افسار بر اغیار

گروه جهان- روزهای حضور گسترده نظامیان و دیپلمات‌های آمریکایی در عراق به شماره افتاده است. حمله آمریکا به مواضع حشدالشعبی و پس از آن رفتار غیرمسوولانه آمریکا در عراق و نقض حاکمیت ملی این کشور که منجر به ترور و شهادت سردار سلیمانی شد، منجر به اتحاد تمام جناح‌های سیاسی در عراق در محکوم کردن این اقدام واشنگتن و یکپارچگی در اتخاذ تصمیمی برای اخراج نیروهای آمریکایی از این کشور شد.
اکنون اخراج نظامیان آمریکایی به فهرست بلند درخواست‌های معترضان عراقی اضافه شده. عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق که روزهای پایانی حضور در قدرت را می‌گذراند، اکنون اختیاری برای مخالفت با این درخواست ندارد. رویکرد آمریکایی برهم صالح، رییس‌جمهور این کشور نیز سوار بر موج ملی افکار عمومی عراق، موافق اخراج آمریکا از این کشور است.
پیش از این، یک بار زمانی که دونالد ترامپ گفت می‌خواهد از عراق، ایران را تحت نظر داشته باشد و یک بار هم زمانی که اسراییل مواضع حشدالشعبی را هدف حمله قرار داد، خواسته اخراج نیروهای آمریکایی در عراق مطرح شده بود اما دولت در بغداد توانسته بود در برابر این خواسته‌ها مقاومت کند، ولی اکنون که ایالات متحده علاوه بر هدف قرار دادن حشدالشعبی در داخل خاک عراق دست به اقدام تروریستی علیه یکی از عالی‌ترین مقام‌های نظامی ایران زده، فشار بر دولت و پارلمان عراق برای تصویب قانون اخراج نیروهای ایالات متحده، بسیار فراگیر است. دیر یا زود این قانون تصویب می‌شود. تنها سوالی که وجود دارد، این است که آیا این خروج، خروج کامل خواهد بود یا اینکه مصالحه‌ای صورت می‌گیرد و در عین کاهش شدید نیروها، تعداد اندکی نظامی برای امور آموزشی باقی می‌مانند؟
احتمال لغو توافق امنیتی آمریکا و عراق
به باور تحلیلگر شورای آتلانتیک اگر نیروهای آمریکایی عراق را ترک نکنند، ممکن است با وضعیت پیش از سال ۲۰۱۲، یعنی زمانی که نیروهای آمریکایی با تلفات مداوم روبه‌رو بودند، مواجه شوند. یکی از مهم‌ترین تبعات بحران ایجاد شده در عراق، این است که احتمال انتصاب یک نخست‌وزیر آمریکادوست توسط پارلمان عراق نزدیک به صفر رسیده است. در پی حمله تروریستی ترامپ در به شهادت رساندن سردار قاسم سلیمانی، گزینه‌های محتملی برای پاسخ عراق به این اقدام تروریستی در خاک خود که در حقیقت نقض حاکمیت ملی این کشور محسوب می‌شود، وجود دارد. یکی از پاسخ‌هایی که می‌تواند کوبنده‌تر از سایر موارد باشد و برای همیشه پای آمریکا را از این منطقه بیرون بکشد، لغو توافق امنیتی آمریکا و عراق و اخراج نظامیان آمریکایی از این کشور است.
همان طور که شورای امنیت ملی عراق پیشتر در بیانیه‌ای اعلام کرده بود حمله آمریکا به مقرهای حشدالشعبی امنیت و حاکمیت عراق را در معرض خطر قرار داده این حملات عراق را به تجدیدنظر در روابط خود و ساز‌و‌کارهای همکاری با ائتلاف بین‌المللی واخواهد داشت. نیروهای آمریکایی که در سال ۲۰۱۱ به علت شکست‌های مکرر در برابر نیروهای مقاومت عراق، مجبور به ترک خاک عراق شده بودند در سال ۲۰۱۴ به بهانه مبارزه با داعش در راس یک ائتلاف به اصطلاح بین‌المللی بار دیگر وارد این کشور شدند و هم‌اکنون عمده نیروهای خارجی مستقر در خاک عراق را شامل می‌شوند.
آمریکا برای حضور نظامی در عراق و کشورهای منطقه توجیه‌های مخصوص به خود را دارد. سال گذشته در حالی که مردم عراق و بسیاری از جریان‌های سیاسی این کشور خواهان خروج نیروهای آمریکایی از عراق بودند دونالد ترامپ گفت قصد ندارد نیروهای نظامی آمریکا را از عراق خارج کند و نیروهای نظامی آمریکا در عراق خواهند ماند تا ایران را زیر نظر داشته باشند.
سیاست ایالات متحده آمریکا دولت عراق را در وضعیت بسیار دشوار و پیچیده‌ای قرار داده است. عراق به پنج هزار سرباز آمریکایی اجازه داده در این کشور بمانند، اما مجوزی برای اجرای عملیات نظامی علیه نیروهای عراقی نداده است در صورتی که اقدام تروریستی علیه سردار سلیمانی، نقض آشکار توافقنامه امنیتی بوده و آمریکا از این امر عدول کرده است.
پس از تشکیل پارلمان جدید عراق یکی از برنامه‌های نمایندگان این کشور تصویب قانونی برای خروج نیروهای آمریکایی از عراق بود. همچنان این خواسته در میان نیروهای سیاسی عراق وجود دارد، اما واقعیت این است که ترامپ تمایلی برای ترک عراق و کاهش نیروهای این کشور در عراق ندارد. این در حالی است که یکی از اصلی‌ترین شعارهای انتخاباتی او خروج نیروهای آمریکا از عراق و سوریه بود. او در حال حاضر از بیم اقدام متقابل ایران در حال افزایش شمار نیروهای نظامی‌اش در خاک عراق است.
مساله خروج‌ نیروهای نظامی آمریکا از عراق مطالبه‌ای بوده که تاکنون مطرح بوده، با این وجود حمله به مواضع نیروهای مردمی و نقض گاه و بیگاه تمامیت ارضی و حاکمیت عراق اکنون مساله خروج آمریکایی‌ها از عراق را بار دیگر در کانون مطالبات و خواسته‌های مردم عراق قرار داده است. همان‌طور که پس از ترور سردار سلیمانی و در مراسم تشییع پیکر او موج عزادار در این کشور با سر دادن شعارهایی علیه آمریکا، خواستار اخراج نظامیان این کشور شدند، از طرفی رهبران گروه‌های شیعه عراقی در واکنش به شهادت قاسم سلیمانی ماه‌ها رقابت را کنار گذاشته و در اقدامی یکپارچه خواهان اخراج نیروهای آمریکایی از عراق شدند.
اتحاد ملی در عراق
هادی عامری، رهبر نیروی شبه‌نظامی و نیرومند بدر و و رهبر فراکسیون «الفتح» در پارلمان عراق گفت: ما از تمام نیروهای ملی می‌خواهیم که متحد شوند و نیروهای خارجی را که حضور آنها در عراق بی‌فایده شده اخراج کنند. مقتدی صدر، روحانی پر نفوذ شیعه که خود را یک ملی‌گرا و مخالف دخالت آمریکا و ایران در سیاست داخلی عراق جلوه داده و رهبر نیرومندترین ائتلاف سیاسی در پارلمان عراق است ضمن سوگواری برای مرگ قاسم سلیمانی از همه طرف‌ها خواست با «منطق و زیرکی» رفتار کنند.
او در عین حال به پیروان خود دستور داد که برای حفاظت از عراق آماده باشند. مقتدی صدر چند روز پیش اعلام کرد که برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در عراق به شیوه‌های سیاسی و حقوقی حاضر است با گروه‌های رقیب سیاسی همکاری کند.
عادل عبدالمهدی، نخست‌وزیر عراق که دولت ائتلافی او به حمایت مقتدی صدر و ‌هادی عامری وابسته است برای تصویب اقدامات قانونی لازم با هدف پاسداری از کرامت، استقلال و امنیت عراق خواستار تشکیل جلسه اضطراری پارلمان شد.
برای اجرای درخواست‌ هادی عامری پارلمان عراق باید با تصویب قانونی دولت را موظف کند تا از آمریکا بخواهد نیروهای خود را از عراق خارج کند. به گفته کارشناسان قانون اساسی عراق، تصویب چنین قانونی فقط مستلزم اکثریت ساده و نه اکثریت مطلق است و حداقل ۱۶۵ قانونگذار باید به آن رای دهند. گروه‌های تحت رهبری ‌هادی عامری و مقتدی صدر، بدون در نظر گرفتن متحدان آنها، حدود ۱۰۰ کرسی پارلمان را در اختیار دارند و در نتیجه برای تصویب چنین قانونی ممکن است اکثریت را به دست نیاورند. عادل عبدالمهدی هشدار داد که حمله هوایی آمریکا تشدید خطرناک تنش است و می‌تواند جنگی ویرانگر در عراق، خاورمیانه و جهان را شعله‌ور کند.
از طرفی هر دو جناح‌ هادی عامری و مقتدی صدر اعلام آمادگی کرده‌اند که در صورت بی‌نتیجه ماندن اقدامات سیاسی برای اخراج نظامیان آمریکایی حاضرند به خشونت روی بیاورند. این در حالی است که قیس الخزعلی، یکی از اعضای ائتلاف به رهبری‌ هادی عامری و رهبر گروه نظامی عصائب اهل حق به نظامیان این گروه دستور داد تا آماده نبرد باشند. شبه‌نظامیان طرفدار مقتدی صدر در سال‌های پس از سرنگونی رژیم صدام حسین در دو دوره علیه نظامیان آمریکایی در عراق می‌جنگیدند. مقامات آمریکایی و عراقی در آن سال‌ها او را بزرگ‌ترین تهدید امنیتی عراق می‌نامیدند. تشدید بحران و احتمال بروز خشونت در شرایطی روی می‌دهد که عراق از چند ماه پیش صحنه تظاهرات گسترده ضددولتی بوده و در جریان این اعتراضات تاکنون حداقل ۴۵۰ نفر کشته شده‌اند. در صورت تصویب خروج نظامیان آمریکایی از عراق در پارلمان این کشور، می‌توان گفت به تعبیری آمریکا در مهم‌ترین حوزه نفوذ خود یعنی خاورمیانه دچار تضعیف قوا شده و مشروعیت خود را به دنبال اعمال تروریستی در این حوزه از دست خواهد داد. در واقع، خروج نظامیان آمریکایی از عراق فصل جدیدی از تحولات را در خاورمیانه و به ویژه این منطقه رقم خواهد زد، از طرفی این امر پاسخ کوبنده‌ای در به انزوا کشاندن این کشور در عرصه جهانی است.
محدودیت عملیات‌ نظامیان آمریکایی در عراق
سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق از صدور دستوری در خصوص محدود شدن عملیات‌های نظامیان آمریکایی در این کشور به دنبال ترور سردار قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس خبر داد.
یک سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق دیروز گفت که این کشور به دنبال ترور سردار حاج‌قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس، دستوری در خصوص محدودیت عملیات‌های نظامیان آمریکایی در کشور صادر کرده است.
او در مصاحبه با خبرگزاری اسپوتنیک درباره حمله هوایی آمریکا گفت: این حمله خنجر از پشت زدن است، عملیات‌ها باید با موافقت عراق انجام شود. او همچنین گفت که اجرای تحقیقات از کادر پروازی هواپیمایی که سردار قاسم سلیمانی را به بغداد رسانده بود، آغاز شده است.