افزایش قاچاق بنزین با خروج از مکانیسم بورس

مدیرعامل بورس انرژی ایران معتقد است که در حال حاضر بخشی از بنزینی که به عنوان مصرف داخلی محسوب می‌شود با توجه به عدم عرضه در مکانیسم بورس و نیاز کشورهای همسایه در حال قاچاق شدن است. علی نقوی عنوان کرد: از اوایل خردادماه عرضه بنزین در بورس انرژی ایران، یعنی صادرات بنزین، متوقف شده و عرضه کننده دلیل آن را افزایش مصرف داخل اعلام کرده است. او همچنین اظهار کرد: از سال ۹۲ بحث فروش فرآورده‌ها در بورس انرژی ایران وجود داشته و پیگیری‌های آن انجام شده، اما از سال ۹۷ معاملات فرآورده‌ها با رونق بیش‌تر و حجم‌های قابل‌توجه در بورس انرژی ایران انجام شد. وی افزود: نفت‌گاز، بنزین، نفتا و گاز مایع فرآورده‌هایی هستند که در چندسال اخیر حجم بیش‌تری از معاملات را در بورس انرژی ایران به خود اختصاص داده‌اند. نقوی با بیان اینکه اولین معامله بنزین در بورس انرژی ایران در سال ۹۸ انجام شد، گفت: در مجموع در سال ۹۸ بیش از دو میلیون تن بنزین در بورس انرژی ایران معامله شد که این رقم در سال ۹۹ به هشت میلیون تن افزایش پیدا کرد؛ مجموع فروش بنزین در سال ۹۸ در بورس انرژی ایران بیش از ۱۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بود که این در سال ۹۹ به ۵۵ هزار میلیارد تومان رسید. وی ادامه داد: تمامی فروش بنزین در بورس انرژی ایران، فروش خارجی و مربوط به صادرات بنزین بوده‌ است که شامل فروش دریایی و فروش زمینی می‌شود. مدیرعامل بورس انرژی ایران در واکنش به برخی اظهارات در خصوص وجود محدودیت در بورس انرژی ایران برای گسترش معاملات نفت و فرآورده‌های نفتی و انجام معاملات با احجام بزرگ گفت: در بورس انرژی ایران معامله و تسویه با انواع قراردادهای معاملاتی استاندارد مشابه بورس‌های معتبر جهانی وجود دارد، مانند قراردادهای نقدی، نسیه، کشف پریمیوم، قراردادهای بلندمدت و غیره. روش‌های مختلف تحویل نیز در بورس انرژی مانند CFR یا FOB قابل انجام است و شیوه‌های مختلف تحویل در بورس اجرایی شده است و ما هم تحویل دریایی با احجام بالا و تحویل‌های زمینی با احجام مختلف را در سابقه معاملات فرآورده‌ها در بورس انرژی ایران داشته‌ایم. مدیرعامل بورس انرژی ایران خاطرنشان کرد: هیچ محدودیتی از نظر حجم معاملاتی و یا نوع قرارداد در بورس انرژی وجود ندارد.
قاچاق بنزین به جای صادرات
نقوی در خصوص میزان معاملات فرآورده‌های نفتی از مسیر بورس انرژی ایران در سال ۱۴۰۰ گفت: در سال ۱۴۰۰ متاسفانه عرضه‌های فرآورده نفتی در بورس انرژی ایران محدود شده است به طوریکه مجموعا ۶۹ هزار و ۵۰۰ تن بنزین به ارزش ۸۵۵ میلیارد تومان و ۱۹هزار تن گازوییل با ارزش ۲۳۰ میلیارد تومان معامله شده است. مدیرعامل بورس انرژی ایران تصریح کرد: قاعدتا به دلیل اختلاف قیمت بنزینی بین کشور ما و کشورهای اطراف، همواره مقداری قاچاق بنزین داشتیم، در دو سال گذشته به اذعان کارشناسان و مسوولان مربوطه، قاچاق بنزین به شدت کم شد و نزدیک به صفر رسید؛ چرا که تمامی نیازهای کشورهای اطرف، از طریق صادرات رسمی و معبر امن انجام می‌شد؛ اما اکنون با توقف صادرات بنزین، فعال شدن دوباره قاچاق بنزین دور از ذهن نیست. وی افزود: ما بازارهای صادراتی بسیار خوبی را در منطقه با زحمات نهادهای مختلف به‌دست آورده‌‌ایم که توقف یک‌باره صادرات بنزین، می‌تواند به از دست رفتن این بازارهای صادراتی بینجامد و به دست آوردن دوباره این بازارهای صادراتی، بسیار سخت‌تر از گذشته خواهد بود. نقوی با بیان اینکه با توقف صادرات بنزین ایران از خردادماه، نیاز کشورهای اطراف یا از مبادی دیگر تامین شده یا از طریق قاچاق از خاک ایران تامین می‌شود گفت: مکاتباتی را با وزیر محترم نفت و شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی انجام داده‌ایم و جلساتی با گروه‌های مختلف داشتیم که هنوز نتایج مشخصی نداشته ‌است و تا این زمان، اعلام نکرده‌اند که چه زمانی مجددا صادرات بنزین برقرار خواهدشد. وی ادامه داد: در شش ماه نخست امسال دو میلیون و ۶۳۶ هزار تن انواع فرآورده را به ارزشی بالغ بر ۳۱هزار میلیارد تومان از طریق بورس انرژی ایران صادر شده است؛ در حالی که سال گذشته در مدت زمان مشابه، هفت میلیون و ۷۹۶ هزار تن فرآورده را به ارزشی بالغ بر ۳۸ هزار میلیارد تومان صادر شده بود که به لحاظ حجمی ۶۶ درصد و به لحاظ ارزشی ۱۹ درصد کاهش داشته ‌است. نقوی با بیان این‌که عمده این کاهش صادرات فرآورده‌های نفتی به بنزین و گازوییل مربوط می‌شود، گفت: به دلیل نیاز نیروگاه‌های کشور به ذخیره‌سازی گازوییل برای فصل زمستان، تامین سوخت نیروگاه‌ها در اولویت عرضه‌کننده قرار گرفته و صادرات گازوییل از طریق بورس انرژی از اواسط اردیبهشت امسال از طریق بورس متوقف شده است.
امکان عرضه خوراک پالایشگاه‌ها در بورس انرژی
مدیرعامل بورس انرژی ایران در گفت‌و‌گو با تسنیم با بیان اینکه امکان عرضه خوراک پالایشگاه‌ها در بورس انرژی وجود دارد، گفت: طبق قانون رفع موانع تولید اگر خوراک پالایشگاه‌ها از طریق بورس تامین شود، دو درصد تخفیف بیشتر برای پالایشگاه‌ها لحاظ می‌شود که این مساله به نفع پالایشگاه‌ها است. وی افزود: همچنین در این قانون استفاده از ظرفیت بورس در اولویت قرار گرفته اما کماکان در مقام اجرا این اتفاق نیفتاده و عدم اجرای این قانون هم به صنعت پالایشگاهی آسیب می‌زند و هم از ساختار شفاف مالی به دور است؛ این ظرفیت کاملا در بورس انرژی ایران وجود دارد که تمامی خوراک پالایشگاه‌ها و پتروپالایشگاه‌های کشور از طریق بورس انرژی عرضه شود. نقوی با بیان اینکه عرضه خوراک پالایشگاه‌ها از طریق بورس انرژی به نفع وزارت نفت نیز خواهد بود، گفت: وزارت نفت از این طریق، منابع را زودتر دریافت می‌کند و جریان نقدینگی ورودی به وزارت نفت و خزانه‌داری کشور شفاف‌تر و سریع‌تر انجام می‌شود. وی ادامه داد: وقتی اغلب پالایشگاه‌های کشور خصوصی شده‌اند و سهامداران غیردولتی دارند، عرضه خوراک پالایشگاه‌ها از طریق بورس، موجب ایجاد یک ساختار شفاف مالی در این زمینه می‌شود از سوی دیگر به پالایشگاه‌ها این اجازه داده شده که بتوانند فرآورده خود را صادر کنند. چندین سال است که شعار سال اعلامی توسط مقام معظم رهبری اقتصادی و در راستای حمایت از تولید داخلی است. آنچه در صنعت پالایشگاهی هم اتفاق می‌افتد تولید است و هرچه فرآیند تولید این صنعت شفاف‌تر شده و تسهیلاتی همچون تخفیف دو درصدی ناشی از عرضه در بورس را قائل شوند در جهت تحقق شعار سال حرکت شده است. وی افزود: ما دارای یک صنعت پالایشگاهی پرسابقه در کشورمان هستیم، سازوکار بورس این صنعت را تقویت می‌کند و سودآوری آن را با ایجاد شفافیت، گردش نقدینگی و دو درصد تخفیف قانونی، افزایش می‌دهد و در نتیجه انگیزه برای بخش‌خصوصی ایجاد می‌کند تا پالایشگاه‌های جدیدی در کشور احداث شود.
عملکرد بورس انرژی در عرضه میعانات گازی
نقوی در خصوص عملکرد بورس انرژی ایران در زمینه فروش میعانات گازی گفت: مصرف‌کنندگان میعانات گازی، علاوه بر پالایشگاه‌های بزرگ، تعداد زیادی پالایشگاه کوچک (مینی ریفاینری) هستند که از آن به عنوان خوراک استفاده می‌کنند. در سال‌های گذشته این پالایشگاه‌های کوچک مشکلات زیادی در تامین خوراک داشتند که در نهایت با پیگیری‌هایی که صورت گرفت، از بهمن سال گذشته معاملات میعانات گازی در بورس برای تامین خوراک پالایشگاه‌های کوچک آغاز شد و تلاش کردیم عرضه‌ها به صورت مستمر و منظم اتفاق بیفتد. وی ادامه داد: اگر همکاری بیش‌تری بین مجموعه وزارت نفت با بورس انرژی صورت بگیرد، منافع زیادی برای دولت خواهد داشت و این وزارتخانه می‌تواند از ظرفیت بورس انرژی ایران برای توسعه صنعت نفت و گاز به عنوان صنعت پیشران اقتصاد ایران استفاده بسیار بیشتری نسبت به آنچه وجود دارد کند.