انحصار دولت در پتروشیمی‌ها تمام می‌شود؟

گروه انرژی- سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی می‌گوید در صورتی که تولید پتروشیمی‌ها به ۱۳۲ میلیون تن برسد، انحصار دولت در نفت، گاز و پتروشیمی پایان می‌یابد، زیرا دیگر شرکت نفت توسعه‌دهنده میدان‌ها نبوده و شرکت‌های E&P می‌توانند در این حوزه ورود کنند.
حمید حسینی سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی در گفت‌وگویی با خبرگزاری بازار اظهار کرد: براساس آنچه در برنامه هفتم توسعه آمده شرکت‌های E&P و شرکت‌های تولید و اکتشاف که تعداد آنها به ۱۸ تا می‌رسد، می‌توانند با وزارت نفت قرارداد ببندند و توسعه‌دهنده میدان نفت و گاز در کشور باشند.
او اظهار امیدواری کرده که شورای نگهبان و مجمع تشخیص با این مصوبات موافقت کند تا فصل جدیدی در صنعت نفت ایران گشوده شود.
حسینی گفت: در برنامه هفتم این اجازه به سرمایه‌گذار داخلی و خارجی داده شده که در تولید و محصول چاه‌های میادین مشترک شریک باشند. این در حالی است که براساس آخرین مدل‌های قراردادی (بای‌بک و آی‌پی‌سی) سرمایه‌گذار تنها در بهره‌برداری شریک بود، اما در صورت تصویب نهایی این برنامه تا زمانی که مخزن و چاه وجود دارد سرمایه‌گذاران می‌توانند در آن شریک باشند.
وی افزود: آن‌گونه که در این برنامه آمده دیگر شرکت نفت توسعه‌دهنده میدان‌های گازی نبوده و شرکت‌های E&P و شرکت‌های تولید و اکتشافی که تعداد آنها به ۱۸ تا می‌رسد، می‌توانند با وزارت نفت قرارداد ببندند و توسعه‌دهنده میدان‌های نفتی و گازی باشند. به عبارت دیگر می‌توان ادعا کرد با تصویب نهایی و اجرایی شدن این برنامه برای شرکت نفت رقیب ایجاد خواهد شد. از طرفی طبق آنچه در این برنامه توسعه‌ای آمده واحدهایی که نیاز به خوراک دارند می‌توانند بالادست میدان‌های گازی و نفتی را توسعه دهند و از این محل خوراک مورد نیاز خود را تامین کنند.
حسینی گفت: به عبارت دیگر متقاضیان خوراک دیگر چشمشان به دست شرکت ملی نفت و گاز دولت نبوده و می‌توانند با یک سرمایه‌گذاری نسبت به تامین پایدار خوراک خود مطمئن باشند. این همان کاری است که پتروشیمی کرمانشاه آن را انجام داده و پتروشیمی بندر امام هم به دنبال اجرای آن است. بدون شک هرچه خوراک بیشتری فراهم شود به نفع بخش خصوصی بوده و می‌تواند با تکیه با آن ظرفیت تولید خود را افزایش دهد. در مجموع می‌توان گفت که در صورت تصویب و اجرای این برنامه انحصار دولت در بخش نفت و گاز و پتروشیمی شکسته می‌شود.سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی در پاسخ به این سوال که آیا امکان خروج دولت یا کاهش تصدی‌گری آن در این صنعت وجود دارد؟ گفت: این همان کاری است که در بسیاری از اقتصاد‌های دنیا انجام شده، به عنوان مثال در چین چندین شرکت نفت وجود دارند و کارهای توسعه میادین را انجام می‌دهند.
وی اضافه کرد: در برنامه هفتم توسعه اتکای بیشتر به سمت گاز رفته به‌طوری که طبق هدف‌گذاری انجام‌شده تولید گاز تا پایان برنامه باید به یک میلیون و ۲۳۰ هزار بشکه برسد. همچنین ظرفیت تولید نفت به ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار برسد، اما مقدار تولید در محدوده حدود ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه باشد. برای پتروشیمی هم اعلام شده که ظرفیت تولید از ۹۲ میلیون تن به ۱۳۲ میلیون تن افزایش پیدا کند. ضمن اینکه پیشنهاد شده که بیشترین افزایش ظرفیت تولید در دو محصول پلی‌اتیلن و پلی‌پیلن باشد.
سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی در پاسخ به این سوال که برخی کارشناسان نگران افزایش تصدی‌گری دولت در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی با ورود صندوق توسعه ملی به پروژه‌های این صنعت هستند اظهار کرد: صندوق توسعه ملی از دولت طلب داشته و نمی‌تواند این طلب را وصول کند. به همین دلیل قرار شده صندوق توسعه ملی به پروژه‌های نفتی در پروژه‌های بالادست ورود کند و تولیداتی در این حوزه داشته باشد. بخشی از این تولیدات را بابت طلب خود برداشته و بخشی را هم به دولت بدهد. البته صندوق اجازه بنگاه‌داری نداشته و باید از طریق ۱۸ شرکت E&P کارهای خود را انجام دهد. در واقع صندوق سرمایه‌گذار بوده و این شرکت‌ها نقش مجری را خواهند داشت.
به گفته وی، راه‌های متعددی برای تامین مالی وجود دارد. به عنوان مثال مردم می‌توانند در میدان‌ها شریک شوند. در واقع این شرکت‌ها می‌توانند اوراقی منتشر و منابع مردم را برای توسعه میدان جمع‌آوری کنند، چرا‌که توسعه بالادستی صنعت نفت یکی از سودآورترین صنایع در کشور است.
حسینی تاکید کرد: جالب است بدانید توسعه میدان به ازای هر بشکه نفت چیزی حدود ۲۰ هزار دلار سرمایه‌گذاری می‌کند که این میزان سرمایه ظرف یک سال برمی‌گردد. برای درک سودآوری و ارزش‌افزوده بالای توسعه بالادست نفت همین بس که هزینه بهره‌برداری هر بشکه نفت ۵ دلار است در حالی که درآمد حاصل از فروش آن بین ۹۰ تا ۱۰۰ دلار است.
او در خصوص انتقادهایی که نسبت به مساله خام‌فروشی یا تولید محصولات با ارزش‌افزوده پایین اقتصادی می‌شود، هم گفت: مطابق اصل ۴۴ قانون اساسی دولت نمی‌تواند در بخش پایین‌دست خیلی حضور پیدا کند. ضمن اینکه بخش خصوصی توانایی توسعه این بخش را دارد. دولت نباید منابع و امکانات خود را وارد این بخش کند.سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی گفت: من حتی موافق سرمایه‌گذاری حدود ۹ میلیارد دلاری دولت در پالایشگاه شهید ‌هاشمی‌نژاد نیستم. دولت با این رقم می‌توانست ۲۰۰ الی ۳۰۰ هزار بشکه تولید نفت کشور را اضافه کند.