2 - 03 - 2021
امکان صدور قطعنامه ضدایرانی به دلیل خروج از پروتکل‌های الحاقی
مقامات رسمی کشورمان اعلان کردند که با توجه به مواضع و اقدامات اخیر آمریکا و سه کشور اروپایی طرف توافق هسته‌ای، جمهوری اسلامی زمان را برای برگزاری جلسه غیررسمی پیشنهادی توسط هماهنگ‌کننده اروپایی برجام مناسب نمی‌داند. اتحادیه اروپا هم از تداوم مذاکرات با اعضای توافق هسته‌ای و آمریکا برای اجرایی شدن کامل این توافق خبر داد.
بنابراین می‌توان این‌طور تحلیل کرد که آمریکا به دنبال ایجاد همگرایی میان دو سوی اقیانوس برای بازگشت به ساز و کار ۱+۵ به جای بازگشت به برجام است. ایالات متحده آمریکا با نام بازگشت به برجام در واقع به دنبال ایجاد فضایی است که بتواند خود را از انزوای ناشی از خروج از برجام خارج کرده و از طرفی با استفاده از برجام و ایجاد همگرایی میان دو سوی اقیانوس و ایجاد روابط بیشتر با پکن و مسکو زمینه‌هایی را فراهم کند که بتواند از بافت تحریم‌های موقعیتی ناشی از تحریم‌های اعمالی ترامپ علیه ایران بهره ببرد.
از طرفی دیگر آمریکا تلاش دارد ضعف توازن در منطقه را به نحوی بازگرداند و به گونه‌ای عمل کند که میان قدرت‌های بزرگ منطقه یعنی اسراییل، عربستان، ترکیه و ایران نوعی توازن و ضعف معناداری ایجاد کند. یعنی حالت تدافعی در منطقه به نفع آمریکا ایجاد شود که بتواند به گونه‌ای رهبری و مدیریت خود را در منطقه اعمال کند و تبعات ناشی از تقابل با ایران در پرتوی همگرایی بیشتر کشورهای منطقه در کنار آمریکا بهره‌مند شود. همچنین می‌توان شعار بازگشت به برجام بایدن را در حقیقت بازگشت به سازوکار مطلوب ۱+۵ به عنوان مدل ایده‌آل دموکرات‌ها برای ایجاد نظم نوین جهانی و اعمال سیاست‌های تنظیم‌شده در چارچوب این مکتب تلقی کرد. لذا آنچه دیده می‌شود آمریکا بسیار آرام اما موثر با ادبیات دیپلماتیک تلاش می‌کند ایران را تحت فشار بیشتر قرار دهد .
عکس‌العمل‌های اخیر ایران و وزیر امور خارجه کشورمان هم نشان‌دهنده نگرانی‌های فزاینده مطلعین و افراد آگاه به این روند است. لذا درباره آنچه در آژانس بین‌المللی در چارچوب توافق سه ماهه آرام سخن گفته می‌شود، اما در عمل زمینه اعمال فشار بیشتر بر ایران را ایجاد می‌کند چرا که سیاست بایدن نشانگر چنین فضایی است.
دبیرکل آژانس بین‌المللی هم عصر روز گذشته تاکید کرد که به تهران اعلام کردیم توقف یا محدود کردن دسترسی به سایت‌های هسته‌ای تاثیر منفی بر کار آژانس خواهد داشت و ایران ملزم به اجرای بند مربوط به توافقنامه مکمل پروتکل الحاقی است. و از طرفی وزیر امور خارجه کشورمان تاکید کرده است که اگر نشست شورای حکام منجر به صدور قطعنامه علیه ایران شود، بیانیه و همکاری مشترک با آژانس بین‌المللی را لغو می‌کنیم. البته نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی مقامات کشورمان، بجا و شایسته است و آنچه سیگنال‌ها نشان می‌دهند سفر اخیر گروسی به ایران توافقی سست و لرزان است و نمی‌توانیم آن را به عنوان یک اصل اساسی مدنظر قرار دهیم.
پس هم‌اکنون شاهدیم افزایش سطح اصطکاک ایران با مجامع بین‌المللی هستیم و به دلیل خروج ایران از پروتکل الحاقی و عدم پیوستن به FATF و عدم بهره‌برداری توسط آمریکا، آنها این را به عنوان پرونده هسته‌ای ایران دنبال می‌کنند و تلاش دارند تحریم‌های ترامپ را با بازگشت به سازوکار ۱+۵ به تحریم‌های هوشمندانه آمریکایی تبدیل کنند.
در نظریه قدرت هوشمند «جوزف نای» ترکیب قدرت سخت و نرم نوعی قدرت جدید ایجاد می‌کند که به عنوان قدرت هوشمند از آن یاد می‌شود.
درباره تهران باید گفت بایدن ترکیب ۱+۵ را علاوه بر تحریم حداکثری ترامپ مورد توجه قرار خواهد داد. بازگشت به سازوکار ۱+۵ و استفاده از تحریم‌ها موجب می‌شود فشارهای هوشمند آمریکا بر ایران مورد نظر تیم بایدن قرار بگیرد. بنابراین بایدن که هم سابقه مذاکره با تهران را دارد و هم درباره تحریم‌های فلج‌کننده زمان اوباما نقطه عزیمت فشارهای حداکثری ترامپ را فراهم کرده است، در این باره خرسند خواهد بود.
نکته دیگر احتمال موفقیت آمریکا برای صدور قطعنامه جدید علیه ایران در شورای حکام است که باید گفت با توجه به وضعیت فعلی اگرچه آمریکا با چالش‌هایی رو‌به‌رو است، اما اکنون با توجه به خروج ایران از پروتکل الحاقی، حمایت مسکو و پکن هم با ضعف مواجه خواهد بود. پس نسبت به گذشته‌ای که در آن ترامپ رییس‌جمهور آمریکا بود و با ادبیات خشن و یکجانبه‌گرایانه بدون ایجاد فضای مثبت میان آژانس هسته‌ای و کشورهای ۱+۵ عمل می‌کرد، بایدن با چالش کمتری رو‌به‌رو است. بنابراین احتمال موفقیت آمریکایی‌ها در این مجامع افزایش یافته است.
*استاد دانشگاه و کارشناس امور بین‌الملل
لطفاً براي ارسال دیدگاه، ابتدا وارد حساب كاربري خود بشويد