انبوه تقاضا در برابر رکود

فرشید پورحاجت*
اگر بخواهیم تصویر مشخصی از آینده بازار مسکن را برای خودمان متصور باشیم، باید به بحث عرضه و تقاضا توجه کنیم. به نوعی می‌توان گفت که طرف‌های عرضه و تقاضا در اقتصاد بازیگران اصلی در این حوزه هستند. در حال حاضر باید به این نکته توجه داشت که ما در کشور با کاهش تولید و ساخت واحدهای مسکونی روبه‌رو هستیم. کاهش تولید مسکن و تداوم رکود در این بازار نیز نیازمند یک تفکر اساسی از سوی دولت است. در این خصوص لازم است دولت برنامه‌ریزی‌های لازم را داشته باشد تا بتوان تغییرات بازار مسکن در آینده را پیش‌بینی کرد.
نمی‌توان گفت که رکودی طولانی‌مدت بر بازار مسکن حاکم خواهد شد، چراکه در حال حاضر با کمبود مسکن در کشورمان روبه‌رو هستیم. مردم هنوز موفق نشده‌اند که شرایط خود را مهیا کنند تا بتوانند در این بازار حضور داشته باشند و اقدام به انجام معاملات کنند. شاید به خاطر این موضوع رکود تا مدتی بر بازار مسکن حاکم باشد ولی با توجه به نیاز موجود به مسکن در بازار، نمی‌توان گفت که این رکود طولانی‌مدت و بادوام خواهد بود.
براساس تازه‌ترین آمار مربوط به شاخص و متوسط قیمت آپارتمان‌های مسکونی شهر تهران که توسط مرکز آمار ایران منتشر شده نیز باید گفت که کاهش قیمت خاصی در بازار مسکن به چشم نمی‌خورد.
دلیل این موضوع به آن برمی‌گردد که اساسا میزان معاملات مسکن طی سه یا چهار ماه گذشته از تعداد و فراوانی کافی برای ارزیابی دقیق برخوردار نبوده است.
چیزی که از آمار مربوط به شاخص و متوسط قیمت آپارتمان‌های مسکونی شهر تهران استخراج می‌شود، این است که میزان تولید مسکن در کشور به طور قابل توجهی افزایش نیافته است. این نکته را باید در نظر داشت که در حال حاضر نیاز به بیش از ۵ میلیون واحد مسکونی در کشور حس می‌شود. ساخت این میزان مسکن در بازار کشور سبب خواهد شد تا تعادل و تناسب در این بازار شکل بگیرد.
تحقق این حجم از ساخت‌و‌ساز در کشور به راحتی میسر نخواهد بود. در این خصوص لازم است تا شرایط متفاوتی برای تولید مسکن کشور رقم بخورد. با توجه به وضعیتی که در حال حاضر رصد می‌شود، چنین شرایطی فراهم نیست.
به نظر می‌رسد یکی از دلایلی که رکود در خرید و فروش‌ها طولانی‌مدت نخواهد بود، این است که واحدهای مسکونی‌ای که در حال تولید هستند به اندازه تقاضا در بازار مسکن نخواهند بود. متقاضیان نیز می‌دانند که مهم‌ترین و مطمئن‌ترین بازار اقتصادی کشور، بازاری جز مسکن نیست.
از سویی کاهش ایجادشده در قیمت‌های بازار مسکن عدد قابل اعتنایی نیست، به طوری که شرایط بازار مسکن کشور طی شش ماهه نخست سال جاری به نوعی رقم خورد که معاملات مسکن بر روال خود انجام نشده و داده‌هایی که برای استخراج قیمت تمام‌شده مسکن استفاده شده‌اند، قطعا از فراوانی کافی برای تعیین میزان کاهش قیمت مسکن برخوردار نبوده‌اند. بنابراین به نظر می‌رسد آمار جدیدی که از سوی مرکز آمار منتشر شده است، نمی‌تواند قابل ‌اتکا باشد.
چیزی که مشخص است، ثبات قیمتی ایجادشده در بازار املاک و مستغلات است. علاوه بر این باید توجه داشت که انتظارات تورمی‌ای که به نظر می‌رسید در ماه‌های فروردین و اردیبهشت سال جاری وجود داشت، امروز به نحوی کنترل شده و بازار در حال دنبال کردن مسیر خود است. اینکه گفته می‌شود رکود در بازار مسکن رخ داده است، باید در حوزه تولید و ساخت واحدهای مسکونی مورد بررسی قرار گیرد.
با این اوصاف به نظر می‌رسد که شرایط حاکم در بخش سرمایه‌گذاری در بازار املاک و مستغلات، بسیار پرمخاطره و همراه با ریسک بالاست. نکته حائزاهمیت در این خصوص این است که هزینه تولید و ساخت واحدهای مسکونی در کشور ما طی یکی دو سال گذشته به شدت افزایش داشته است. از همین‌رو طی همین سال‌ها میل و انگیزه برای سرمایه‌گذاری در بازار مسکن نیز به نوعی کاهش یافته است.
* دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان