنها مربوط به حوزه فروش بوده است.
توقف فعالیت ۳۸ درصدی کسب‌وکار‌ها
بررسی جزئیات این پژوهش از این حکایت دارد که میزان فعالیت کل کسب‌و‌کار اقتصادی در زمان شیوع ویروس کرونا ۳۸ درصد کسب‌و‌کار‌ها در اسفندماه و فروردین‌ماه فعالیتی نداشتند و در اردیبهشت‌ماه به ۲۱ درصد رسیده و در مقایسه با ماه‌های اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹ فعالیت کسب‌و‌کار‌ها در اردیبهشت‌ماه ۱۷ درصد افزایش یافته است.
همچنین ۲۲ درصد در اسفند۹۸ و فروردین‌ ۹۹ با تمام ظرفیت به فعالیت خود ادامه دادند که با افزایش ۱۲ درصدی به ۳۴ درصد در اردیبهشت‌ماه رسیده است. ۴۰ درصد مابقی با حجمی کمتر از ظرفیت کامل در دو ماه اول فعالیت کردند که در اردیبهشت‌ماه به ۴۵ درصد می‌رسد و حاکی از افزایش تعداد فعالیت کسب‌و‌کار‌ها با حجمی کمتر از ظرفیت کامل است.
بیشترین تاثیر کرونا بر جنبه‌های مختلف فعالیت کسب‌و‌کار‌های اقتصادی با ۸/۴۸ درصد بر فروش بوده که در اسفند ۹۸ و فروردین‌ماه ثبت شده و ۷/۴۵ درصد در اردیبهشت۹۹ بیشترین تاثیرپذیری را داشته است. این در حالی است که جریان‌های نقدینگی، نیروی انسانی، مقدار تولید، بدون تاثیر و میزان پس‌انداز به ترتیب در رتبه‌های بعدی تاثیرپذیری از کرونا قرار دارد. در بخش‌های مختلف اقتصادی، تاثیر کرونا این‌گونه بوده که در بخش خدمات، میزان فروش با ۱/۴۱ درصد در دو ماه اسفند۹۸ و فروردین ۹۹ و ۸/۳۷ درصد در اردیبهشت‌ماه تحت تاثیر بوده است. در حوزه صنعت و معدن ۹/۴۵ درصد در اسفند ۹۸ و فروردین‌ ۹۹ و ۴/۴۴ در اردیبهشت‌ماه بر میزان فروش اثر گذاشته است. همچنین در بخش کشاورزی فروش ۸/۶۹ درصد در اسفند ۹۸ و فروردین‌ ۹۹ و ۶/۵۶ درصد در اردیبهشت‌ماه تحت تاثیر قرار گرفته است. یکی از اصلی‌ترین پیامدهای بروز کرونا، تعطیل و نیمه‌تعطیل کردن برخی رسته‌های شغلی در کشور بود که با توجه به سهم شاغلان، خطر بالقوه بیکاری بیش از سه میلیون نفر را در این مشاغل ایجاد کرد.
کاهش فروش لوازم‌التحریر
به یک‌هشتم
به گفته رییس اتحادیه فروشندگان نوشت‌افزار و لوازم مهندسی، کاهش شدید فروش و رکود حاکم بر صنف فروشندگان نوشت‌افزار به منزله یک فاجعه اقتصادی است.
موسی فرزانیان در این خصوص عنوان کرد: به علت تاثیر شیوع ویروس کرونا مشکلات اقتصادی این صنف افزایش یافته به طوری که با توجه به رکود حاکم بر این صنف، فروش به یک‌هشتم کاهش یافته است. او اضافه کرد: از آنجا که نمی‌توان به طور دقیق در مورد بازگشایی مراکز تحصیلی اطمینان داشت بنابراین نمی‌توان پیش‌بینی کرد که وضعیت حاکم بر این صنف تا چه زمانی ادامه دارد. فرزانیان اظهار کرد: هر سال در چنین ایامی بنکداران صنف نوشت‌افزار در تکاپو برای تامین اقلام مورد نیاز سال تحصیلی بودند اما امسال بازار کساد است و به علت وضعیت نامعلوم آموزش، رکود بر بازار حاکم است.
کاهش توان تولید بخش پوشاک
ابوالقاسم شیرازی نیز درباره آسیب‌های اقتصادی ویروس کرونا گفت: تورم و ویروس کرونا توان تولید در بخش پوشاک را کاهش داده است. رییس اتحادیه تولیدکنندگان و فروشندگان پوشاک تهران با اشاره به مشکل تامین مواد اولیه اشاره کرد: تولیدکنندگان در حال حاضر برای تامین نخ، برخی پارچه‌ها، زیپ و حتی دکمه با مشکل مواجه‌اند. او تاکید کرد: برای رونق تولید پوشاک باید صادرات را توسعه داد. شرایط اقتصادی کشور ایجاب می‌کند که با یافتن بازارهای خارجی صنعت پوشاک را توسعه دهیم بنابراین برای توسعه صنعت پوشاک باید به بخش خصوصی اختیار بیشتری داده شود.
عدم حمایت دولت از فرش ماشینی
محمد‌هادی کمالیان رییس اتحادیه صنف فروشندگان فرش ماشینی و موکت تهران نیز در مورد تاثیر کرونا بر وضعیت کسب‌و‌کار این صنف، گفت: اگرچه کرونا بر فعالیت تمام صنوف تاثیر منفی داشته اما از آنجا که فرش ماشینی یک کالای مصرفی است بنابراین کرونا تاثیر مخرب بیشتری بر تولید و توزیع این کالای مصرفی داشته است.
او با اشاره به مشکل تامین مواد اولیه گفت: با توجه به عدم وجود نظارت کافی برخی واردکنندگان مواد اولیه را با قیمت‌های قبلی وارد کرده‌اند اما با قیمت جدید عرضه می‌کنند و متاسفانه نظارتی دراین زمینه وجود ندارد.
رییس اتحادیه صنف فروشندگان فرش ماشینی و موکت تهران بیان داشت: اگرچه مواد اولیه مورد نیاز تولید تا پایان سال فراهم است، اما برخی افراد که این مواد را در اختیار دارند با عرضه قطره‌چکانی به بازار باعث گران شدن تولید و افزایش بهای تمام‌شده می‌شوند و همین موضوع قدرت خرید مردم را کاهش می‌دهد و بازار را با رکود مواجه می‌کند. او با انتقاد از اینکه هیچ کمی از سوی دولت به این صنف نشده است، گفت: برای جلوگیری از تعدیل نیرو به ارگان‌های مختلف نامه نوشتیم و میزان خسارت صنف را با آمار و ارقام اعلام کردیم، اما هنوز هیچ حمایتی از این صنف نشده است.
ضربه کاری به تالارها
کرونا فعالیت بسیاری از مشاغل را در سطوح مختلف تحت تاثیر قرار داده اما برخی مشاغل پرخطر همچون تالارداری را با تعطیلی ادامه‌دار و انجماد مواجه کرده است. در این میان تالارداران و صاحبان رستوران‌ها تدبیر مسوولان را برای بازگشایی انتظار می‌کشند.
کارکنان تالارهای پذیرایی خانه‌نشین و صاحبان این اماکن هم با توجه به دریافت پیش‌پرداخت‌های سال ۹۸، با مشکلات معیشتی و اقتصادی روبه‌رو هستند. کارگران تالارهای پذیرایی تهران هم معتقدند که تعطیلی تالارها زندگی‌شان را با چالش مواجه کرده و قبل از کرونا مجبور بودند برای تامین هزینه‌های زندگی خود در یکی از تالارهای پذیرایی کار کنند اما از روزی که کرونا به میهمانی تالارهای پذیرایی آمد، نتوانسته‌اند کار دیگری پیدا کنند. تالارها تا اطلاع ثانوی تعطیل خواهد بود و با وجود موج‌سواری این ویروس، امید چندانی برای بازگشت به کار برای کارگران وجود ندارد؛ اگرچه آنها چاره‌ای هم جز صبر ندارند.
ورشکستگی ۶۰ درصد تالارهای تهران
به گفته رییس اتحادیه تالارهای پذیرایی و تجهیزات مجالس تهران پس از شیوع ویروس کرونا و بسته شدن تالارهای پذیرایی، بیش از ۶۰ درصد از صاحبان این اماکن دچار ورشکستگی مطلق شدند.
خسرو ابراهیمی‌نیا با بیان اینکه فقدان برنامه و اقدامات غیرکارشناسانه موجب بروز اتفاق‌های جدید و غیرقابل پیش‌بینی شده، می‌افزاید: تالارهای پذیرایی در برگزاری مراسم تخصص دارند اما با بسته شدن این مکان‌ها، فضا برای ورود افراد فرصت‌طلب به میدان باز شده است.
رییس اتحادیه تالارهای پذیرایی و تجهیزات مجالس تهران معتقد است که تالارها ظرفیت پذیرش ۴۰۰ مهمان را دارد و تمامی کارکنان این اماکن از تخصص لازم برخوردار هستند. بدون‌شک برگزاری مهمانی‌ها با تعداد محدود جای نگرانی ندارد زیرا تمامی فضا ضدعفونی می‌شود. کارکنان علاوه بر تخصص از گواهی بهداشت و سلامت لازم برخوردار هستند و با رعایت پروتکل‌های بهداشتی از مهمانان پذیرایی می‌کنند.
به گفته ابراهیمی‌نیا بسته شدن تالارها موجب گرایش مردم به سمت سفره‌خانه‌ها و خانه‌های اجاره‌ای و اماکنی غیراستاندارد و غیررسمی شده و در این مکان‌ها افراد پذیرایی‌کننده از تخصص لازم برخوردار نیستند و احتمال شیوع ویروس کرونا هم در این گونه اماکن بیشتر است.
این در حالی است که پایان تیرماه مهلت ثبت‌نام طرح حمایتی دولت از کسب‌و‌کارهای آسیب‌دیده کرونا بود. در این طرح میزان تسهیلات به ازای هر نفر شاغل دارای لیست بیمه از ۱۲ تا ۱۶ میلیون تومان بر مبنای دایر یا غیردایر بودن کسب‌و‌کار و بازپرداخت ۲۴ماهه با نرخ ۱۲ درصد و بازپرداخت اقساط ابتدای مهر سال جاری عنوان شده است.