انتشار آخرین کتاب مرحوم شهمیرزادی

ایرنا- کتاب «مساله ظروف تزیینی زرین و سیمین فرهنگ کاسپی» آخرین اثر مرحوم صادق ملک‌شهمیرزادی که روز گذشته
(۲۱ مهر) درگذشت، توسط مرکز معرفی فرهنگی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با همکاری موزه ملی ایران چاپ و منتشر شد.
کتاب حاضر که ترجمه پایان‌نامه دوره فوق‌لیسانس مرحوم صادق ملک‌شهمیرزادی در موسسه شرق شناسی دانشگاه شیکاگوست در قالب دو فصل به همراه عکس‌های رنگی به تشریح مطالبی در خصوص ظروف تزیینی زرین و سیمین فرهنگ کاسپی می‌پردازد. این کتاب از سوی مرکز معرفی فرهنگی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با همکاری موزه ملی ایران چاپ و منتشر شد.
نگارنده در پیشگفتار این کتاب آورده است: این کتاب ترجمه‌ای است از پایان‌نامه دوره فوق‌لیسانم که در موسسه شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو در سال ۱۳۴۸خورشیدی (۱۹۶۹) اخذ کردم.
بنابراین دقیقا ۵۰ سال از نگارش آن گذشته و اطلاعات آن را باید با توجه به موازین و معیارهای علمی باستان‌شناسی ۵۰سال پیش مورد ارزیابی قرار داد. این پایان نامه را بر اساس ضوابط موسسه شرق‌شناسی دانشگاه شیکاگو و با راهنمایی استادم زنده‌یاد دکتر هلن ج. کنتور که استاد تاریخ هنر و باستان‌شناسی ایران و بین‌النهرین و مصر باستان بود، نوشتم.
این عنوان را برای ارتباط شمال غرب ایران با سایر قسمت‌های آن منطقه نوشتم، انگیزه من برای نوشتن پایان نامه‌ای با چنین عنوان بیانات استاد جان برینکمن استاد تاریخ بین‌النهرین و ایران بود که در یکی از کنفرانس‌های کلاسی گفته بود در حدود سال ۶۰۰ پیش از میلاد شاهک‌نشین‌های خراجگذار دولت آشور مانند مادها، میتانی‌ها، مانایی‌ها، اورارتوها و سکاها و چند قدرت دیگر منطقه ائتلافی تشکیل دادند و در ۶۱۲ پیش از میلاد دولت آشور را منقرض کردند.
جبرئیل نوکنده در مقدمه‌ای با نام پژوهشی از جنس تاریخ هنر در آغاز این کتاب آورده است: کتاب حاضر بیش از پنج دهه پیش به قلم استاد صادق ملک شهمیرزادی و به منظور تدوین پایان‌نامه کارشناسی ارشد ایشان به نگارش درآمده است.
بخشی از این آثار حاصل کاوش علمی نبودند و در همان سال‌ها به عنوان نویافته‌های باستان‌شناسی ایران در کاتالوگ نمایشگاه‌های مختلف منتشر شدند و توجه ایشان را به خود جلب کرد.
به گزارش روابط‌عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، انتشار این کتاب از دو نظر حائز اهمیت است: نخست اینکه بخشی از تاریخچه مطالعات باستان‌شناسی ایران را نشان می‌دهد و اهمیت اصالت‌سنجی و مطالعات کنونی را برای ما بیشتر روشن می‌کند.
از آنجایی که در باره زمان نگارش این پژوهش امکانات آزمایشگاهی کنونی برای اصالت سنجی و تعیین هویت آثار وجود نداشت، مطالعات بعدی بر پایه دانش امروز در مورد اصالت برخی از آثار معرفی شده در این پایان نامه تردید ایجاد کرد.
دوم، این پژوهش در مکتب تاریخی‌فرهنگی و از دل نسلی به عرصه ظهور رسیده است که تاریخ هنر و باستان‌شناسی را به صورت موازی و همزمان می‌شناختند و اشراف داشتند.
دانستن تاریخ هنر و ویژگی‌های سبکی و هنری دوره‌های مختلف اندوخته مهم و اصلی این نسل بود که متاسفانه کمرنگ شده است و آنچنان که باید به آن پرداخته نمی‌شود و باستان‌شناسان ایرانی بیشتر غافل مانده‌اند و گویی این رسالت خویش را به رشته‌هایی مانند پژوهش هنر واگذار کرده‌اند که متاسفانه آنان نیز آنچنان که باید از عهده انجام این رسالت بر نیامده‌اند.
انتشار این کتاب تلنگری به ذهن باستان‌شناسان جوان برای بازگشت به این حوزه فراموش شده است و اینکه بتوانند از دل هزاران اثری که امروز از رهگذر فعالیت‌های غیرمجاز به موزه‌ها و مجموعه‌ها راه‌یافته‌اند، ناگفته‌های علمی را بیرون بکشند و بر تاریکی‌ها و ابهاهات هزاران ساله این سرزمین نوری از دانش و معرفت بتابانند.