افزایش نرخ بهره در منطقه یورو

بانک مرکزی اروپا در تصمیمی که چرخشی تاریخی خواند شد است، برای نخستین بار از سال ٢٠١١ با هدف مهار روند صعودی تورم، نرخ بهره مبنا را در منطقه یورو، نیم درصد افزایش داد؛ اقدامی که بلافاصله موجب تقویت ۶/۰ درصدی نرخ برابری هر یورو در مقابل آمریکا شد.
کریستین لاگارد، رییس بانک مرکزی اروپا روز پنجشنبه از افزایش ۵۰ واحد درصدی (۵/۰ درصدی) نرخ بهره پایه در منطقه یورو خبر داد. این افزایش تقریبا دو برابر انتظار غالب بازارهای مالی و گمانه‌زنی‌های اکثر کارشناسان اقتصادی بود. بدین ترتیب، نرخ بهره در منطقه یورو برای نخستین بار طی ۱۱ سال گذشته افزایش یافت و از صفر به ۵/۰ درصد رسید. البته لاگارد تاکید کرد که احتمال افزایش بیشتر نرخ بهره پایه، متناسب با شرایط آتی بازار پول منطقه یورو همچنان وجود خواهد داشت.
پیامدهای همه‌گیری کرونا طی دو سال گذشته و همچنین حمله روسیه به اوکراین در ۱۲ ماه گذشته منطقه یورو را با تورم ۶/۸ درصدی روبه‌رو کرده که بسیار بالاتر از پیش‌بینی بانک مرکزی این اتحادیه است که ۲ درصد برآورد شده بود.
افزایش نرخ بهره بانکی در منطقه یورو همسو با افزایش بهره از سوی بانک مرکزی آمریکا و بانک مرکزی بریتانیا است. آمریکا و بریتانیا هم شاهد تورم بی‌سابقه و رکود چشمگیر در بازار سهام‌ هستند.
جنگ اوکراین و همچنین اختلالی که از زمان آغاز همه‌گیری کرونا در زنجیره عرضه و تولید اجناس در جهان پدید آمده، دو عامل اصلی بروز تورم جهانی طی چند ماه اخیر ارزیابی شده است. تورمی که بار مالی زندگی برای میلیاردها نفر در سراسر جهان را بالا برده است. این تورم در منطقه یورو از زمان حمله روسیه به اوکراین شدت مضاعفی گرفته است چون اروپا به شدت به واردات نفت و گاز از روسیه وابسته است. در بعضی از نقاط اروپا از چند روز گذشته سهمیه‌بندی گاز آغاز شده است چرا که بیم آن می‌رود روسیه با متوقف کردن صادرات گاز باز هم قیمت‌ها بالاتر برود.
با این حال، افزایش نرخ بهره بانک مرکزی اروپا که به گفته لاگارد در ماه سپتامبر دوباره درباره افزایش آن تصمیم‌گیری خواهد شد، کشورهایی چون ایتالیا و یونان که بدهی‌های بانکی بزرگی دارند را نسبت به رکود اقتصادی نگران‌تر خواهد کرد.
در واکنش به این تصمیم بانک مرکزی اروپا، نرخ برابری هر یورو در مقابل دلار آمریکا تا ۰۳/۱ افزایش یافت؛ نرخی که هفته پیش برای ساعاتی به کمتر از ۱ نیز رسیده بود که پایین‌ترین حد در دو دهه گذشته محسوب می‌شد. البته با از میان رفتن تاثیر شوک‌وار انتشار خبر افزایش نرخ بهره در منطقه یورو، نرخ برای هر یورو در مقابل دلار آمریکا در مرز ۰۲/۱ نوسان کرد.
یورو ضعیف‌تر مشکل تورم را که به ۶/۸ درصد رسیده، تشدید خواهد کرد، اما بانک مرکزی اروپا به دلیل ترس از متوقف شدن رشد اقتصادی منطقه یورو، نمی‌تواند با افزایش بیشتر نرخ بهره در کوتاه‌مدت، سیاست انقباضی شدیدتری را اتخاذ کند. با این حال، یورو برای حفظ ارزش برتر خود در مقابل دلار آمریکا با دو چالش جدی دیگر مواجه است که کنترل یکی از آنها کاملا از دست بانک مرکزی اروپا خارج است.پس از فروپاشی روز پنجشنبه دولت ایتالیا در سومین اقتصاد بزرگ منطقه یورو، عرضه اوراق قرضه ایتالیا افزایش یافته که نمودی از افزایش ریسک اقتصادی این کشور عضو پیمان پول واحد اروپایی است. البته لاگارد روز پنجشنبه از تصویب طرحی خبر داد که بازده اوراق قرضه را محدود کند، طرحی که رونمایی و اجرای آن برای کمک به دولت‌های دارای بدهی سنگین مانند ایتالیا مهم خواهد بود.
رییس بانک مرکزی اروپا در مورد زمان رونمایی از این طرح و موعد اجرای آن سخنی نگفت، اما به تاخیر افتادن آن یکی از چالش‌های حفظ نرخ برابری یورو همزمان با بروز ریسک‌های اقتصادی و سیاسی در اعضای بدهکار منطقه یورو همچون ایتالیا و اسپانیا خواهد بود.
هر چند از سرگیری جریان گاز صادراتی روسیه از طریق خط لوله نورداستریم۱ که طی ۱۰ روز گذشته تحت تعمیرات سالانه قرار گرفته بود، قدری از التهاب روز پنجشنبه معاملات یورو در بازار جهانی ارز را کاهش داد ولی کاهش فشار گاز ارسالی روسیه و وجود نگرانی از قطع کامل عرضه گاز روسیه به اروپا تا پیش از آغاز فصل سرما همچنان نرخ برابری یورو در مقابل دلار را تحت فشار خود نگه داشته است.
بر همین اساس، بانک سرمایه‌گذاری جی پی مورگان پیش‌بینی کرده که توقف کامل جریان گاز روسیه به آلمان می‌تواند نرخ برابری هر یورو را در مقابل دلار آمریکا به ۹/۰ برساند.
همچنین، تحلیلگران موسسه مالی ژاپنیِ نومورا (Nomura) نیز برآورد کرده‌اند که نرخ برابری هر یورو در مقابل دلار آمریکا تا پایان ماه آگوست به ۹۵/۰ دلار کاهش یابد و در صورتی که ذخایر گاز اتحادیه اروپا تا پیش از زمستان پر نشود، این نرخ ممکن است به ۹/۰ نیز برسد.
تحلیلگران سیتی‌بانک هم پیش‌بینی کرده‌اند، در صورتی که کاهش عرضه گاز روسیه قیمت‌ها را از ۱۷۰ یوروی فعلی به ۲۰۰ یورو به ازای هر مگاوات ساعت برساند، نرخ برابری هر یورو در مقابل دلار آمریکا به ۹۸/۰ کاهش می‌یابد و اگر بهای گاز به دلیل کمبود بیشتر به ۲۵۰ یورو برسد، نرخ برابری هر یورو در مقابل دلار آمریکا تا ۹۶/۰ افت می‌کند.
اداره آمار منطقه یورو روز جمعه، اول ژوئیه ارزیابی اولیه خود از میزان تورم در ماه گذشته را ارائه کرد که سه دهم درصد از برآوردهای قبلی کارشناسان اقتصادی نیز بیشتر است. میانگین میزان تورم در کشورهای منطقه یورو در ماه گذشته به نسبت ماه قبل نیم درصد و در قیاس با ماه مه یک و دو دهم درصد بیشتر شده است. به این ترتیب تورم در این منطقه به بیش از چهار برابر هدف‌گذاری بانک مرکزی اروپا (ECB) رسیده که افزایش قیمت‌ها به میزان دو درصد را یک وضعیت ایده‌آل اقتصادی اعلام کرده بود.
در همین حال شماری از ناظران ابراز نگرانی کردەاند که افزایش بهره بانکی می‌تواند مانع رشد اقتصادی شود، که در حال حاضر هم با مشکلات فراوانی روبه‌روست. منطقه یورو شامل ۱۹ کشور عضو اتحادیه اروپا می‌شود اما چند کشور دیگر خارج از اتحادیه نیز یورو را جایگزین پول ملی خود کرده‌اند.