انتخابات آمریکا زیر سایه رسانه‌های اجتماعی

فاطمه رحیمی- انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۶ شبیه هیچ‌کدام از دوره‌ها نبوده است. این انتخابات نخستین رویدادی نیست که از رسانه‌های اجتماعی به عنوان ابزار سیاسی استفاده می‌شود اما امروزه فضای مجازی از اهمیت زیادی در انتخابات برخوردار است و همچنین تاثیر بسزایی در جلب یا دفع نظر رای‌دهندگان دارد‌. هیلاری کلینتون و دونالد ترامپ هر دو از رسانه‌های اجتماعی برای پیشبرد منافع و اهداف سیاسی خود استفاده می‌کنند‌.
تبلیغات و تشکیلات انتخاباتی دو حزب عمده آمریکا یعنی حزب دموکرات و جمهوریخواه با استفاده از فضای مجازی، دقیقا روی مخاطبان خاص خود متمرکز می‌شوند‌. در این دوره از انتخابات هم استفاده بیش از حد از فضای مجازی این مجال را به نامزدهای انتخاباتی می‌دهد که رای‌دهندگان سنین پایین‌تر را جذب کرده و حتی هیچ نقطه مغفولی در این انتخابات از قلم نیفتاده باشد‌. فضای مجازی اگر موجب مرتفع شدن منافع نامزدها شده اما معایبی را هم در پی داشته و آن هم افشاگری‌ها و ورود به حریم خصوصی نامزد‌هاست که در هیچ دوره‌ای از انتخابات آمریکا به این شکل و سیاق بروز نکرده بود‌.
حواشی ایجادشده به واسطه افشاگری‌های اخیر این انتخابات را تا اندازه‌ای از شکل رسمی آن خارج کرده و طرح موضوعات و برنامه‌های مهم تقریبا فراموش شده، این کارزار را به نبردی تن به تن در فضای مجازی بدل کرده که هر یک از دو نامزد در اندیشه زمین زدن دیگری و گیر انداختن او گوشه رینگ است‌. جدال در فضای مجازی روش نوینی است که تنها به اعتبار آمریکا لطمه زده و این کشور را از ابرقدرتی بلامنازع به مضحکه‌ای برای ریشخند تبدیل کرده است بنابراین با این تفاسیر نباید منتظر انتخاباتی چون دوره‌های گذشته برای آمریکا باشیم‌.
اوباما از زمان انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۰۸ که انتخابات فیس‌بوکی نامیده شد، در استفاده از فضای مجازی پیشتاز بوده است اما این دوره از رقابت‌های انتخاباتی آمریکا دستخوش ظهور رسانه‌های اجتماعی جدید شده که عاملی در کسب آرای بیشتر در بزرگ‌ترین کارزار سیاسی آمریکا به حساب می‌آید‌.
به نوشته dialy lobo، در طول تاریخ آمریکا، سیاستمداران از رسانه‌های مختلفی برای ارتباط مستقیم با رای‌دهندگان سود برده‌اند، از گفت‌و‌گوی یکطرفه فرانکلین دلانو روزولت در دهه ۱۹۳۰ از رادیو یا تلویزیون با مخاطبان گرفته تا کانال یوتیوب کاخ سفید در عصر حاضر که تصاویری از اوباما در حال بازبینی از پروژه‌های علمی نمایشگاه و خوشامدگویی به حضار، در کنار فیلم‌هایی که شامل سخنرانی‌ها و موضوعات سیاسی می‌شود‌.
تا این مرحله، نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۶ آمریکا از فرصت‌های گسترده‌ای که رسانه‌های اجتماعی در اختیارشان قرار می‌دهد چه از شیوه سنتی و چه از روش جدید بهره برده‌اند‌.
استفاده کلینتون در این دوره از اینستاگرام جدید بوده است. این شبکه اجتماعی با امکان اشتراک‌گذاری عکس و ویدئو به کاربران خود این اجازه را می‌دهد که عکس‌ها و فیلم‌های خود را برای بازدید هواداران به نمایش بگذارند؛ همان کاری که هیلاری به همراه معاونش تیم کین تا به حال انجام داده است‌.
با این حال در مسیر رسیدن به «اتاق بیضی» کاخ سفید- دفتر و محل کار رییس‌جمهور آمریکا- ممکن است رسانه‌های اجتماعی کمکی به پیروزی کلینتون در برابر هزاران رای‌دهنده‌ای که همچنان بی‌طرف مانده‌اند، نخواهد کرد‌.
به باور کارشناسان، پس از این سه مناظره اخیر، پس از فصل طولانی انتخابات که آمریکا در حال سپری کردن آن است و پس از ۳۰ سال حضور هیلاری کلینتون در دولت، پیش‌بینی پیروزی او در این کارزار مشکل است چراکه در این دوره پایه و اساس انتخابات به‌طور کلی تغییر کرده است و این رسانه‌های اجتماعی هستند که شانس پیروزی هر یک از دو نامزد را تعیین می‌کنند‌.
اگر نگاهی به تاریخچه حضور روسای‌جمهور آمریکا در شبکه‌های اجتماعی بیندازیم، متوجه می‌شویم که استفاده آنها از فضای مجازی رویکردی دیرینه دارد که در ادامه نگاهی آماری به تاریخچه حضور در رسانه‌های اجتماعی می‌اندازیم‌.
۱۹۳۳ ‌: نخستین گفت‌وگوی مجازی فرانکلین روزولت با هواداران خود
۲۰۰۴ ‌: فیس‌بوک (صفحه شخصی اجتماعی) ایجاد شد
۲۰۰۵ ‌: یوتیوب تاسیس شد
۲۰۰۶ ‌: کاخ سفید به یوتیوب پیوست
۲۰۰۷ ‌: باراک اوباما به توئیتر پیوست
۲۰۰۸ ‌: فیس‌بوک با همکاری شبکه ABC‌، مناظره‌های مقدماتی را پوشش داد، جان مک کین در همین سال به فیس‌بوک پیوست
‌۲۰۰۹ : دونالد ترامپ، میت رامنی و جان مک کین به توئیتر پیوستند و در همین سال ترامپ به فیس‌بوک اضافه شد
۲۰۱۰: اینستاگرام ایجاد شد
۲۰۱۱ ‌: اسنپ چت ایجاد شد
۲۰۱۲‌: اوباما و رامنی به اینستاگرام پیوستند
۲۰۱۵ ‌: هیلاری کلینتون به اینستاگرام پیوست، ترامپ و کلینتون حساب کاربری در یوتیوب ایجاد کردند‌. اوباما و کلینتون به فیس‌بوک پیوستند و هیلاری و ترامپ به اسنپ چت اضافه شدند
۲۰۱۶ ‌: اینستاگرام امکان انتشار ۶۰ ثانیه فیلم را به گزینه‌های خود اضافه کرد، ترامپ فیلتر ملی اسنپ چت را برای مناظره‌های انتخاباتی خریداری کرد‌.
از سوی دیگر نامزد جمهوریخواهان از توئیتر برای جلب نظر طرفداران و انتشار اخبار کمپین خود به روشی که هیچ نامزد دیگری انجام نداده است‌، استفاده می‌کند البته نمی‌توان گفت که استفاده از توئیتر یا سایر شبکه‌های اجتماعی کمکی به پیروزی ترامپ کند، این روش تنها راهی است که در سریع‌ترین زمان ممکن، می‌توان از نتیجه مناظره‌ها و نظرسنجی‌ها و همین‌طور از رویدادهای موجود در کمپین نامزدها باخبر شد، همان کاری که برنی سندرز و گری جانسون‌، نامزد لیبرتارین در توئیتر انجام دادند‌.
براساس مطالعه مرکز تحقیقات پیو، ۴۴ درصد واجدان شرایط آمریکایی برای رای دادن مدعی هستند که اطلاعات انتخابات را از طریق شبکه‌های اجتماعی دریافت کرده‌اند‌.
به گفته کارشناسان و تحلیلگران سیاسی، باراک اوباما ‌آنلاین‌ترین رییس‌جمهور جهان بوده است، برای شهروندان آمریکایی بسیار جالب بود که در مبارزات انتخاباتی ۲۰۰۸ آمریکا، باراک اوباما از طریق فضای مجازی و شبکه توئیتر، جو بایدن را به عنوان معاون اول خود به شهروندان معرفی کرد، شاید این اولین بار بود که یک سیاستمدار از طریق فضای مجازی با ملت خود مواجه شده و نظرات رسمی خود را اعلام می‌کرد‌.
شاید همین الگوگیری بود که در انتخابات ۲۰۱۲ آمریکا (رقابت بین باراک اوباما از حزب دموکرات و میت رامنی از حزب جمهوریخواهان در ۶ نوامبر ۲۰۱۲ ) از سوی ستادهای انتخاباتی نامزدها پیگیری می‌شد.
چند ماه قبل از انتخابات بود که رسانه‌های خبری اعلام کردند هزینه‌های تبلیغات انتخاباتی باراک اوباما برای انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در اینترنت به ۵/۱۳ میلیون دلار رسیده است‌. این نخستین انتخابات در تاریخ آمریکا بود که هزینه‌های تبلیغات در فضای مجازی با تبلیغات در رادیو و تلویزیون برابری می‌کرد‌. به گزارش بلومبرگ، کمپین انتخاباتی اوباما در آن زمان بیشترین سرمایه‌گذاری را روی فضای سایبر کرده‌ بود، این در حالی است که برای مثال رقیب جمهوریخواه رییس‌جمهور وقت ایالات متحده، میت رامنی یک‌ششم اوباما حدود ۳/۲ میلیون دلار در اینترنت تبلیغات انجام داد‌. در انتخابات ۲۰۱۲، فعالیت‌های انتخاباتی باراک اوباما و رقیب او رامنی در سه شبکه عظیم اجتماعی یعنی فیس‌بوک، توئیتر و یوتیوب متمرکز شده بود‌.